II SAB/Ke 11/26

II SAB/Ke 11/26 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 par. 2, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania ponaglenia postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie nierozpoznania na podstawie art. 37 k.p.a. ponaglenia z 16 kwietnia 2025 r. na brak reakcji tego organu o udostępnienie akt sprawy i braku rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżący 16 kwietnia 2025 r. złożył wniosek o udostępnienie dokumentacji w sprawie dotyczącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi 17 kwietnia 2025 r. został poinformowany, że niniejsze postępowanie prowadzone jest wyłącznie w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.
Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem dopuszczalna jedynie wówczas, gdy żądane przez stronę skarżącą działanie miałoby przybrać postać: decyzji administracyjnej; postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie lub rozstrzygającego sprawę co do istoty; albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz dodatkowo wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalne jest w zakresie określonym w zacytowanym punkcie 4a.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest natomiast bezczynność i przewlekłość prowadzenia przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowania dotyczącego nierozpoznania ponaglenia skarżącego z 16 kwietnia 2025 r. w przedmiocie wniosku o udostępnienie akt sprawy o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.
Wobec powyższego należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do § 3 art. 37 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Organ rozpatrując ponaglenie wydaje postanowienie (art. 37 § 6 k.p.a.), na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.).
Z przywołanej regulacji wynika więc, że ponaglenie jest w istocie podaniem o rozpatrzenie przez właściwy organ administracji publicznej kwestii bezczynności lub przewlekłości postępowania danego organu administracji publicznej (zwykle organu niższego stopnia). Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w kwestii stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, odrębne od postępowania głównego i kończy się wydaniem postanowienia. Uprzednie wniesienie ponaglenia jest również niezbędną przesłanką skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w rozpoznaniu sprawy głównej.
Tak więc rozpoznanie ponaglenia jest kwestią odrębną od postępowania głównego, choć niewątpliwie z nią powiązaną. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydawanego przez organ, do którego wniesiono ponaglenie. Skoro zaś prawodawca nie przewidział możliwości wnoszenia zażalenia czy innego środka zaskarżenia na tego typu rozstrzygnięcie, to w świetle cytowanego wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a. nie przysługuje na nie również skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 lutego 2017 r., II OSK 233/17; 24 stycznia 2018 r., II OSK 11/18; z 18 kwietnia 2019 r., II OSK 866/19, z 13 czerwca 2019 r., I OSK 1175/19; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując, skoro zainicjowane wniesieniem ponaglenia postępowanie wpadkowe kończy się wydaniem postanowienia, na które nie służy zażalenie, to nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego zarówno na to postanowienie, jak i na bezczynność lub przewlekłość organu wyższego stopnia w wydaniu tego postanowienia, czyli w zakresie rozpatrzenia ponaglenia.
W świetle powyższego Sąd na podstawie 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w
sentencji.