II SAB/Ke 106/20

II SAB/Ke 106/20 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-03-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Dorota Pędziwilk-Moskal
Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 6894/21 - Wyrok NSA z 2023-02-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędzwilk-Moskal, Sędzia WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Stowarzyszenia [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego T. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 30 października 2020 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, R. P. zaskarżyła bezczynność S.
w zakresie udostępnienia informacji publicznej, domagając się zobowiązania Prezesa tego S. do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w jej wniosku z dnia 28 września 2020 r., a mianowicie:
"1. W jakiej firmie ubezpieczono życie ON uczestników [...] oraz nr polisy i na jaką kwotę? Czy zawiadomiono ubezpieczyciela o śmierci D.?
2. Przedstawienie oferty ośrodka oraz faktury i dowodu zapłaty za uczestnictwo ON w turnusie rehabilitacyjnym w [...] w listopadzie 2019 r.
3. Kopii zamówienia szkolenia BHP z dnia 03. oraz 16.06.20r., faktury za szkolenie
i kopii dowodu zapłaty, informacji o której godzinie się odbyły, kto w nich uczestniczył
i dlaczego odbył się w 2 różnych terminach?
4. Kopii zamówień i faktur za wszystkie szkolenia pracowników w [...] i MT. w 2019 i 2020 r.
5. Jakie wykształcenie, doświadczenie, dodatkowe kursy, szkolenia, praktyka były wymagane przy przyjęciu do pracy w . i [...] oraz wymagania na stanowisko opiekuna MT?".
Skarżąca podniosła, że podczas przesłuchań "ani K. D. ani M. T." nie pamiętali na jaką kwotę ani w jakiej firmie jest zawarte ubezpieczenie, nie ma też informacji czy zawiadomiono ubezpieczyciela o śmierci jej syna D. Przesłuchiwani pracownicy nie pamiętali o szkoleniu BHP z 3 i 16 czerwca 2020 r., czyli na 20 i 7 dni przed śmiercią jej syna, nie potrafili podać godziny. Nie ma w aktach odpowiedzi na jej pytania. Zdaniem skarżącej do pracy były przyjmowane osoby bez wymaganego wykształcenia i doświadczenia. Kwestie objęte pytaniami z pkt. 3 i 4 nie były objęte żadnym postępowaniem prokuratorskim.
Skarżąca zarzuciła pełnomocnikowi ww. S., że wprowadził ją w błąd – twierdząc że pełna dokumentacja została zabezpieczona i ma nieograniczony dostęp do akt sprawy, a na pytania jakie zadała, może odpowiedzieć tylko prezes S. – który odmawia odpowiedzi w ramach informacji publicznej na pytania z dnia 28 września 2020 r. Tymczasem pełnomocnik osób przesłuchiwanych nie ma prawa wglądu do akt prokuratorskich, skąd więc wie, że śledztwo nie wykazało żadnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu samych [...] i realizacji projektu. Ponadto, okoliczności te nie mają znaczenia w udzieleniu informacji publicznej. Końcowo strona zwróciła uwagę, jakie to tajemnice są ustawowo chronione, że prezes S. nie może odpowiedzieć na zadane pytania – w sytuacji gdy naruszono dobra osobiste jej i synów, a życie stracił D. K..
W odpowiedzi na skargę S. wniosło o jej odrzucenie w całości, argumentując że nie wykonuje bezpośrednio, czy nawet pośrednio władzy publicznej ani zadań organów władzy publicznej, nie pełni jakichkolwiek funkcji publicznych, jak również nie wykonuje żadnych zadań zleconych bądź powierzonych do wykonywania przez państwo – za wyjątkiem przedsięwzięcia finansowanego z programu unijnego z Europejskiego Funduszu Społecznego pod nazwą "[...] krokiem milowym do samodzielności". Celem S. jest działanie na rzecz osób z niepełnosprawnością intelektualną, wyrównywania ich szans, tworzenia warunków przestrzegania wobec nich praw człowieka, prowadzenie ich ku aktywnemu uczestnictwu w życiu społecznym oraz wspierania ich rodzin oraz prowadzenie [...] ośrodków wsparcia dla osób niepełnosprawnych, poprzez edukację, rehabilitację, w tym [...] chronionych. Mieszkania Treningowe są formą pomocy społecznej przygotowującej osoby tam przebywające do prowadzenia samodzielnego życia lub wspomaga te osoby w codziennym funkcjonowaniu. S. wniosło również ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania, wskazując że w dniu 12 października 2020 r. udzieliło wnioskodawczyni informacji negatywnej w przedmiocie jej żądania, zważywszy na zakres żądanych danych –wykraczający poza możliwe do uzyskania, a także mając na uwadze indywidualny charakter jej żądań. Jednocześnie wnioskodawczyni została poinformowana, iż gros żądanych przez nią informacji i dokumentów, jest obecnie zabezpieczona na potrzeby toczącego się śledztwa. Wyjaśniając, że w dniu 23 czerwca 2020 r. w mieszkaniach treningowych jeden z uczestników - D. K. [...], został zabrany do szpitala Powiatowego w [...], gdzie dwa tygodnie później zmarł, S. wskazało, że wszelkie poruszane we wniosku kwestie i pytania są obecnie objęte śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w sprawie narażenia D. K. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez osoby, na których ciążył obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo w dniu 23 czerwca 2020 r. w [...] – w której skarżąca występuje w charakterze pokrzywdzonej. Pełna dokumentacja, objęta tymi pytaniami, została także zabezpieczona w toku prowadzonych czynności, co czyni ją, oczywiście za zgodą Prokuratora, dostępną także dla innych uczestników postępowania w rozumieniu K.p.k. Informacje, o których mowa w skardze, nie odnoszą się do S. jako podmiotu wykonującego funkcje publiczne, a także nie dotyczą wykonywanych przez S. zadań publicznych. Złożony wniosek służy uzyskaniu informacji, które skarżąca zamierza wykorzystać w toczącym się śledztwie w indywidualnej sprawie. Wnioskowane dane należą do sfery interesów statutowych S., nie dotyczą sprawy publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i w konsekwencji nie podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych. Okoliczność, że S. realizuje ww. projekt unijny nie oznacza natomiast, że wszystkie sprawy związane z działalnością tego podmiotu są sprawą publiczną i mogą być uznane za informację publiczną. Ponadto negatywna odpowiedź na wniosek nie miała formy decyzji administracyjnej, gdyż S. nie było zobligowane do stosowania takiej formy w rozumieniu K.p.a.
W piśmie procesowym z dnia 5 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej poparł zarzuty skargi i wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanych informacji w terminie 7 dni, jak też o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Uzasadniając zajęte w piśmie stanowisko pełnomocnik wskazał, że S. jako podmiot dysponujący majątkiem publicznym w związku z realizacją projektu "Mieszkanie treningowe krokiem milowym do samodzielności" i wykorzystaniem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Społeczny), tj. środków publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, jest zobowiązane do udzielania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pytania sformułowane przez skarżącą dotyczą przy tym majątku organu (zawieranych umów, szkoleń i kwalifikacji osób, których wynagrodzenia były finansowane ze środków publicznych). Odmowa udzielenia informacji publicznej powinna przy tym nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a pismo organu z 12 października 2020 r. takiej formy nie posiada. Bez znaczenia są podnoszone przez organ okoliczności dotyczące sfery motywacyjnej działania skarżącej. Nie jest prawdą to, że wszystkie żądane przez skarżącą informacje dotyczyły toczącego się śledztwa oraz jakoby dokumenty, z których te informacje wynikają, były zabezpieczone w tym śledztwie. Wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej uzasadniony jest szczególnymi okolicznościami sprawy, w tym w szczególności tym, że skarżąca jest członkiem organu, tj. S. Od wielu miesięcy domaga się od organu udostępnienia przedmiotowych informacji (pierwotnie jako członek S., obecnie jako obywatel). Informacje te mają związek ze śmiercią niepełnosprawnego syna skarżącej podczas sprawowania nad nim opieki przez osoby zatrudnione przez organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym (art. 120 Ppsa).
Stosownie do art. 3 § 1 Ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 Ppsa, a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Z art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176), dalej jako "u.d.i.p.", wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, bądź też przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka–Ostrowska, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", Wolters Kluwer 2016).
Należy podzielić stanowisko pełnomocnika skarżącej, że S. (dalej też jako S.), mimo że nie jest organem władzy publicznej, będąc podmiotem dysponującym i wydatkującym środki publiczne (do których to środków zalicza się środki pochodzące z funduszy unijnych), należy do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (por. też m.in. wyrok WSA w Łodzi z 28 października 2020 r., sygn. II SAB/Łd 74/20).
Przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Informacją publiczną jest zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Sprawą publiczną jest działalność zarówno organów władzy publicznej, organów samorządu gospodarczego i zawodowego oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym.
Pomimo szerokiego rozumienia pojęcia informacji publicznej, należy podkreślić, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być i nie jest środkiem do wykorzystywania w celu uzyskania każdej informacji. Jej zakres przedmiotowy obejmuje dostęp do informacji wyłącznie publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być w szczególności podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że pisma składane w indywidualnych sprawach, przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Ich przedmiotem nie jest problem czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa. Nie można bowiem przy pomocy ustawy o dostępie do informacji publicznej starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny a nie subiektywny (por. m.in. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1561/19, z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1359/18, z dnia NSA z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1696/12). U.d.i.p. ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Określenia istoty pojęcia "sprawa publiczna" powinno się dokonywać na podstawie kryterium interesu ogólnego, a nie jednostkowego. Celem ustawy nie jest zatem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej".
Okolicznością bezsporną jest, że – jak wynika z informacji zawartej w odpowiedzi na skargę – syn skarżącej D. K. będąc uczestnikiem [...] prowadzonych przez S. w dniu 23 czerwca 2020 r. [...] podczas spożywania posiłku, został zabrany do szpitala, a następnie zmarł. W związku z tym zdarzeniem Prokuratura Rejonowa prowadzi śledztwo, w ramach którego, jak wynika z pisma organu, skarżąca występuje jako pokrzywdzona. W ocenie Sądu nie może ulegać wątpliwości, że pytania skarżącej sformułowane przez nią we wniosku z 28 września 2020 r., skierowanym do S., mają związek właśnie ze śmiercią jej syna, jak i prowadzonym w związku z tym postępowaniem (nawet jeśli posiadają szerszy kontekst i dotyczą np. oferty ośrodka oraz faktur i dowodu zapłaty za uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym w [...] w listopadzie 2019 r. czy kopii zamówień i faktur za wszystkie szkolenia pracowników w 2019 i 2020 r.). Świadczy o tym również treść skargi, gdzie skarżąca przytaczając kolejne pytania nawiązuje np. do braków w zeznaniach poszczególnych osób w toku prowadzonego postępowania karnego, a jeśli chodzi np. o informacje dotyczące szkoleń z 3 i 16 czerwca 2020 r. zaznacza, że miały one miejsce na 20 i 7 dni przed śmiercią jej syna. W końcowej części skargi skarżąca powołuje się na naruszenie dóbr osobistych jej, jej synów, jak również na śmierć syna D. W treści samego wniosku z 28 września 2020 r. – w ostatnim zdaniu – skarżąca prosi o zwrot sztalug stanowiących własność jej syna. Powyższe okoliczności wskazują w ocenie Sądu, że wniosek i sformułowane w nim pytania dotyczą wyłącznie interesu skarżącej i jej rodziny, a nie sprawy publicznej. Stanowisko to jest uzasadnione niezależnie od tego, czy określone kwestie zawarte w pytaniach zostały objęte postępowaniem prokuratorskim, czy też nie.
W tej sytuacji, nawiązując do powyższych wywodów, żądane w ten sposób informacje nie mogą być w ocenie Sądu uznane za informację publiczną. Pogląd taki znajduje potwierdzenie również w treści pisma pełnomocnika skarżącej, z którego wprost wynika, że informacje żądane przez skarżącą mają związek ze śmiercią jej niepełnosprawnego syna, podczas sprawowania nad nim opieki przez osoby zatrudnione przez organ. Co więcej, jak podniósł pełnomocnik, skarżąca sama jest członkiem S. i od wielu miesięcy domaga się od niego udostępnienia przedmiotowych informacji.
Zgodnie z tym, co wyżej podniesiono, informacje o jakich mowa, jako niedotyczące sprawy publicznej, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i nie mogą być udostępnione w trybie przepisów tej ustawy.
Ustalenie, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, prowadzić musi do oddalenia skargi na bezczynność jako niezasadnej, skoro nie było obowiązku jej udzielania. Wystarczającą formą załatwienia sprawy było w tej sytuacji zwykłe pismo, jakie pełnomocnik organu wystosował do skarżącej w dniu 12 października 2020 r. Na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał więc w bezczynności.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W związku z żądaniem zasądzenia kosztów postępowania zawartym w odpowiedzi na skargę należy wyjaśnić, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania od skarżącego na rzecz strony przeciwnej.
O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 68).