II SAB/Ke 10/26

II SAB/Ke 10/26 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3, art. 3 par. 2 pkt 8 i 9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w przedmiocie rozpoznania wniosku o nadanie statusu strony postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w zakresie nierozpoznania jego wniosku z 18 kwietnia 2025 r. o uznanie go za stronę postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw,
a także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.
Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że wniesienie skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz dodatkowo dopuszczalne jest w zakresie określonym w zacytowanym punkcie 4a. Ponadto bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, a przewlekłość postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu wniosku skarżącego o uznanie go za stronę w postępowaniu administracyjnym, w którym została wydana decyzja z 13 marca 2025 r. dotycząca uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Należy podkreślić, że przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia lub odmowie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze strony ani formy decyzji administracyjnej, ani postanowienia.
Z przepisów k.p.a. wynika obowiązek organu zawiadomienia wszystkich podmiotów będących stronami o wszczęciu postępowania - art. 61 § 4 k.p.a. Taki obowiązek ciąży również na organie w sytuacji, gdy w toku postępowania zajdzie konieczność zapewnienia udziału w postępowaniu podmiotowi, który wcześniej nie brał w nim udziału. Zawiadomienie jest czynnością materialno-techniczną. Żądanego przez stronę postępowania rozstrzygnięcia procesowego organu nie można wyprowadzić z art. 28 k.p.a., ani z innego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Jedynie w przypadku organizacji społecznych przewidziano możliwość wydania postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu, na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Przepis 61a § 1 k.p.a. również nie stanowi podstawy do wydania takiego postanowienia, gdyż dotyczy żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Zatem organ nie ma podstaw do orzekania w sprawie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym danego podmiotu, a więc odmowa bądź dopuszczenie osoby fizycznej do postępowania nie wymaga żadnej procesowej formy, która podlegałaby kontroli sądowej (zob. wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., II OSK 616/16 i powołane tam orzecznictwo - orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ odwoławczy – na etapie kontroli drugoinstancyjnej, a następnie sąd administracyjny w wypadku wniesienia skargi i kontroli legalności zaskarżonego aktu, winny sprawdzić, czy w postępowaniu wzięły udział wszystkie uprawnione podmioty. Strona, która bez własnej winy nie brała udziału w zakończonym postępowaniu, może wnosić o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W konsekwencji należało stwierdzić, że ze względu na brak objęcia zaskarżonej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania zakresem art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.