II SAB/Go 47/26

II SAB/Go 47/26 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-04-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
659
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 350
art. 83
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.N. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o zasiłek chorobowy postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. A.N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania jego wniosku
o przyznanie zasiłku chorobowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych.
Skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
W przedmiotowej sprawie skargą A.N. została objęta przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie rozpoznania wniosków skarżącego o wypłatę zasiłku chorobowego.
Należy wyjaśnić, że zasady przyznawania, wypłaty oraz zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego zostały określone w ustawie z 25 czerwca 1999 r.
o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501). W art. 2 pkt 1 przywołanej ustawy zasiłek chorobowy został zaliczony do jednego ze świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
W myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; ustalania płatnika składek; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru,
a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Na mocy art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3).
W świetle powyższych przepisów zasadą jest rozpoznawanie spraw dotyczących rozstrzygnięć organów rentowych z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sądy powszechne. Wyjątki od tej zasady przewidziane są w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W odniesieniu do decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanych w sprawach wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przepis ten nie wymienia jednak spraw dotyczących zasiłku chorobowego, wypłacanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa, zatem uznać należy, że sprawy dotyczące zasiłku chorobowego,
w tym związane z wypłatą zasiłku chorobowego, nie zostały poddane kognicji sądów administracyjnych.
Ponadto należy wskazać, że w art. 477⁸ § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1568, dalej jako k.p.c.) sprawy dotyczące zasiłków chorobowych zostały zaliczone do właściwości sądów rejonowych, a więc sądów powszechnych. Z kolei w przypadku bezczynności organów w zakresie ubezpieczeń społecznych, w przypadku niewydania decyzji przez ZUS w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia, na mocy art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, stronie przysługuje środek obrony w postaci odwołania do sądu powszechnego, co wynika wprost
z unormowania zawartego w art. 477⁹ § 4 k.p.c.
Z dokonanej wyżej analizy przepisów prawnych jednoznacznie wynika, że
w sprawach określonych w art. 83 ust. 1 u.s.u.s., a w tym również w sprawach dotyczących ustalenia uprawień do zasiłku chorobowego, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., należą do zakresu spraw cywilnych w rozumieniu art. 1 k.p.c. i podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skoro niedopuszczalnym jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w przedmiocie ustalenia uprawnienia do zasiłku chorobowego, to tym samym za niedopuszczalną uznać należy skargę na przewlekłość postępowania organu w tym zakresie (por. postanowienia sądów: WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia
20 marca 2026 r., II SAB/Go 205/25; WSA w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2024 r.,
II SAB/Bk 121/24; WSA w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2025 r., I SAB/Go 12/25; WSA w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2025 r., III SAB/Lu 8/25; WSA w Poznaniu z dnia
11 kwietnia 2025 r., II SAB/Po 48/25).
W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił jak w sentencji.