II SAB/KE 115/24

II SAB/Ke 115/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Beata Ziomek /przewodniczący/
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne~Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpatrzenia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 2, art. 149 § 1a, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich do rozpoznania wniosku M. N. z dnia 19 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie zawartego w punkcie 5. tego wniosku żądania udostępnienia kopii umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i polisy ubezpieczeniowej, w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich na rzecz M. N. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
W dniu 12 września 2024 r. (data nadania) M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (za pośrednictwem organu) skargę na bezczynność Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 19 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie przepisów art 4 ust. 1 w zw. z art, 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.".
Zarzucając powyższe skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosków o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 lipca 2024 r. i udzielenie pełnej informacji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku;
2) stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego - na podstawie przepisu art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a." - sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł;
4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania.
Uzasadniając swe stanowisko skarżący podniósł, że w dniu 19 lipca 2024 r. zwrócił się do Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich - budżetowej jednostki organizacyjnej Powiatu Koneckiego wchodzącej w skład powiatowej administracji zespolonej - o udzielenie informacji publicznej. Wniosek, podpisany podpisem elektronicznym, został przesłany na elektroniczną skrzynkę podawczą Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich. Składając wniosek wprost powołano się na ustawę
o dostępie do informacji publicznej. We wniosku zwrócono się o udzielenie szeregu informacji związanych z wykonywaniem obowiązków zarządcy dróg publicznych, w tym m.in. o wskazanie podmiotów świadczących usługi zimowego utrzymania dwóch wskazanych dróg powiatowych (ul. S. Staszica oraz Armii Krajowej w Końskich) i przedstawienie kopii umowy dotyczącej zimowego utrzymania wskazanych ulic oraz przyległych chodników. W związku z brakiem jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony Zarządu Dróg Powiatowych, w dniu 21 sierpnia 2024 r. zwrócono się o "przyspieszenie rozpoznania sprawy". W dniu 26 sierpnia 2024 r. doręczono skarżącemu pismo Zarządu Dróg Powiatowych datowane na dzień 20 sierpnia 2024 r. (nadane dnia 21 sierpnia 2024 r.). Pismo to stanowić miało odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Niestety pismo - pomimo ponad 2-tygodniowego opóźnienia - nie stanowiło pełnej odpowiedzi na złożony wniosek. W piśmie tym nie udzielono odpowiedzi na pytanie jaki konkretnie podmiot był odpowiedzialny za utrzymanie zimowe ulicy i chodnika na skrzyżowaniu ulicy Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich. W piśmie wskazano bowiem 3 różne podmioty, którym zlecono odśnieżanie dróg i usuwanie śliskości na całym terenie Powiatu Koneckiego, co nie stanowiło odpowiedzi na złożony wniosek. Nie udzielono także informacji wnioskowanej w punkcie 4. wniosku z dnia 19 lipca 2024 r., tj. nie przedstawiono kopii umowy dotyczącej utrzymania zimowego ulic – w tym chodników i skrzyżowań – Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich. Wobec braku udzielenia ww. istotnej informacji skarżący w dniu 28 sierpnia 2024 r. przesłał na elektroniczną skrzynkę podawczą Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich pismo zatytułowane "Wezwanie - Wniosek o dostęp do informacji publicznej z dnia 19 lipca 2024 r.", w treści którego jasno i wyraźnie wskazano na nieudzielenie pełnej odpowiedzi na wniosek z dnia 19 lipca 2024 r. i wprost wezwano ponownie do przedstawienia kopii umowy dotyczącej utrzymania zimowego ulic Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich i przyległych chodników i skrzyżowań. Skarżący nie otrzymał dotychczas wnioskowanej informacji publicznej ani w formie pisma informacyjnego ani też w formie decyzji odmownej.
W ocenie skarżącego doszło do rażącego naruszenia prawa. Wnioskowane informacje stanowią oczywistą informację publiczną. Niezależnie jednak od tego, organ administracji samorządowej miał obowiązek udzielenia odpowiedzi w terminie 14-dniowym lub też w tym terminie wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Tymczasem wniosek - jak i "monit" z dnia 28 sierpnia 2024 r. - zostały zignorowane przez Zarząd Dróg Powiatowych w Końskich. Stanowi to przejaw rażącego zaniedbania ze strony organu, a być może stanowi wręcz przejaw celowego działania w celu uniemożliwienia uzyskania informacji o istotnej umowie. Co więcej, bezczynność organu podważa zaufanie do kompetencji i obiektywności organu w relacjach z podmiotami gospodarczymi świadczącymi usługi na rzecz powiatu oraz podważa zaufanie do działania przez organ w sposób legalny i gospodarny. W przedmiotowej nieskomplikowanej sprawie przekroczono wszelkie terminy i pozostawiono wnioskującego bez żadnej informacji. Trudno o bardziej jaskrawy przykład zignorowania przez organ ustawowych obowiązków.
Z uwagi na szkody zaistniałe wskutek braku prawidłowego utrzymania dróg powiatowych zimą, wnioskodawca posiada interes w ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego za zaistniałe nieprawidłowości w utrzymaniu zimowym drogi, w tym w określeniu zakresu obowiązków podmiotu, któremu powiat zlecił prace.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wobec udzielenia odpowiedzi skarżącemu, ewentualnie o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że informacja publiczna została udzielona skarżącemu z nieznacznym opóźnieniem – pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r., otrzymanym przez stronę w dniu 26 sierpnia 2024 r., a następnie uzupełniona pismem z dnia 13 września 2024 r. Opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej spowodowane było absencją pracowników organu w okresie urlopowym oraz obiegiem dokumentów w organie. Pisma wzywające kierowane przez skarżącego rozmijały się z odpowiedziami wysyłanymi przez organ, co ostatecznie spowodowało wniesienie skargi do Sądu przez skarżącego. Zdaniem organu, w okolicznościach sprawy uchybienie terminowi nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zawartego w skardze żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej organ stwierdził, że ze skargi nie wynika aby skarżący doznał jakichkolwiek dolegliwości czy niedogodności w związku z opóźnieniem w udzieleniu informacji. Skarżący nie wskazał szczególnych okoliczności przemawiających za zasadnością przyznania sumy pieniężnej - choćby poprzez nawiązanie do tego, że bezczynność organu miała wpływ na jego sytuację osobistą, czy też dezorganizowała lub niweczyła plany związane z jej uzyskaniem. Tym samym, wobec udzielenia informacji publicznej, zasadne jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
W piśmie z dnia 12 grudnia 2024 r., odnosząc się do odpowiedzi na skargę, M. N. podniósł, że istotnie po złożeniu skargi na przewlekłość z dnia 12 września 2024 r. (nadanej pocztą listem poleconym w dniu 12 września 2024 r.) dnia następnego, tj. 13 września 2024 r. Zarząd Dróg Powiatowych przesłał na skrzynkę ePUAP kolejne pismo zawierające odpowiedź na większość zagadnień poruszonych we wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz przesłał kopie umów zawartych z podmiotami zewnętrznymi na odśnieżanie i utrzymanie zimowe dróg. Jednakże do chwili obecnej wniosek o udzielenie informacji publicznej nie został w pełni zrealizowany. W pkt. 5 wniosku z dnia 19 lipca 2024 r. M. N. wniósł o przedstawienie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej Zarządu Dróg Powiatowych i polisy ubezpieczeniowej. Do chwili obecnej nie przedstawiono ani umowy ubezpieczenia ani polisy ubezpieczeniowej. Wobec powyższego nadal aktualny jest wniosek o zobowiązanie Zarządu Powiatu w Końskich do rozpatrzenia w całości wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 lipca 2024 r. i udzielenie pełnej informacji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku poprzez przedstawienie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz polisy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich.
Skarżący zauważył, że w piśmie z dnia 20 sierpnia 2024 r. Zarząd Dróg Powiatowych wskazał, iż "W/w umowy z podmiotami zewnętrznymi są dostępne do wglądu w siedzibie Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich (...) w godzinach od 7.00 do 15.00". W świetle tego jednoznacznego oświadczenia organu jako gołosłowne jawią się obecne tłumaczenia organu jakoby zwłoka w udzieleniu informacji publicznej wynikała jedynie ze złej organizacji pracy i braków kadrowych organu. Wręcz przeciwnie, cytowane oświadczenie wprost wskazuje na to, iż organ nie miał zamiaru i woli przedstawić całości wnioskowanej dokumentacji. Jasnym jest, że jedynie z uwagi na przesłanie ponownego pisma przez M. N., udzielono dodatkowych odpowiedzi i przedstawiono umowy na odśnieżanie i utrzymanie zimowe dróg pismem z dnia 13 września 2024 r. Do dnia dzisiejszego nie przesłano kopii umowy ubezpieczenia oraz kopii polisy. Z uwagi na zwłokę w przedstawieniu ww. dokumentów M. N. wciąż nie zna zakresu udzielanej organowi ochrony ubezpieczeniowej, zakresu odpowiedzialności wskazanego zakładu ubezpieczeń oraz nie miał możliwości ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowe utrzymanie dróg i chodników oraz ma ograniczoną wiedzę co do pomiotu odpowiedzialnego za szkody zaistniałe w styczniu 2024 r. wskutek oblodzenia drogi powiatowej wskazanej we wniosku. Treść odpowiedzi na skargę wskazuje na bagatelizowanie przez organ obowiązków w zakresie dostępu do informacji publicznej i tym samym także wskazuje na zasadność stwierdzenia, że bezczynność ww. organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz że należy zasądzić od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 3.000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi bowiem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Z art. 13 u.d.i.p. wynika że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", Wolters Kluwer 2016).
Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że za organ, przeciwko któremu została skierowana skarga, Sąd uznał Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich. Jakkolwiek bowiem w części wstępnej wniesionej skargi M. N. jako taki organ wskazał Zarząd Powiatu w Końskich (który w związku z tym wnosił o odrzucenie skargi), jednak z uzasadnienia skargi jasno wynika, że kwestionowana jest w niej bezczynność Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w istocie Dyrektora tegoż organu, odpowiedzialnego m.in. za udzielanie informacji publicznej, który w dalszym toku postępowania udzielał odpowiedzi w imieniu Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich. Swojej właściwości organ ten nie kwestionował również w odpowiedzi na skargę z dnia 28 listopada 2024 r.
Jednocześnie trzeba podnieść, że istota skargi sprowadzała się do kwestionowania bezczynności organu jedynie w tym zakresie, w jakim ta informacja nie została udzielona.
Otóż we wniosku z dnia 19 lipca 2024 r. M. N. wnosił o udzielenie następujących informacji:
1) Czy w styczniu 2024 r. Zarząd Dróg Powiatowych w Końskich był zarządcą dróg ulicy Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich?
2) Czy w styczniu 2024 r. Zarząd Dróg Powiatowych w Końskich był odpowiedzialny za utrzymanie skrzyżowania ulicy Stanisława Staszica i Armii Krajowej z ulicą Warszawską w Końskich, w tym za utrzymanie chodników przylegających do skrzyżowania?
3) Jaki podmiot był odpowiedzialny w styczniu 2024 roku za zimowe utrzymanie dróg powiatowych oraz chodników przy drogach powiatowych wskazanych w pkt 1-2?
4) Czy w ww. okresie usługi zimowego utrzymania dróg powiatowych i skrzyżowań dróg powiatowych z drogami gminnymi, w tym chodników, były zlecone podmiotom zewnętrznym? Jeżeli tak, to proszę o przedstawienie kopii umowy dotyczącej utrzymania zimowego ulic, w tym chodników i skrzyżowań, wskazanych w pkt 1-3.
5) Czy w styczniu 2024 r. Zarząd Dróg Powiatowych miał zawartą umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, a jeżeli tak to proszę o przedstawienie kopii umowy ubezpieczenia i polisy ubezpieczeniowej.
Już w skardze M. N. wnosił o zobowiązanie organu do udzielenia "pełnej" informacji, o jakiej mowa we wniosku, podnosząc że w piśmie z dnia 20 sierpnia 2024 r., mającym stanowić odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej, nie udzielono odpowiedzi na pytanie jaki konkretnie podmiot był odpowiedzialny za utrzymanie zimowe ulicy i chodnika na skrzyżowaniu ulicy Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich (w piśmie wskazano bowiem 3 różne podmioty, którym zlecono odśnieżanie dróg i usuwanie śliskości na całym terenie Powiatu Koneckiego, co nie stanowiło odpowiedzi na złożony wniosek). Nie udzielono także informacji wnioskowanej w punkcie 4. wniosku, tj. nie przedstawiono kopii umowy dotyczącej utrzymania zimowego ulic – w tym chodników i skrzyżowań – Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich.
Ze stanowiska skarżącego wyrażonego w piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2024 r. wynika z kolei, że w dniu 13 września 2024 r. Zarząd Dróg Powiatowych przesłał na skrzynkę ePUAP kolejne pismo zawierające odpowiedź na większość zagadnień poruszonych we wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz przesłał kopie umów zawartych z podmiotami zewnętrznymi na odśnieżanie i utrzymanie zimowe dróg. Jednakże do chwili obecnej, zdaniem skarżącego, wniosek o udzielenie informacji publicznej nie został w pełni zrealizowany. W pkt. 5 wniosku z dnia 19 lipca 2024 r. M. N. wniósł bowiem o przedstawienie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej Zarządu Dróg Powiatowych i polisy ubezpieczeniowej. Do chwili obecnej nie przedstawiono ani umowy ubezpieczenia ani polisy ubezpieczeniowej. Wobec powyższego, jak podniósł skarżący, nadal aktualny jest wniosek o zobowiązanie Zarządu Powiatu w Końskich do rozpatrzenia w całości wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 lipca 2024 r. i udzielenie pełnej informacji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku poprzez przedstawienie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz polisy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich.
W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący sprecyzował tym samym skargę, kwestionując bezczynność organu wyłącznie w zakresie zawartego w punkcie 5. wniosku żądania udostępnienia kopii umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i polisy ubezpieczeniowej, w pozostałej części bowiem informacja została mu udostępniona.
W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu "u.d.i.p.", a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś kopia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i polisy ubezpieczeniowej organu jakim jest Zarząd Dróg Powiatowych, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) u.d.i.p. Informację publiczną stanowią bowiem w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób dysponowania majątkiem publicznym i wydatkowania funduszy publicznych, w tym treść i postać dokumentów dotyczących tego majątku: decyzji administracyjnych, umów cywilnoprawnych, faktur, rachunków, polis, potwierdzeń zapłaty i raportów (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 13 czerwca 2024 r., sygn. I SA/Op 380/24).
Rację ma skarżący, że jak dotąd kopia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz polisy ubezpieczeniowej, żądane w punkcie 5. wniosku z dnia 19 lipca 2024 r., nie zostały mu udostępnione. W mającym stanowić odpowiedź na wniosek piśmie z 20 sierpnia 2024 r. poinformowano, że umowy z podmiotami zewnętrznymi są dostępne do wglądu w siedzibie Zarządu Dróg Powiatowych w Końskich. Nawet jeśli adnotacja ta dotyczyła również umowy odpowiedzialności cywilnej, nie realizuje ona obowiązku organu nadesłania kopii tej umowy, a tym bardziej polisy. Kopii tych nie przesłano skarżącemu również przy kolejnym piśmie organu z 13 września 2024 r., przesyłając mu – jak wskazał w piśmie z 12 grudnia 2024 r. – jedynie umowy zawarte z podmiotami zewnętrznymi na odśnieżanie i utrzymanie zimowe dróg. Z tego względu Sąd uznał, że w kwestionowanym w sprecyzowanej skardze zakresie, dotyczącym udostępnienia kopii umowy odpowiedzialności cywilnej i polisy, organ dopuścił się bezczynności (pkt II wyroku), a w konsekwencji w punkcie I wyroku zobowiązał Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – do rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny j.w.). W ocenie Sądu z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Organ bowiem nie lekceważył wniosku skarżącego (jako całości) i dwukrotnie udzielał odpowiedzi, zaś brak rozpatrzenia wniosku sprowadzał się tylko do stosunkowo niewielkiej jego części. Poza tym w skardze wniesionej (pierwotnie) do Sądu M. N. zaakcentował wyłącznie brak udzielenia odpowiedzi w zakresie tego jaki konkretnie podmiot był odpowiedzialny za utrzymanie zimowe ulicy i chodnika na skrzyżowaniu ulicy Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich oraz w zakresie udostępnienia kopii umowy dotyczącej utrzymania zimowego ulic Stanisława Staszica i Armii Krajowej w Końskich. Odpowiedzi co do tych elementów organ udzielił niezwłocznie w piśmie z 13 września 2024 r. Nie usprawiedliwia to oczywiście bezczynności organu w zakresie nieudostępnienia umowy ubezpieczenia i polisy (która rzeczywiście wystąpiła, a na którą skarżący zwrócił uwagę w kolejnym piśmie z 12 grudnia 2024 r.), niemniej jednak okoliczność ta ma znaczenie przy ocenie stopnia naruszenia prawa. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt II wyroku, że zarzucana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Jednocześnie Sąd oddalił skargę jeśli chodzi o żądanie zasądzenia od organu sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie Stronie sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu, czasownikiem "może". Wynika z niego także, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd przyznając określoną sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez Stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w ocenie sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego działania, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z prawa. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W ocenie Sądu stwierdzenie w zaskarżonym wyroku bezczynności organu w przedmiotowej sprawie stanowi wystarczający środek dyscyplinujący, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowania innych instrumentów przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a.
Orzeczenie w przedmiocie zwrotu przez organ kosztów postępowania sądowego (pkt IV wyroku), obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł), opłatę od pełnomocnictwa (17 zł) i kwotę wpisu (100 zł) znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).