II SAB/Go 62/23

II SAB/Go 62/23 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.G. na bezczynność Wojewody w przedmiocie pomocy społecznej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. B.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność m.in. Wojewody, któremu zarzuciła brak odniesienia się do jej wniosków o przyznanie pomocy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wojewoda wskazał, że skarga dotyczy braku udzielenia wsparcia oraz wydania stosownej decyzji administracyjnej na złożone do Gminy wnioski o pomoc z [...] czerwca 2022 r. i [...] sierpnia 2022 r. Organem przyjmującym i rozpatrującym wnioski o pomoc na zdarzenia klęskowe, jest gmina właściwa wg miejsca zamieszkania wnioskującego. To gmina (ośrodek pomocy społecznej) w ramach prowadzonego postępowania określa zasadność składanego wniosku. Podstawą przyznania i określenia wysokości pomocy jest m.in. wywiad rodzinny przeprowadzony przez właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej. Gmina, po pozytywnym zaopiniowaniu wniosku, występuje do wojewody o przyznanie środków z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Na podstawie złożonych przez gminy wniosków wojewoda rekomenduje Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji potrzeby zaangażowania środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych na wypłatę zasiłków celowych. Wypłaty zasiłków realizuje gmina. Formę, zakres, terminy oraz wysokość pomocy regulują ustanowione przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zasady udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych.
Wojewoda wskazał, iż w niniejszej sprawie B.G. złożyła do Urzędu Miejskiego wniosek o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej. Strona została poinformowana o zapoznaniu się przez Burmistrza z wnioskiem oraz o przekazaniu go zgodnie z właściwością Dyrektorowi OPS. Pracownik socjalny skontaktował się telefonicznie z B.G., w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz ustalenia zakresu wnioskowanej pomocy. Podczas tej rozmowy strona zażądała od pracownika socjalnego jednoznacznych informacji dotyczących naprawy uszkodzonego dachu i zasiłku
w wysokości 20000 zł, w przeciwnym razie nie wpuści pracownika na posesję. Dnia [...] sierpnia 2022 r. pracownicy socjalni OPS czu udali się do miejsca zamieszkania strony. W tym samym czasie na posesji byli pracownicy Urzędu Miejskiego, w związku z prośbą strony o rozebranie zniszczonego dachu oraz wnioskiem o wypłatę zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w budynku gospodarczym, w związku z wystąpieniem klęski żywiołowej w lutym 2022 r. Wyjaśniono stronie zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na likwidację szkód powstałych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej, według których wniosek o pomoc należy złożyć nie później niż w terminie 30 dni od dnia wystąpienia zdarzenia. Po uzyskaniu tej informacji strona nie wyraziła zgody na kontynuowanie rozmowy z pracownikiem socjalnym i przeprowadzenia stosownego wywiadu środowiskowego. Z OPS kontaktowała się telefonicznie informując o pismach, wnioskach składanych do Urzędu Miejskiego i podtrzymując wniosek o przyznanie pomocy w wysokości 20000 zł na naprawę dachu budynku gospodarczego, który został zniszczony podczas nawałnic i huraganu w lutym 2022 r. Problem zniszczonego dachu zgłaszała już w roku 2019. Pierwszą prośbę o częściową pomoc na remont dachu budynku gospodarczego złożyła już 24 stycznia 2019 r. Stronie przyznano wówczas zasiłek celowy na zabezpieczenie cieknącego dachu w wysokości 700 zł. Od tego czasu strona złożyła kilka wniosków. W ocenie pracowników gminy stan dachu budynku gospodarczego jest przede wszystkim spowodowany brakiem bieżących napraw i wieloletnich zaniedbań. Strona była wielokrotnie informowana o zasadach ubiegania się zasiłek celowy z budżetu państwa. Była również informowana, o obowiązujących zasadach i procedurach związanych z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, w tym wydawania decyzji w sprawach świadczeń przyznawanych i wypłacanych w ramach systemu pomocy społecznej.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 czerwca 2023 r. wezwano B.G. do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.): 1) w przypadku, gdy skarga dotyczy formy działalności Wojewody poprzez wskazanie nr i daty zaskarżonej decyzji administracyjnej, postanowienia, bądź innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 2) w przypadku, gdy skarga dotyczy bezczynności Wojewody do wskazania, w wydaniu jakiej decyzji, postanowienia, bądź innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zarzucana przez stronę bezczynność Wojewody się przejawia, 3) poprzez podanie numeru PESEL skarżącej (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.).
W nadesłanym w terminie piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. B.G. podkreśliła, że w pismach wskazuje problemy bieżące, wcześniejsze, fakt głodowej emerytury. Od Wojewody oczekuje interwencji w Warszawie, podwyższenie o 100% emerytury, zmianę kryterium dochodowego, poprawę bezpieczeństwa i warunków bytowych. Wskazała też na problem działania urzędników na szkodę osoby biednej, poszkodowanej. Chciałaby też, by Wojewoda przywrócił lub stworzył fundusz remontowy (kiedyś był całoroczny). Wyjaśniła, że zabrakło jej informacji o wniosku klęskowym, osłonowym czy węglowym. Zdaniem skarżącej w piśmie Wojewody brak jest informacji czy, jak, jaką i kiedy skarżąca otrzyma pomoc z powodu głodowej emerytury i pomoc na remont budynku gospodarczego po nawałnicy i huraganie. Według skarżącej działania Wojewody są nieskuteczne. Dodatkowo skarżąca wskazała swój numer PESEL.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności, w tym czy sądy administracyjne są właściwe do rozpoznania danej sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Wobec powyższego należy podkreślić, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (są to sprawy dotyczące decyzji i postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. spraw obejmujących indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinii zabezpieczających). Ponadto sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
To wszystko oznacza, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu administracji publicznej dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy swoim zakresem obejmuje ona działalność organu prowadzącą do wydania aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia, innego aktu) podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Tymczasem w skardze do tutejszego Sądu B.G. zarzuciła Wojewodzie bezczynność polegającą na braku uwzględnienia składanych przez nią wniosków, które dotyczą podwyższenia emerytury, zmiany kryterium dochodowego, poprawy bezpieczeństwa i warunków bytowych, przywrócenia lub stworzenia funduszu remontowego, oraz że Wojewoda nie poinformował skarżącej czy i kiedy skarżąca otrzyma pomoc z powodu głodowej emerytury i pomoc na remont budynku gospodarczego po nawałnicy i huraganie. W tym miejscu należy wskazać, że sposób oraz formy pomocy udzielanej przez państwo w powołanych przez skarżącą kwestiach zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.). Właściwym organem I instancji orzekającym w tych sprawach jest organ jednostki samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta), a organem wyższego stopnia (II instancji) rozpatrującym m.in. odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji - jest samorządowe kolegium odwoławcze. Brak jest natomiast kompetencji wojewody do wydania decyzji administracyjnej w sprawie pomocy społecznej. Co prawda w przypadku pomocy poszkodowanym w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych udzielana jest ona z zaangażowaniem środków z budżetu państwa i stąd przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie takiej pomocy (spełniających przesłanki określone w wydanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadach udzielania pomocy finansowej) wymagane jest wystąpienie przez organ rozpoznający taki wniosek do Wojewody o przyznanie stosownych środków. Jednak nawet wówczas to nadal organ gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) jest organem właściwym rzeczowo do rozpoznania takiego wniosku, nie zaś Wojewoda.
Oznacza to, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność tego organu w tym zakresie jest niedopuszczalna, bowiem brak jest przepisu prawa nakazującego organowi wydanie aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia, innego aktu) podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Ponadto, nawet gdyby przyjąć (mając na uwadze treść pisma skarżącej z dnia [...] czerwca 2023 r., gdzie doprecyzowując skargę wylicza szereg kierowanych wobec Wojewody oczekiwań), że kierowane przez skarżącą do Wojewody pisma mają charakter petycji, której zasady składania i rozpatrywania regulują przepisy ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 870), to i tak bezczynność w przedmiocie ich rozpoznania nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, bowiem w odniesieniu do petycji, nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej. Petycja nie jest bowiem rozstrzygnięciem indywidualnym mającym postać decyzji administracyjnej lub postanowienia, nie może także być kwalifikowana jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W konsekwencji trzeba stwierdzić, iż niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.