II SAB/Go 96/23

II SAB/Go 96/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
658
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35, art. 36, art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi J. G. i W. G. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza [...] w przedmiocie usunięcie odpadów I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza [...] do załatwienia wniosku skarżących J. G. i W. G. z dnia [...] o wydanie decyzji w zakresie nielegalnego składowania odpadów, II. stwierdza, że Burmistrz [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Burmistrza [...] na rzecz skarżących J. G. i W. G. solidarnie sumę pieniężną w wysokości 1000 zł (jeden tysiąc złotych), IV. w pozostałym zakresie skargę oddala, V. zasądza od Burmistrza [...] na rzecz skarżących J. G. i W. G. solidarnie kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 14 lipca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga J.G. i W.G. na bezczynność Burmistrza w przedmiocie usunięcia odpadów. Skarżący wskazali, że pismem z dnia [...] listopada 2019 r. wystąpili do Burmistrza o dokonanie czynności sprawdzających i wydanie decyzji w zakresie nielegalnego składowania odpadów w postaci zwałów ziemi na działce należącej do A.Ś. - działka nr [...] (obręb [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą za nr [...]) i nakazania usunięcia ww. odpadów. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego składowania odpadów w postaci zwałów na działce nr [...]. Po roku prowadzenia postępowania w dniu [...] grudnia 2020 r. Burmistrz wydał decyzję w sprawie nakazując A.Ś. usunięcie odpadów, która została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Akta sprawy wraz z decyzją Burmistrz otrzymał w dniu 31 marca 2021 r. Zdaniem skarżących organ powinien załatwić niniejszą sprawę niezwłocznie, czyli w przeciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a w sprawach bardziej skomplikowanych, w terminie dwóch miesięcy. Tymczasem skarżący oczekują rozstrzygnięcia od 26 miesięcy od daty uchylenia decyzji Burmistrza, a 42 miesiące od daty wszczęcia postępowania w sprawie z urzędu wobec zawiadomienia skarżących. W sprawie brak jest aktywności organu, w tym również organ nie wywiązuje się z obowiązku należytego zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. Ponadto postępowanie prowadzone jest w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych oraz mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.
Od czasu uchylenia decyzji po upływie dwóch miesięcy przeprowadzono oględziny. Przez rok czasu Burmistrz poszukiwał geodety celem sporządzenia opinii w sprawie.
W dniu [...] września 2022 r. przeprowadzono rozprawę, w której brał udział geodeta sporządzający opinię i składał zeznania uzupełniając opinię i wyjaśniając wszystkie wątpliwości stron oraz organu prowadzącego postępowanie. Dokładnie wskazał granice błędu w obliczeniach oraz jego przyczynę. Niezrozumiałym jest więc dla skarżących przedłużanie postępowania poprzez zlecenie po trzech miesiącach od rozprawy opinii uzupełniającej.
Mając na względzie powyższe skarżący wnieśli o:
1. stwierdzenie bezczynności i przewlekłości prowadzenia postępowania,
2. zobowiązanie ww. organu do wydania decyzji w terminie miesiąca,
3. przyznanie od Burmistrza na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 10.000 złotych,
4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym zwrotu poniesionych kosztów opłaty sądowej.
Odpowiadając na skargę Burmistrz przedstawił przebieg prowadzonego przez siebie postępowania w przedmiotowej sprawie i wniósł o umorzenie postępowania w zakresie żądania zobowiązania do wydania decyzji w sprawie, stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także o nie przyznanie skarżącym żądanych przez nich sum pieniężnych. Organ wyjaśnił, iż przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania administracyjnego nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi KW [...]. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Po wydaniu decyzji przez Burmistrza znak: [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. została ona uchylona przez SKO decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2021 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (wpływ do Urzędu Miejskiego w dniu 31 marca 2021 r.). W sprawie dokonano ponownych oględzin działki [...] w dniu [...] maja 2021 r. Następnie zwrócono się do Starostwa Powiatowego oraz do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o dostarczenie map obrazujących stan terenu działki przed rozpoczęciem budowy. W listopadzie 2021 r. organ ustalił termin rozprawy i wezwał na nią w charakterze świadków L.Ś. i M.J.. Na rozprawę w dniu [...] grudnia 2021 r. świadkowie nie stawili się i nadesłali usprawiedliwienia. W międzyczasie od dnia 30 listopada 2021 r. trwały poszukiwania biegłego do wydania opinii w sprawie obliczenia objętości mas ziemnych. W dniu 16 lutego 2022 r. J.G. przesłała kopię decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie decyzji uchylającej decyzję PINB-u z [...] listopada 2020 r. znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., odmawiającą uchylenia własnej decyzji z [...] września 2019 r. W dniu [...] marca 2022 r. świadkowie tj. L.Ś. i M.J. złożyli oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odmowy złożenie zeznań w tym postępowaniu. W dniu [...] czerwca 2022 r. zlecono geodecie T.J. wykonanie opinii w zakresie obliczenia ilości nawiezionych odpadów (ziemi) na działkę nr [...]. Przesłano opinię do stron i wyznaczono termin rozprawy w dniu [...] września 2022 r. W tym dniu odbyła się rozprawa z udziałem stron i biegłego geodety. W dniu 27 września 2022 r. organ wystąpił do PINB-u o kopię dokumentów pozwolenia na budowę, rzut parteru, rzut piwnic budynku mieszkalnego położonego na działce [...]. W dniu 30 września
2022 r. otrzymano kopię dokumentów. W dniu 14 grudnia 2022 r. wystąpiono do PINB-u o kopię map inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej wokół budynku mieszkalnego dz. nr [...]. W dniu 15 grudnia 2022 r. wpłynęło z PINB-u uzupełnienie do oceny technicznej dot. budynku mieszkalnego jednorodzinnego w m. [...] dz. nr [...]. Dalej, w dniu 5 grudnia 2022 r. zlecono opinie uzupełniającą dla T.J. w zakresie obliczeń mas ziemnych związanych z posadowieniem budynku mieszkalnego, terenu utwardzonego przed budynkiem oraz tarasu od strony zachodniej. W dniu 17 lutego 2023 r. wpłynęła do Urzędu Miejskiego opinia uzupełniająca opracowana przez geodetę T.J.. Opinię w tym samym dniu tj. 17 lutego 2022 r. przesłano dla wszystkich stron postępowania. W dniu 3 marca 2023 r. A.Ś. zgłosiła pisemnie pytania do opinii uzupełniającej, natomiast w dniu 17 marca 2023 r. uprawniony geodeta przesłał odpowiedzi e-mailem. Następnie 7 marca 2023 r. wysłano pismo do Starostwa Powiatowego w sprawie informacji o pochodzeniu gleby na działce [...]. Starostwo udzieliło odpowiedzi pismem z dnia [...] marca 2023 r. (dala wpływu do organu 16 marca 2023 r.). Następnie w dniu [...] czerwca 2023 r. przeprowadzono rozprawę, na której przesłuchano w charakterze świadka P.Ś.. W dniu 23 czerwca 2023 r. wystąpiono do PINB-u o kopię części projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego obejmującego rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o murowaną wiatę garażową z dachem w formie tarasu na działce nr [...].
W dalszej części odpowiedzi na skargę Burmistrz podkreślił, iż w trakcie postępowania został ogłoszony stan epidemii, który trwał od 20 marca 2020 r. do
16 maja 2022 r. Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wstrzymywała bieg terminów, a rozpoczęte postępowania zawiesiła (art. 15zzr, art. 15zzs).
Równolegle do postępowania o nakazanie usunięcia odpadów z terenu działki [...] prowadzone było postępowanie przed organami nadzoru budowlanego (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego) wznowione na wniosek J. i W.G. dotyczące robót naprawczych, które miała wykonać inwestorka.
Z uzasadnienia decyzji WINB przedłożonej przez J.G. z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...], uchylającej decyzji PINB z dnia [...] listopada 2020 r. wynikało, że do wyjaśnienia przez organ nadzoru pozostaje między innymi to, że czy podniesione grunty (nasypy ziemi wokół budynku i granicy działki) są budowlami ziemnymi. Oceny w tym zakresie mogły dokonać jedynie organy nadzoru budowlanego, a nie burmistrz w postępowaniu odpadowym. Kwestie te zostały ostatecznie rozstrzygnięte dopiero w decyzji WINB z [...] października 2022 r. znak: [...].
Dalej organ wskazał, że zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach zwłoki oraz wyznaczył nowe terminy pismami z dnia: [...] czerwca
2021 r., [...] sierpnia 2021 r., [...] listopada 2021 r., [...] grudnia 2021 r., [...] marca 2022 r., [...] kwietnia 2022 r. Od dnia 1 lipca 2022 r. organ zaprzestał zawiadamiać strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu zgodnie z zapisami
art. 36 k.p.a., mimo, że czynności postępowania były nadal podejmowane. Następnie decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie została wydana w dniu
[...] lipca 2023 r. i doręczona stronom. Zatem, zdaniem organu, w tym zakresie żądanie skarżących o zobowiązanie Burmistrza do wydania decyzji uległo dezaktualizacji.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze dotyczącego przewlekłości i bezczynności organ zaznaczył, że większość czasu postępowania przypadała na okres trwania pandemii COVID-19 ogłoszonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Okres pandemii trwał od 20 marca 2020 r. do 16 maja 2022 r. Wprowadzone w związku z tym ograniczenia utrudniały prowadzenie postępowania. Na wydłużenie postępowania miały też wpływ trudności w znalezieniu biegłego. Dwóch z nich odmówiło przyjęcia zlecenia, a trzeci zażądał zbyt wysokiego wynagrodzenia. Poza tym sprawa nie należała do prostych, należało w niej ocenić między innymi to, czy ziemia nawieziona przez właścicielkę na działkę [...] została użyta do budowy obiektów budowlanych (budowli ziemnych) czy tylko do zmiany ukształtowania terenu. Gdyby okazało się, że nasypy utworzone przez inwestorkę to budowle ziemne mogłoby być objęte postępowaniem legalizacyjnym albo nakazem rozbiórki przez organy nadzoru budowlanego. Budując dom na podstawie pozwolenia na budowę zmieniła rzędną posadowienia budynku, co spowodowało konieczność podniesienia terenu działki wokół domu, aby zachować wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy, tj. m. in. odległość od podłoża do dolnej oraz górnej krawędzi dachu. Nadsypany teren wokół domu, jak i przy granicy wschodniej oraz północnej ma określony kształt i objętość. Mogłyby więc być zakwalifikowane jako budowle ziemne, a roboty związane z utworzeniem tych nasypów - jako roboty budowlane. To, że ta kwestia winna być rozstrzygnięta w postępowaniu nadzorczym przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dał wyraz WINB w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. Tej kwestii nie mógł rozstrzygnąć Burmistrz, gdyż nie jest w tym zakresie organem właściwym. Ostatecznie organy nadzoru budowlanego rozstrzygnęły te sprawy w październiku 2022 roku. Dopiero więc po tej dacie Burmistrz mógł kończyć postępowanie w sprawie odpadów. Długość postępowania nie była efektem celowego unikania rozstrzygnięcia w sprawie.
W piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. skarżący wnieśli o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł wskazując między innymi na bardzo dobrą sytuację finansową samorządu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Skarga skarżących została poprzedzona ponagleniem złożonym w trybie art. 37 k.p.a. Został zatem spełniony wymóg wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a. i dlatego skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu. W aktualnym stanie prawnym bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki
(§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej niezgodnej nie tylko z przepisami k.p.a., ale również unijnymi standardami dobrej administracji (por. art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U.UE.C.2007.303.1). Instytucja bezczynności, jak i przewlekłości postępowania ma na celu ochronę praw podmiotowych jednostki, w tym prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, CBOSA). Przewlekłość występuje zaś w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia oraz bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Przewlekłość postępowania występuje więc w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Przewlekłość oznacza opieszałe, niesprawne i nieskuteczne lub nieporadne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. W orzecznictwie wskazuje się, że niezależnie jak formalnie określono przedmiot skargi, sąd ocenia czy w danej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu, czy przewlekłości postępowania, przy czym w postępowaniu może zaistnieć zarówno stan przewlekłego prowadzenia postępowania, jak również bezczynności (zob. wyrok NSA z dnia 4 września 2015 r., II OSK 3141/14, wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2018 r., I FSK 2058/16, CBOSA). Podkreślić należy, iż instytucja bezczynności, jak i przewlekłości postępowania ma na celu ochronę praw podmiotowych jednostki, w tym prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie.
Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego składowania odpadów w postaci zwałów na działce nr [...], której właścicielem jest A.Ś.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Burmistrz nakazał A.Ś. usunięcie odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2021 r. uchyliło ww. decyzję. Akta sprawy wraz z decyzją Burmistrz otrzymał w dniu 31 marca 2021 r. Należy wskazać, że po przedłużeniu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. do dnia 30 czerwca 2022 r. (pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r.) organ nie wskazywał nowego terminu jej załatwienia. Niewątpliwie Burmistrz dopuścił się bezczynności, gdyż sprawę załatwił dopiero w dniu [...] lipca 2023 r., wydając decyzję nr [...], czyli z przekroczeniem terminu dwóch miesięcy określonego w powołanym art. 35 § 3 k.p.a. Sprawa należała do szczególnie skomplikowanych, wymagała bowiem dla ustalenia staniu faktycznego i właściwej oceny prawnej przeprowadzenia szeregu czynności, w tym przeprowadzenia oględzin nieruchomości, dowodu z opinii biegłego. Zwrócić należy uwagę, że analiza akt sprawy wskazuje, iż organ prowadził postępowanie opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co również przesądza o przewlekłym prowadzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że czynności podejmowane były przez Burmistrza w znacznych odstępach czasu, np. oględziny nieruchomości miały miejsce dopiero [...] lutego 2020 r., zwrócenie się 9 lipca 2021 r. do Starostwa Powiatowego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o udostępnienie map obrazujących stan terenu działki przed rozpoczęciem budowy, jak i niesprawnie (opinia geodezyjna wpłynęła do organu dopiero 3 sierpnia 2022 r.).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Burmistrz dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt II wyroku). W niniejszej sprawie zarzucany stan bezczynności/przewlekłości ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd. W konsekwencji postępowanie w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, iż bezczynność i przewlekłe prowadzenie postepowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, (por. wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17; CBOSA). Jednakowoż te kryteria zawsze należy odnieść do stanu konkretnych spraw, których okoliczności zwykle są zróżnicowane. Sąd musi przy tym wziąć pod uwagę m.in. występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" przewlekłość organu (wyrok NSA z 16 czerwca 2021 r., II OSK 153/21, CBOSA).
Jak już wyżej wskazano rozpatrywana przez Burmistrza sprawa w przedmiocie usunięcia odpadów miała skomplikowany charakter. W szczególności istotną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było to, czy podniesione grunty (nasypy ziemi wokół budynku i granicy działki) są budowlami ziemnymi, a wykonane prace – robotami budowlanymi. W tym celu wymagane było sporządzenie opinii geodezyjnej wraz z jej uzupełnieniem. W odpowiedzi na skargę organ zwrócił uwagę, że kwestia ta była przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego, które zostało zakończone decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2022 r. Dodatkowo organ wyjaśnił, że stan bezczynności/przewlekłości wynikał między innymi z trudnością w znalezieniu biegłego geodety. Nadmienić również trzeba, że na podstawie art. 15 zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) okres od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 24 maja 2020 r. z powodu ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID), nie został zakwalifikowany jako okres bezczynności organu.
Ponadto Sąd przyznał skarżącym od organu sumę pieniężną na podstawie
art. 149 § 2 p.p.s.a (pkt III wyroku). Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu, czasownikiem "może". Wynika z niego także, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy. Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa jako takie, nie stanowi więc warunku przyznania sumy pieniężnej. Z drugiej jednak strony, nawet stwierdzenie przez sąd, że swoją bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania organ rażąco naruszył prawo, nie obliguje go do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej (wyrok NSA z 10 marca 2021 r., II OSK 1610/20, CBOSA). Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd przyznając określoną sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie pełni ten środek. Suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego, pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla strony za oczekiwanie na zakończenie sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Suma pieniężna nie jest zależna od poniesionej i wykazanej krzywdy czy uszczerbku majątkowego. Co do zasady natomiast można przyjąć, że ma ona funkcję swoistego zadośćuczynienia (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2023 r., II OSK 2585/22, wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., II OSK 797/21, wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r., II OSK 1915/21, wyrok NSA z 22 września 2021 r., II OSK 1051/21, CBOSA). Stosownej ocenie podlegają zatem okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia. Zważywszy na tę funkcje, Sąd orzekł o przyznaniu skarżącym solidarnie od organu sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł. Najistotniejszą jednak okolicznością zasądzenia tej należności jest funkcja dyscyplinująco – przymuszająca stosowanego środka. Sąd miał bowiem na uwadze, że konieczność wypłaty przedmiotowej sumy pieniężnej powinna posłużyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłości i zdyscyplinować organ, stanowiąc sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, pełniąc funkcję prewencyjną. Przyznawanie takich świadczeń stronom przez sądy ma na celu wymuszenie na organach podjęcie skutecznych działań zapewniających prawidłową realizację ich zadań. Sąd nie uwzględnił jednak żądania skarżących co do wysokości sumy (20.000 zł), która powinna być przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. uznając, że zasądzona kwota jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (długotrwałość postepowania wszczętego w grudniu 2019 r., wydanie decyzji kończącej postępowanie, skomplikowany charakter sprawy) i dlatego skarga w pozostałym zakresie została oddalona (pkt IV wyroku). W ocenie Sądu zasądzona kwota z jednej strony zadośćuczyni skarżącym za opieszałość organów administracji w załatwieniu jej sprawy, z drugiej będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.
O należnych skarżącym kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie
art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., które sprowadzają się do wpisu od skargi wysokości 100 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.).