II SAB/GO 28/23

II SAB/Go 28/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski
Sławomir Pauter /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 40a ust2, ust 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Starosty w przedmiocie wpisania do ewidencji stowarzyszeń zwykłych oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Pismem z dnia [...] lutego 2023 r. A.M. wniósł skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie niewpisania "Klubu [...]" do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w terminie wskazanym w art. 40a ust.2 pkt. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 2261).
Z tych względów wniósł o zobowiązanie przez sąd organu do wpisania "Klubu [...]" do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, stwierdzenie że organ dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.
2. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jako przedstawiciel w dniu 29 listopada 2022 r. złożył do organu wniosek o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych "Klubu [...]", którego celem ma być propagowanie kultury fizycznej wśród dzieci i dorosłych oraz popularyzacja sportów walki w regionie (§5 regulaminu stowarzyszenia).
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. organ odmówił wpisu powołując się na art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie, podnosząc, że działalność sportowa powinna być prowadzona w formie klubu sportowego, który działa jako osoba prawna.
Kwestionując stanowisko organu skarżący wskazał, że art. 3 ust. 1 ustawy o sporcie nie przesądza jednoznacznie o fakcie, iż działalność sportowa musi być prowadzona obligatoryjnie w formie klubu sportowego, a wyłącznie wskazuje jedną z form prowadzenia takowej działalności (powołując się na stanowisko wyrażone w Komentarzu praktycznym K. Makowskiegoi D. Kucharskiego, zawartym w SIP LEX/el.)
W ocenie skarżącego w przedmiotowym postępowaniu nastąpiła bezczynność organu administracji publicznej, albowiem w obowiązującym terminie nie zostały dokonane przez organ żadne czynności, a nadto organ odmówił wpisu do ewidencji pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, stąd też stan taki skutkuje nierozpoznaniem sprawy w terminie, a tym samym bezczynnością.
3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że odmowa wpisania klubu sportowego do ewidencji stowarzyszeń zwykłych była uzasadniona, gdyż stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej wymaganej przez art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
4. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.
Skarga została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.
5. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc do tego zobowiązanym, w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
6. W niniejszej sprawie podstawą ocenydziałania administracji w zakresie zarzucanej bezczynności polegającej na niewpisaniu "Klubu [...]" są przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Zgodnie z art. 40a ust. 1 tej ustawy stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji. Zasadniczo, zgodnie z ust. 2 wskazanego artykułu, organ nadzorujący dokonuje wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku o wpis. Zgodnie z ust. 5 i 6 wskazanego przepisu, w przypadku gdy organ nadzorujący nie dokona wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia wpływu [...] przedstawicielowi reprezentującemu stowarzyszenie zwykłe albo zarządowi przysługuje prawo wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego (do rozpoznania skargi stosuje się przepisy p.p.s.a.).
W sprawie organ nadzoru, którym jest Starosta odmówił dokonania wpisu informując o tym na piśmie wnioskującego (skarżącego). Taka forma jest prawidłowa, gdyż przepisy ustawy nie przewidują wydania takiej sytuacji decyzji odmownej. Odmowa dokonania wpisu ma zatem postać tzw. czynności materialno-technicznej (czyli w praktyce pisemnej informacji) nie podlegającej odrębnemu zaskarżeniu. Gwarancje prawne jednostki i dostęp do drogi sądowej realizowane są w tym przypadku poprzez skargę na bezczynność, o której mowa w art. 40a ust. 5 i ust. 6 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Odmowa wywołuje bowiem takie same skutki jak niewpisanie stowarzyszenia do ewidencji w terminie określonym w art. 40a ust. 1 tej ustawy. W przypadku skargi na bezczynność wnoszonej w trybie w art. 40a ust. 5 i ust. 6 ustawy Prawo o stowarzyszeniach obejmującej odmowę wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych badana jest zatem nie tylko formalna terminowość procedowania, ale także merytoryczne przyczyny nieuwzględnienia wniosku o wpis.
Skargę poprzedzić należy ponagleniem, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. Takie ponaglenie zostało sprawie przed wniesieniem skargi złożone. Jego rozpatrzenie nie ma już znaczenia dla zachowania wskazanego wymogu.
7. Odnosząc się do zasadności skargi i zarazem meritum sporu przyznać należy rację organowi. Zgodnie z obowiązująca w dacie rozpatrywania wniosku ustawą z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1599) – jej art. 3 ust. 1:"Działalność sportowa jest prowadzona w szczególności w formie klubu sportowego". Zgodnie z jego ust. 2 "Klub sportowy działa jako osoba prawna". Relacja zakresu normowania i zastosowania tych przepisów jest następująca. Przepis pierwszy ma charakter ogólny, drugi - stanowi wobec pierwszego przepis szczególny. Z pierwszego (sformułowanie w szczególności) należy wnosić, że działalność sportowa może być prowadzona w formie klubu, ale też w innych formach organizacyjnych, w tym także stowarzyszeń zwykłych. Z drugiego zaś, że jeśli działalność sportowa ma postać (formę) klubu, to dozwolone jest wyłącznie prowadzenie go jako osoby prawnej. Stowarzyszenie zwykłe osobą prawną nie jest (art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach).
Fragment komentarza, który powołuje skarżący dotyczy wyłącznie interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o sporcie i jest w odniesieniu do tego przepisu trafny (tak przyjmuje się również w innych komentarzach do tego przepisu; por. E. J., Krześniak Ustawa o sporcie. Komentarz. SIP LEX;M. Badura i in., Ustawa o sporcie. Komentarz, SIP LEX oraz W. Cajsel, Ustawa o sporcie. Komentarz, Legalis).
8. Ta interpretacja nie ma jednak zastosowania do art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie, który ma charakter lex specialis.Przepis art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie jest jasny i językowo jednoznaczny (wykładnia językowa). Również z genezy zmian treści art. 3 ustawy o sporcie oraz uzasadnienia projektu ustawy do jego obecnego brzmienia wynika, że ograniczenie możliwości tworzenia i działania klubów sportowych tylko do podmiotów mających osobowość prawną było celowe i służyło przede wszystkim celom publicznym. Zostało też skorelowane z przepisami dotyczącymi współzawodnictwa, tworzenia lub udziału w związkach sportowych oraz finasowania sportu.
Jedyny wyjątek, rozluźniający rygory odnośnie do klubu sportowego, zawiera regulacja dotycząca uczniowskich klubów sportowych, które nie muszą być prowadzone w formie osoby prawnej, ale podlegają wpisowi do odrębnej ewidencji (por. art. 4 ustawy o sporcie). Inne kluby sportowe, w tym taki, jak objęty wnioskiem (nie jest to bowiem klub uczniowski) muszą być prowadzone w formie osoby prawnej.
9. Na tle stanu faktycznego sprawy relacja art. 3 ust. 1 do art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie jest zatem taka, że wnioskujący, jak i pozostali dwoje założyciele wskazani we wniosku, mogą prowadzić działalność sportową w formie stowarzyszenia zwykłego, ale nie może to być forma klubu sportowego. Wskazać bowiem należy, że ustawa zastrzega i przyporządkowuje nazwę "klub sportowy" wyłącznie do form działalności posiadających osobowość prawną. Tej nie ma stowarzyszenie zwykłe.
Ustawa nie definiuje innych elementów konstytutywnych (tzw. essentialianegotii) klubu sportowego poza tym, że wymaga prowadzenia go jako osoby prawnej. Dlatego jedyną racjonalną wykładnią przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie jest taka, że przyjęcie przez założycieli dla prowadzonej działalności sportowej nazwy "klub sportowy", "klub sportów" lub innych synonimicznych znaczeniowo nazw) pociąga za sobą tę konwekcję, że musi być spełniony wymóg wskazany w tym przepisie. Gdyby bowiem dopuścić prowadzenie działalności sportowej przez stowarzyszenia zwykłe nazywane oficjalnie (ewidencyjnie) "klubami sportowymi" prowadziłoby to do obejścia art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie i zagroziło bezpieczeństwu obrotu prawnego i finansowego, nie tylko w sektorze działalności sportowej.
10. Z tych względów organ nadzoru, działając zgodnie z prawem, prawidłowo nie dokonał wpisu "Klubu [...]" do prowadzonej przez niego ewidencji stowarzyszeń zwykłych, choć uzasadnienie organu, zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. jest nie do końca trafne (chodzi o zdanie pierwsze). Nie ma to jednak żadnego znaczenia dla wyniku sprawy bowiem wniosek nie mógł zostać uwzględniony z opisanych wyżej przyczyn.
Z tych względów skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.