II SAB/Go 72/24

II SAB/Go 72/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 222/25 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par 1 pkt 3, par 2, art 151, art 161 par 1 pkt 3, art 200, art 205 par 1, art 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 par 3, art 37 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniuna posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października2024r. sprawy ze skargi T. J. na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odwołania od decyzji I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania decyzji w przedmiocie odwołania skarżącego T. J., II. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego T. J. sumę pieniężną w wysokości [...] ([...]) złotych, IV. w pozostałym zakresie skargę oddala, V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego T. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Skarżący T.J. pismem z dnia [...] 2024 r. wniósł skargę na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w sprawie administracyjnej dotyczącej jego wniosku o ustalenie warunków zabudowy zarzucając temu organowi rażącą przewlekłość w rozpatrywaniu odwołania złożonego przez uczestnika postępowania administracyjnego – M.B. od pozytywnej dla skarżącego decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r.
W skardze zarzucił Kolegium rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 8, 12, 35 § 1 i 3 w zw. z art. 37 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej k.p.a.) i wniósł o:
1)zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;
2)stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
2)zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego kwoty sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim,
3)zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
1.1. W uzasadnieniu skargi opisał przebieg jego sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z dnia [...] r. i dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie muru oporowego. Wskazał, że do dnia wniesienia niniejszej skargi Kolegium nie rozpatrzyło odwołania od decyzji wydanej na rzecz skarżącego przez organ pierwszej instancji. Odwołanie to zostało wniesione [...] listopada 2022 r. przez uczestnika postępowania M.B. (który, jak podkreślił skarżący jest etatowym członkiem Kolegium). Pomimo upływu przeszło 1,5 roku od wpływu sprawy do organu SKO nie załatwiło sprawy.
Skarżący wskazał też, że podejmowane przez ten organ czynności były zbędne wskazując, że postanowienie Kolegium z dnia [...] r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego na skutek wniesionej przez niego skargi zostało uchylone prawomocnym wyrokiem tutejszego sądu z dnia 12 grudnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Go 559/23), którym to sąd stwierdził brak jakichkolwiek podstaw do zawieszenia postępowania.
Pomimo uprawomocnienia się tego wyroku,przez kolejne miesiące Kolegium nie podjęło żadnych czynności zmierzających do dalszego prowadzenia postępowania odwoławczego. Dopiero dnia [...] maja 2024 r. wydano postanowienie w przedmiocie przeprowadzenia oględzin działek [...], [...], [...] i [...], położonych w [...], na okoliczność "rozpoczęcia prac budowlanych w zakresie budowli muru oporowego na granicy działek [...] i [...] oraz [...]". Oględziny odbyły się dnia [...] czerwca 2024 r.
1.2. Zdaniem skarżącego czynność oględzinbyła całkowicie zbędna i skutkowała jedynie dalszym przedłużeniem postępowania. Po przeprowadzeniu oględzin Kolegium nie wydało jednak rozstrzygnięcia kończącego postępowanie odwoławcze.
W ocenie skarżącego przewlekłość nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Świadczy o tym brak rozstrzygnięcia sprawy przez okres przeszło 1,5 roku, podejmowanie czynności oczywiście zbędnych (bezpodstawne zawieszenie postępowania) i ignorowanie wytycznych WSA w Gorzowie Wielkopolskim zawartych w wyroku z dnia 12 grudnia 2023 r.
1.3. Skarżący podał, że dnia [...] 2024 r. skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność organu.
2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w jego ocenie postępowanie nie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Organ wskazał także, że skarga została wniesiona przed upływem terminu wyznaczonego stronom do wypowiedzenia się (12 lipca 2024 r.) oraz do załatwienia sprawy (31 lipca 2024 r.).
3. Wynikający z akt administracyjnych oraz ustaleń sądu, stan sprawy na dzień orzekania przedstawia się następująco:
3.1. Wnioskiem z dnia [...] r. (uzupełnionym [...] r.) E. M-J. i T.J. zwrócili się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie muru oporowego, na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]
Strony (uczestnicy) postępowania: M.B. pismem z dnia [...] 2022 r. oraz K.B-R, D. B-R i CZ.R. wspólnym pismem z dnia [...] 2022 r, sprzeciwili się projektowanej budowie muru oporowego wskazując, że na przedmiotowej działce toczą się roboty budowlane związane z realizacją muru oporowego
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił warunki zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Po wniesieniu od powyższej decyzji odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie m.in. art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, iż zostało ono wydane przedwcześnie, bez należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. wnioskodawcy ponowili wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy zgodnie z pierwotnym żądaniem.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], znak [...] Prezydent Miasta [...] ponownie ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie muru oporowego na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w [...].
3.2. Od powyższej decyzji M.B. w dniu [...] 2022 r. wniósł (zachowując termin) odwołanie podnosząc, że na działce nr [...] objętej przedmiotową decyzją o warunkach zabudowy zostały rozpoczęte roboty budowlane polegające na budowie muru oporowego przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy. Akta wraz z odwołaniem wpłynęły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu 24 listopada 2022 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. organ powiadomił strony o wniosku członka kolegium – I.I. o wyłączenie od udziału w postępowaniu.
Następną czynnością organu było postanowienie z dnia [...] r., nr [...], którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie m.in. art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 k.p.a., zawiesiło postępowanie odwoławcze, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (PINB).
W uzasadnieniu tego postanowienia Kolegium wskazało, że nie jest organem właściwym do badania, czy wskazane wyżej roboty budowlane zostały rozpoczęte przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy. Organem właściwym w tej sprawie jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...]. Dalej, że rozpatrzenie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez PINB [...], tzn. ustalenia czy budowa muru oporowego na opisywanej działce była prowadzona w warunkach samowoli budowlanej.
Dołączonym do tego postanowienia pismem również z dnia [...] lutego 2023 r. Kolegium, powołując się na art. 65 § 1 w związku z art. 100 § 1 k.p.a. "przekazało PINB [...] do rozstrzygnięcia zgodnie z posiadanymi kompetencjami, czy budowa opisywanego muru oporowego prowadzona była w warunkach samowoli budowlanej, tzn. przed wydaniem decyzji z dnia [...] r., znak [...]
Na skutek złożenia przez inwestorów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] r. o zawieszeniu postępowania wskazując, że stan faktyczny i prawny został ustalony prawidłowo, a postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów.
3.3. Na powyższe postanowienie SKO w [...] T.J., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. w sprawie II SA/Go 559/23 tutejszy sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. stwierdzając, że w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły powody do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że wydając zaskarżone postanowienia Kolegium nie wskazało przepisu prawa materialnego, uzależniającego ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji od statusu prawnego tego obiektu, względnie takiego przepisu, z którego wynikałby nakaz dokonywania w tym zakresie ustaleń jako przesłanki rozstrzygnięcia. Wskazał też, że PINB [...] nie prowadzi i nie prowadził postępowania w sprawie budowy muru oporowego w warunkach samowoli budowlanej.
Konkludując sąd stwierdził, że w sprawie nie było "żadnego argumentu przemawiającego za tym, iż postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy dla opisywanego muru oporowego powinno pozostawać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.oraz że "w toku ponownego rozpoznania sprawy Kolegium powinno rozpoznać odwołanie M.B. pod względem merytorycznym i wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy".
3.4. Akta administracyjne sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały przekazane Kolegium w dniu 11 marca 2024 r.
Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium dopuściło dowód z oględzin działki objętej wnioskiem, które odbyły się dnia [...] czerwca 2024 r. (co stwierdzono w protokole oględzin). Następnie zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. organ powiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (rozpatrzenia odwołania) do dnia 31 lipca 2024 r., informując zarazem strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Dnia 8 lipca 2024 r. T.J. złożył do organu ponaglenie wnosząc, o stwierdzenie rażącej przewlekłości w prowadzonym postępowaniu oraz załatwienia sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] 2024 r. Kolegium uznało to ponaglenie za nieuzasadnione.
3.5. Dnia 10 lipca 2024 r. (data wpływu do organu) skarżący (inwestor) T.J. złożył skargę na przewlekleprowadzenie postępowania w sprawie.
Już po złożeniu skargi decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...] Kolegium rozpatrzyło odwołanie skarżącego poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. Z akt sprawy II SA/Go 559/23 zawisłej przed tutejszym sądem wynika, że skargę na tę decyzję wniósł inwestor T.J. Sprawa została skierowana do rozpatrzenia na posiedzenie w dniu 27 listopada 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola sądowa działalności administracji publicznej, obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
5. W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy skarga była dopuszczalna. Jak wynika z akt sprawy został ona poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 37 k.p.a. (por. k. 11 – 12 akt sądowych)i nie jest to kwestionowane. Według utrwalonego stanowiska skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy właściwy organ rozpatrzy ponaglenie oraz tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne, czy negatywne (por. wyroki NSA z dnia 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz 25 września 2018 r., II OSK 1659/18, CBOSA). Sprawa mogła być zatem rozpatrzona merytorycznie.
6. Jeśli chodzi o przedmiot skargi czyli przewlekłość postępowania jest to jeden z unormowanych przez ustawę stanów zaniechania administracji odrębnie stypizowane, choć powodujące takie same konsekwencje prawne jak bezczynność. Wobec sygnalizowanego przez praktykę i doktrynę problemu rozgraniczenia znaczenia obu pojęć ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) znowelizowano od dnia 1 czerwca 2017 r. art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przewlekłość postępowania zaś to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, CBOSA).
Przewlekłość występuje zaś w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).Przewlekłość oznacza opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym.
Przewlekłość postępowania występuje więc w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania.
Strona domagała się takiej kwalifikacji postępowania organu i tego dotyczy przedmiot sprawy.
7. Jeśli chodzi o przewidziane ustawą środki prawne zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a sąd administracyjny:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z § 1a wskazanego artykułu sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (§ 2 wskazanego artykułu).
8. Jak wynika z treści skargi została ona wniesiona jeszcze przed zakończeniem postępowania administracyjnego w sprawie przez organ drugiej instancji gdyż decyzja Kolegium rozstrzygająca o odwołaniu została wydana w dniu [...] lipca 2024 r., a skarga została złożona w dniu [...] lipca 2024 r. (data wpływu do organu).
W postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził podzielany tu pogląd, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Ratio legis dokonanych zmian polegało bowiem na wprowadzeniu środków prawnych przeciwdziałających bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa.
Stanowisko to jest aktualne także w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020r., II OPS 5/19, gdyż uchwała ta dotyczy sytuacji, gdy skarga została złożona już zakończeniu postępowania przed organem administracji poprzez wydanie decyzji ostatecznej.
Skoro jednak w dacie orzekania organ rozstrzygnął już o odwołaniu(wydał decyzję),to postępowanie sądowe w części dotyczącej nakazania organowi załatwienia odwołania podlegało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzeniu jako bezprzedmiotowe (o czym orzeczono w punkcie I wyroku). Merytoryczna ocena tej decyzji, co oczywiste, nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Z wyżej przytoczonych poglądów wynika jednoznacznie, że wydanie przez organ administracyjny decyzji kończącej postępowanie w danej instancji przed dniem orzekania nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki przewlekłości oraz czy stan ten miał miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
8. Zdaniem sądu stan przewlekłości w sprawie ewidentnie wystąpił i ma on charakter kwalifikowany. Decyduje o tym rażąco długi czas rozpatrywania odwołania, który trwał od dnia 24 listopada 2022 r. (data wpływu odwołania M.B. wraz z aktami do Kolegium) do dnia 30 lipca 2024 r. (data załatwienia odwołania decyzją). Standardowy czas trwania niniejszego postępowania nie powinien być dłuższy niż miesiąc, góra dwa miesiące (por. art. 35 § 3 k.p.a.). Opisane wyżej w punktach od 3.2. do 3.4. czynności organu były nieliczne, poza oględzinami (przeprowadzonymi zresztą półtora roku po dacie wpływu odwołania) -niemerytoryczne.
Największy wpływ na czasu trwania i kwalifikację przewlekłości ma zawieszenie postępowania, które było niezgodne z prawem. O bezprawności zawieszenia postępowania rozstrzygnął prawomocnie tutejszy sąd wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. w sprawie II SA/Go 559/23. Dla uznania tej okoliczności jako rażącej, z punktu widzenia sprawności postępowania, decydujące znaczenie ma to, że było ono oczywiście pozbawione podstaw. W dacie zawieszenia postępowania i w całym jego okresie nie było bowiem wszczętego postępowania, które Kolegium wskazało jako prejudykat. Rozważanie zatem (jak czyni się to w odpowiedzi na skargę) czy postępowanie, na które powołało się Kolegium w ogóle może być prejudykatem (w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Go 559/23 wskazano, że nie) jest bezprzedmiotowe, bowiem takiego postępowania w ogóle nie było. Zawieszenie postępowania odwoławczego zostało zatem oparte na fikcji. Spowodowało ono jednak znaczące przedłużenie rozpatrzenia odwołania, bowiem Kolegium nie zweryfikowało swojego stanowiska. Co więcej z akt sprawy wynika, że do czasu orzeczenia sądowego w sprawie II SA/Go 559/23 organ ani razu nie sprawdził czy takie postępowanie zostało wszczęte i czy się toczy. Okoliczności, że w ogóle go nie było ustalił sąd z urzędu (por. uzasadnienie wyroku w sprawie II SA/Go 559/23).
Zawieszenie postępowania w oparciu o nieistniejący prejudykat jest nie do pogodzenia nie tylko z zasadami postępowania administracyjnego, w tym zasadą praworządności i zasadą zaufania, (o której mowa jest w skardze), ale przede wszystkim z konstytucyjną zasadą państwa prawa.
9. Kwalifikacja stanu przewlekłości jako rażącego opiera się na charakterystyce wypracowanej w orzecznictwie. Jak z niego wynika przesłankami, które mają wpływ na kwalifikację znamion niedziałania organu są czas trwania postępowania w odniesieniu do stopnia skomplikowania sprawy, rodzaju czynności, które musi dokonać organ administracji w celu zakończenia postępowania oraz podejmowane działania organu w danej sprawie i ich efektywność.
Wskazuje się tam, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17, CBOSA).
Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie.W szerszym aspekcie, którego bezpośrednio nie dotyczy niniejsza kontrola,ale który odkrywa szerszy kontekst sprawy, była ona rozpatrywana po raz kolejny, gdyż pierwsza decyzjaPrezydenta Miasta [...], również pozytywna dla skarżącego została uchylona przez Kolegium decyzją z dnia [...] r. Kolegium rozpatrywało sprawę zatem po raz drugi, co powinno sprzyjać jej sprawności. Tymczasem postępowanie w sprawie drugiego odwołania było prowadzone przez okres ponad 20 miesięcy.
10. Oceniając ten aspekt sprawy sąd miał na uwadze poglądy wyrażone w wyrokach NSA z dnia 11 października 2013 r., I OSK 1495/13; 5 września 2018 r., II OSK 634/18; 3 sierpnia 2017 r., II OSK 2630/16 oraz tutejszego sądu w wyroku z dnia 20 marca 2019 r., II SAB/Go 10/19 (od którego, skarga kasacyjna została oddalona, por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2021 r., I OSK 1680/19), że nieprawidłowe (bezprawne) zawieszenie postępowania nie wpływa na przerwanie biegu terminu do załatwienia sprawy.Czas trwania postępowania skargowego w sprawie II SA/GO 559/23 przy oczywiście bezpodstawnym zawieszeniu postępowania odwoławczego "zalicza się" zatem do okresu trwania przewlekłości.
Formalne przedłużenie czasu załatwienia postępowania (zresztą jedyne, dokonane dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 2024 r.) nie ma żadnego wpływu na ocenę stanu i charakteru przewlekłości. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem orzecznictwa formalne stosowanie art. 36 § 1 k.p.a. nie wystarcza do uwolnienia się od zarzutu przewlekłości jeśli nie ma ono treściowego zaplecza. Z treści tego pisma, sporządzonego pod koniec postępowania nie wynika nic, co usprawiedliwiałoby wielomiesięczny okres przewlekłości.
Z merytorycznych (dowodowych) czynności Kolegium przeprowadziło tylko oględziny i to po upływie ponad półtora roku od daty wpływu odwołania. W sprawie nie ma też innych okoliczności wskazujących na konieczność przedłużenia postępowania ponad i tak szczególny okres 1-2 miesięczny. W tym czasie bez problemu można było przeprowadzić oględziny (w tej sprawie sąd nie ocenia ich merytorycznej przydatności).
Mając powyższe na względziesąd uznał, że przewlekłość miała charakter rażący, co na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził w punkcie II wyroku.
11. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W skardze złożony został taki wniosek.
Jest on zdaniem sądu zasadny, ale nie w całym jego zakresie (domagano się przyznania sumy w wysokości pięciokrotności wynagrodzenia) wskazanego w art. 154 § 6 p.p.s.a. Co do zasady przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie jaskrawych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy, a więc w sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania, braku woli załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17).
Wobec treści cytowanego art. 149 § 2 p.p.s.a., z uwagi na całokształt okoliczności niniejszej sprawySąd uznał za zasadne przyznanie skarżącemu z urzędu od organu sumy pieniężnej w kwocie 1500 zł, oddalając skargę w dalej idącym zakresie (o czym orzeczono w pkt III i IV wyroku). Tę sumę uznał bowiem za adekwatną do zaistniałego, rażącego naruszenia regulacji prawnych dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych.
Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania (pkt V wyroku) znajduje oparcie w treści art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.