II SAB/Go 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2025-11-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
warunki zabudowybezczynność organupostępowanie administracyjneSKOWSAterminyanaliza urbanistycznaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpoznania wniosku o ustalenie warunków zabudowy w terminie 30 dni, stwierdzając bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Po wielokrotnych uchyleniach decyzji przez SKO i wyroku WSA uchylającym decyzję SKO, sąd stwierdził bezczynność SKO w rozpoznaniu sprawy. Sąd zobowiązał SKO do załatwienia sprawy w terminie 30 dni, uznając jednak, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczy skargi K. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Wniosek o wydanie decyzji złożono we wrześniu 2021 r. Po kilku decyzjach organu pierwszej instancji i uchyleniach przez SKO, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) wyrokiem z maja 2025 r. uchylił decyzję SKO, wskazując na niewłaściwe stosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. WSA podkreślił, że organ odwoławczy powinien zająć merytoryczne stanowisko, a nie uchylać decyzje organu pierwszej instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Po zwrocie akt, SKO zleciło organowi pierwszej instancji sporządzenie projektu decyzji, jednakże projekt nie spełniał wymogów formalnych. Po kolejnych wezwaniach i ponagleniu skarżącego, WSA stwierdził bezczynność SKO, zobowiązując je do załatwienia sprawy w terminie 30 dni. Sąd uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, rolę SKO jako organu odwoławczego oraz fakt, że organ podejmował czynności w celu załatwienia sprawy, choć z opóźnieniem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy nie załatwił sprawy w ustawowym terminie (miesiąc od doręczenia prawomocnego wyroku WSA), nie zawiadamiając stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie. Pierwsza czynność organu po upływie terminu była próbą zlecenia dalszych czynności organowi pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 61 § 1-5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 64 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

rozporządzenie z 2003 r. art. 4 § 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie z 2003 r. art. 7 § 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie z 2003 r. art. 9 § 1 i 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie z 2003 r. art. 9 § 2, 3 i 4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy dopuścił się bezczynności, nie załatwiając sprawy w terminie ustawowym po zwrocie akt przez sąd. Poprzedni wyrok WSA wskazywał na potrzebę merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, a nie uchylania decyzji organu pierwszej instancji bez podstaw.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że podejmowane czynności były konieczne i zasadne ze względu na skomplikowany charakter sprawy i wymogi dotyczące sporządzenia projektu decyzji. Organ argumentował, że nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania, a jedynie do koniecznych działań po zwrocie akt przez sąd.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy powinien zająć własne stanowisko co do meritum sprawy bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

przewodniczący

Jacek Jaśkiewicz

członek

Kamila Karwatowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego, zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze, ocena rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego i bezczynności organu, co ogranicza jej bezpośrednie zastosowanie do podobnych sytuacji proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy z bezczynnością organów administracji i pokazuje, jak sądy administracyjne reagują na takie sytuacje, podkreślając znaczenie terminowości i prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych.

Organ administracji zbyt długo zwlekał z decyzją? Sąd wskazuje, kiedy to jest bezczynność, a kiedy rażące naruszenie prawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Go 200/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Jacek Jaśkiewicz
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35, art. 36, art. 37, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność [...] w [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy I. zobowiązuje [...] w [...] do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego K. M. z dnia [...] września 2021 r. o ustalenie warunków zabudowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, II. stwierdza, że [...] w [...] dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od [...] w [...] na rzecz skarżącego K. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2025 r. K. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność [...] w [...] w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku biurowo-warsztatowego na działkach nr [...] obręb [...] położonych przy ul. [...] w [...] na podstawie wniosku K. M. z dnia [...] września 2021 r.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia [...] września 2021 r. K. M. (inwestor, skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku biurowo - warsztatowego na dz. nr [...] obręb [...] położonych przy [...]. Dnia [...] czerwca 2022 r. organ wydał decyzję nr [...] o warunkach zabudowy dla tej inwestycji. Po rozpatrzeniu odwołania W. Wę. [...] w [...] decyzją z dnia [...] października 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego jej rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy dnia [...] lipca 2023 r. organ I instancji ponownie wydał decyzję o warunkach zabudowy dla opisanej wyżej inwestycji. Po rozpatrzeniu kolejnego odwołania W. W., SKO decyzją z dnia [...] października 2023 r., nr [...] ponownie uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego jej rozpatrzenia.
Trzecią z kolei decyzją z dnia [...] września 2024 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] ponownie orzekł o ustaleniu dla w/w inwestycji warunków zabudowy. W decyzji zostały szczegółowo określone rodzaj inwestycji, warunki i zasady zagospodarowania terenu oraz ochrony środowiska oraz inne wymagane elementy.
Na skutek odwołania W. W. decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...][...] w [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2024 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. [...] w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej odniosło się do szczegółowych wymogów oraz charakterystyki prawnej analizy urbanistycznej, w tym spornych w sprawie linii zabudowy, szerokości elewacji frontowej i wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki wskazując, że częściowo uznało za zasadne dotyczące nieprawidłowości w zakresie wyznaczenia linii zabudowy. Zdaniem [...] organ I instancji ustalając linię zabudowy pominął działkę strony, ponadto wziął pod uwagę jedynie budynki o tej samej funkcji jako jej przedłużenie oraz w linii zabudowy budynków stanowiących sąsiedztwo w zakresie funkcji znajdujących się na działkach nr [...] obręb [...] (ustalona w ten sposób linia zabudowy dla planowanego budynku jest kontynuacją już istniejącej na wnioskowanej działce zabudowy o tej samej funkcji oraz zabudowy usługowej występującej w tym samy kwartale, co wnioskowana zabudowa). W ocenie Kolegium linia zabudowy na mapie przylega do pasa drogowego, a organ I instancji nie wyjaśnił z jakiego powodu budynki o innej funkcji stanowiące działki sąsiednie, w tym nieruchomość strony, granicząca z działkami objętymi wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy zostały pominięte. Ponadto z analizy wynika, że nieruchomość strony znajduje się w znacznym oddaleniu od pasa drogowego i nie została ujęta przy ustalaniu obowiązującej linii zabudowy. Tym samym organ nie rozważył regulacji zawartej w § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2003 r., który wyraźnie nakazuje ustalanie obowiązującej linii nowej zabudowy jako kontynuację linii zabudowy tego budynku, który znajduje się w większej odległości od pasa drogowego. Jeśli chodzi o wyznaczenie wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej Kolegium uznało go za niezasadny. Zdaniem Kolegium z analizy urbanistycznej sporządzonej w sprawie wynika, że ustalając ten parametr badano zabudowę w całym obszarze analizowanym. Tym samym została spełniona przesłanka, aby określić analizowany parametr zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia z 2003 r. tj. w oparciu średnią wielkość występującą na obszarze analizowanym.
Kolegium nie podzieliło także innych zarzutów zawartych w odwołaniu, w tym stanowiska dotyczącego niedopuszczalności określenia parametrów zabudowy w postaci "widełek". W konkluzji rozważań [...] wskazało, że rozpatrując sprawę ponownie organ pierwszej instancji winien prawidłowo przeprowadzić analizę we wskazanym zakresie, z analizy urbanistycznej powinno jednoznacznie wynikać jak organ wyznaczył obowiązującą linię zabudowy. Określając ten parametr przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien "jednoznacznie wskazać, na podstawie którego ustępu § 4 rozporządzenia z 2003 r. został on wyznaczony".
Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższej decyzji tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Go 139/25 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, iż decyzja kasacyjna stanowi wyjątek od nakazu merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji, zawartego w modelu odwoławczym postępowania administracyjnego i wyrażonego w szczególności w przepisach art. 136 i 138 § 1 k.p.a. Dokonana w 2011 r. zmiana przesłanek wydania decyzji kasacyjnej miała na celu jeszcze dalej idące ograniczenie możliwości uchylania się organu odwoławczego od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji kasacyjnej. Wydanie decyzji kasacyjnej mogło być uzasadnione tylko w przypadkach wyjątkowych to jest takich, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15, CBOSA). Kolejne nowelizacje kodeksu jeszcze bardziej te funkcje uwypukliły dowodząc tego, że prawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego. Chodzi tu w szczególności o zmianę treści art. 136 k.p.a., dokonaną nowelizacją z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r. poz. 935; tzw. nowela kwietniowa). Zmiana ta istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy. Całokształt tych zmian dowodzi tego, że współczesny model administracyjnego postępowania odwoławczego ma reformatoryjny i merytoryczny charakter, co sprzyjać ma sprawności i szybkości postępowania administracyjnego.
Sąd wskazał na art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1 tego artykułu). Jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy.
Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję (§ 2 tego artykułu). Przepis § 2 stosuje się także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (§ 3 tego artykułu).
Mając na względzie powyższe argumenty Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie nie występuje przypadek uzasadniający kasację decyzji organu I instancji. Nie odnosząc się do materialnoprawnej kwalifikacji spornych elementów sprawy, w tym zarzutów zawartych w sprzeciwie (z powodu braku prawnej dopuszczalności takiej oceny), Sąd wskazał, że z decyzji organu odwoławczego wynika, że Kolegium dokonując oceny ustaleń i kwalifikacji materialnoprawnej krytycznie oceniło przyjęte przez organ I instancji, opisane w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, wskaźniki dotyczące wyznaczenia linii zabudowy. Kolegium zarzuciło tu organowi I instancji nieprzekonywujące lub niewystarczające uzasadnienie przyjętego w decyzji ustalenia wskazując na pominięcie elementów, prowadzące do naruszenia przepisu § 4 rozporządzenia z 2003 r.
Sąd uznał, iż w istocie chodzi o uzupełnienie argumentacji, a nie faktów, czego wymaga art. 138 § 2 k.p.a. W sprawie nie ma bowiem potrzeby prowadzenia jakichkolwiek dowodów. Potrzebna jest tylko ocena stanu faktycznego ustalonego analizą urbanistyczną. Ewidentne jest zatem, że nie został w sprawie spełniony warunek, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślił też, że decyzja organu I instancji została wydana po dwukrotnym uchyleniu przez organ odwoławczy uprzednio wydanej decyzji. Tym bardziej w takiej sytuacji Kolegium, jako organ w pełnym zakresie uprawniony do orzekania reformatoryjnego, powinien zająć własne stanowisko co do meritum sprawy. Z tych względów sprzeciw został uznany za uzasadniony.
Po zwrocie akt sprawy organowi w dniu [...] czerwca 2025 r. (data wpływu do SKO), SKO w dniu [...] lipca 2025 r. zleciło z urzędu Prezydentowi Miasta [...] przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie poprzez sporządzenie przez osobę uprawnioną projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w sprawie zawierającego: 1. Doprecyzowany, czyli dookreślony w decyzji obligatoryjny parametr ,,obowiązującej linii nowej zabudowy" rozumiany jako odległość w metrach od krawędzi jezdni drogi gminnej nr [...] i zgodny z brzmieniem § 4 ust. 1 rozporządzenia tj. jako przedłużenie linii istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich (wobec działek inwestycyjnych), ewentualnie zgodny z brzmieniem § 4 ust. 2 rozporządzenia, czyli - w przypadku niezgodności linii istniejącej zabudowy na działce sąsiedniej z przepisami odrębnymi – obowiązującą linię nowej zabudowy należy ustalić zgodnie z tymi przepisami wraz z przedstawieniem tego parametru w czytelnej formie graficznej i z oznaczeniem jej przebiegu w ustalonej odległości od krawędzi jezdni w/w drogi, 2. ,,linie rozgraniczające teren inwestycji", 3. Część graficzna ,,wyników analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu (...)" opatrzona ,,legendą" uwzględniającą użyte w decyzji nazewnictwo i czytelne oznaczenia, w tym graficzne, przy czym w/w warunki i wymagania dotyczące nowej zabudowy i zagospodarowania terenu winny zostać przedstawione w projekcie decyzji o warunkach zabudowy, który będzie zawierać część tekstową jak i graficzną wykonaną na urzędowej kopii mapy zasadniczej lub – w przypadku jej braku – na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy, i obszaru, na która ta inwestycja będzie oddziaływać, zgodnie z § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia. Ponadto dwuelementowe wyniki analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 ustawy – ich część graficzna, o której mowa w pkt 3 wezwania, winny zostać sporządzone w czytelnej technice graficznej na urzędowej kopii mapy zasadniczej lub - w przypadku jej braku - na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać, zgodnie z § 9 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2025 r. Prezydent Miasta [...] w związku z w/w wezwaniem zwrócił się do SKO o zwrot oryginałów akt sprawy. Następnie zaś [...] września 2025 r. organ I instancji przesłał do SKO projekt decyzji wraz z całością akt.
Pismem z dnia [...] września 2025 r. skarżący wniósł do SKO ponaglenie (na przewlekłość organu) domagając się niezwłocznego załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia [...] września 2025 r. SKO uznało ponaglenie za niezasadne, stwierdzając brak dopuszczenia się przez organ przewlekłego prowadzenia postępowania.
Wobec otrzymania w dniu [...] września 2025 r. dokumentów od organu I instancji, SKO pismem z dnia [...] września 2025 r. ponownie zleciło organowi I instancji z urzędu przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez sporządzenie przez osobę uprawnioną projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy zawierającego m.in. doprecyzowany parametr obowiązującej nowej linii zabudowy zgodnie z przepisami z przedstawieniem tego parametru w czytelnej formie graficznej i oznaczeniem jej przebiegu w ustalonej odległości od krawędzi jezdni drogi oraz linie rozgraniczające teren inwestycji oraz część graficzną wykonaną na urzędowej kopii mapy zasadniczej lub na kopii mapy katastralnej, wskazując, że przesłany projekt decyzji nie spełnia w/w wymogów ponieważ wszystkie załączniki graficzne zostały sporządzone na kserokopiach (zwrócono również uwagę na konieczność opatrzenia projektu decyzji czytelnym podpisem osoby uprawnionej).
Pismem z dnia [...] września 2025 r. K. M. wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) SKO, w której wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania rozstrzygnięcia i stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący wskazał na korzystny dla niego wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Go 139/25, jednak wobec braku uzyskania rozstrzygnięcia uzasadnione w jego ocenie było wniesienie skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając brak przesłanek bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania, wskazując na podejmowane czynności po zwrocie akt przez Sąd i uznając je za konieczne i zasadne. Organ zwrócił uwagę na skomplikowany charakter sprawy i wymogli dotyczące obowiązku sporządzenia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy przez osobę uprawniona, stąd konieczność współdziałania w postępowaniu z organem I instancji.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł dodatkowo o wymierzenie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. w wysokości 3-krotności wskazanej wartości oraz o orzeczenie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarżący zwrócił uwagę, iż SKO trzykrotnie zwracało się do organu I instancji o zajęcie stanowiska nie przesyłając jednocześnie akt sprawy, co wydłużało postępowanie. Dodatkowo zwrócił też uwagę, iż SKO zarzucając organowi I instancji brak czytelnych podpisów na dokumentach, również posługuje się takimi podpisami. Skarżący zwrócił tez uwagę, iż dopiero na obecnym etapie SKO kwestionuje element w postaci linii rozgraniczających teren inwestycji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga została rozpoznana przez tut. Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Dalsze przypadki zaskarżalnej bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania zostały unormowane w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.
Na gruncie przedmiotowej sprawy skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu ze skargą na bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w [...] w zakresie rozpoznania złożonego przez niego wniosku z dnia [...] września 2021 r. o ustalenie warunków zabudowy planowanej inwestycji.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie, dla swej skuteczności musi ono zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie NSA(7) z 02.09.2020 r., II OSK 3732/18; CBOSA). Natomiast to, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25.09.2018 r., II OSK 1659/18; z 30.01.2020 r., II OSK 3092/19; z 13.10.2020 r., II OSK 71/20; dostępne w CBOSA), o ile tylko ponaglenie nie zostało wniesione przedwcześnie (por. postanowienie WSA z 17.08.2023 r., IV SAB/Po 89/23, CBOSA). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący spełnił powyższy wymóg formalny, albowiem w dniu [...] września 2025 r. wniósł wymagane ponaglenie do SKO w [...]. Dodać przy tym należy, iż dla uwzględnienia spełnienia w/w wymogu pozostaje okoliczność, że w ponagleniu strona wskazała na przewlekłość postępowania. Zdaniem Sadu odmienna ocena stanowiłaby objaw nadmiernego formalizmu.
Ponadto zauważyć należy, iż do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność (ewentualnie przewlekłość postępowania) została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, a zatem w świetle p.p.s.a. jest dopuszczalna.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności, stosownie do art. 12 § 1 k.p.a., powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W aktualnym stanie prawnym bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018).
Przewlekłość występuje zaś w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia oraz bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Przewlekłość postępowania występuje więc w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Przewlekłość oznacza opieszałe, niesprawne i nieskuteczne lub nieporadne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyrok WSA w Białymstoku, z 11 października 2018 r., II SAB/Bk 84/2018). Ponadto w piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się, iż jeżeli organ wskazał stronie nowy termin załatwienia sprawy (art. 36) i nie przekroczył tego terminu, to organ nie pozostaje bezczynny. Jednakże bezzasadne przedłużanie terminu załatwienia sprawy należy kwalifikować jako przejaw przewlekłości postępowania (por. P. Przybysz, K.p.a. Komentarz, Lex 2021, t. 3 do art. 37, W. Chróścielewski , Z. Kmieciak (red.), K.p.a. Komentarz WKP 2019 , t. 2 do art. 37, P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, wyroki NSA: z 12 marca 2020 r., I OSK 79/19, z 15 września 2020 r., I OSK 978/20, z 13 listopada 2020 r., I OSK 260/20, z 18 stycznia 2021 r., I OSK 2256/20).
Przystępując do merytorycznej oceny skargi zarzucającej organowi bezczynność, ewentualnie przewlekłe prowadzenia postępowania, wyjaśnić należy, że są to pojęcia rozłączne, w związku z czym nie jest możliwe stwierdzenie istnienia obu postaci zwłoki organu jednocześnie. Wyjaśnić należy, że bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość obejmuje przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania.
Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. wyrok NSA z 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22).
Sąd administracyjny rozpoznając skargę jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji. Wynika to z tego, że niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzona bezczynność, czy przewlekłość prawne konsekwencje są takie same oraz z tego, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. wyroki NSA z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22; z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 3990/19 oraz postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2317/19; wszystkie przywoływane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, celem dokonania oceny w wyżej opisanym zakresie, niezbędne było zatem przeprowadzenie analizy przebiegu postępowania. Wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy pochodzi z dnia [...] września 2021 r., trzy razy zapadła w tym postępowaniu decyzja organu I instancji o ustaleniu warunków zabudowy. Każdorazowo organ odwoławczy uchylał te decyzje przekazując je do ponownego rozpoznania. Od ostatniej decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2024 r. skarżący wniósł sprzeciw, na skutek którego wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Go 139/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję organu odwoławczego. Powyższe stanowi istotną okoliczność, gdyż co do zasady zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Co prawda kontrola sądowoadministacyjna przeprowadzana w sprawach ze sprzeciwu ma ograniczone ramy, gdyż zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tym niemniej do wyroku Sądu rozstrzygającego w przedmiocie sprzeciwu art. 153 p.p.s.a. także ma zastosowanie.
Biorąc pod uwagę, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie nastąpiła zmiana przepisów prawa, należy uwzględnić związanie wynikające z treści wyroku Sądu z 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Go 139/25. W wyroku tym Sąd wskazał na uprawnienie organu odwoławczego do uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. i jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, możliwość zlecenia przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. Nie odnosząc się do materialnoprawnej kwalifikacji spornych elementów sprawy, w tym zarzutów zawartych w sprzeciwie (z powodu braku prawnej dopuszczalności takiej oceny), Sąd wskazał, że z decyzji organu odwoławczego wynika, że Kolegium dokonując oceny ustaleń i kwalifikacji materialnoprawnej krytycznie oceniło przyjęte przez organ I instancji, opisane w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, wskaźniki dotyczące wyznaczenia linii zabudowy. Kolegium zarzuciło tu organowi I instancji nieprzekonywujące lub niewystarczające uzasadnienie przyjętego w decyzji ustalenia wskazując na pominięcie elementów, prowadzące do naruszenia przepisu § 4 rozporządzenia z 2003 r. Sąd uznał, iż w istocie chodzi o uzupełnienie argumentacji, a nie faktów, czego wymaga art. 138 § 2 k.p.a. W sprawie nie ma bowiem potrzeby prowadzenia jakichkolwiek dowodów. Potrzebna jest tylko ocena stanu faktycznego ustalonego analizą urbanistyczną. Podkreślił też, że decyzja organu I instancji została wydana po dwukrotnym uchyleniu przez organ odwoławczy uprzednio wydanej decyzji, zatem tym bardziej w takiej sytuacji Kolegium, jako organ w pełnym zakresie uprawniony do orzekania reformatoryjnego, powinien zająć własne stanowisko co do meritum sprawy. Zatem Sąd zobowiązał SKO do rozpoznania sprawy merytorycznie, nie wykluczając przy tym uprawnienia organu II instancji do zastosowania art. 136 k.p.a.
Akta administracyjne sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone SKO w dniu [...] czerwca 2025 r. Jak wynika z treści cyt. art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Należy jedynie wyjaśnić, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie ma zastosowania przepis szczególny określający odmienny (dłuższy) termin ustalenia warunków zabudowy określone w art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 u.p.z.p., gdyż przepis ten odnosi się do postępowania wyłącznie przed organem I instancji, natomiast w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem przed organem odwoławczym, czyli w sytuacji, gdy organ I instancji zgromadził już materiał dowodowy i wydał decyzję. Przepisu szczególnego nie można interpretować rozszerzająca, stad zdaniem Sądu brak podstaw do stosowania w/w przepisu szczególnego w niniejszej sprawie. Na gruncie przedmiotowej sprawy zatem miesięczny termin, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. należy liczyć od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku z dnia 21 maja 2025 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Skoro doręczenie to nastąpiło w dniu[...] czerwca 2025 r., zatem miesięczny termin na załatwienie sprawy upływał w dniu [...] lipca 2025 r. Analiza akt administracyjnych wskazuje, iż w w/w terminie skarżony organ nie podjął żadnej czynności. Pierwsza czynność jaka została podjęta przez SKO to pismo z dnia [...] lipca 2025 r. skierowane do Prezydenta Miasta [...] o zleceniu z urzędu podjęcia czynności w trybie art. 136 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz wcześniejsze rozważania Sąd uznał, iż skarżony organ dopuścił się zatem w niniejszej sprawie bezczynności, gdyż termin ustawowy na rozpoznanie sprawy nie został zachowany, a organ jednocześnie nie zawiadomił stron w tym terminie o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Zawiadomienie takie nastąpiło dopiero w w/w piśmie z [...] lipca 2025 r. Organ administracji nie może skutecznie bronić się przed zarzutem bezczynności wówczas, gdy organ ten - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął innej wymaganej czynności, a przy tym nie został wyznaczony nowy termin załatwienia sprawy. Powody niezakończenia postępowania w terminie oraz powody niewyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy nie mają znaczenia. Przedłużeniu może ulec termin, który jeszcze nie upłynął. W przeciwnym wypadku, gdy termin zakończył bieg, nie ma już czego przedłużać, gdyż z bezskutecznym upływem terminu nastąpił już stan bezczynności (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2025 r., II SAB/Kr 86/25).
Odnośnie natomiast przewlekłego prowadzenia postępowania, kierując się orzecznictwem sądów należało uznać, iż stwierdzony stan bezczynności konsumuje przewlekłość postępowania. Ponadto wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowej w sprawach dotyczących bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania pozostaje stan sprawy w dacie orzekania przez sąd administracyjny, w aspekcie sprawności, szybkości procedowania przez organ, celem załatwienia sprawy wymaganym prawem aktem lub czynnością. W sprawach ze skarg na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania to każdorazowo sąd administracyjny jest zobowiązany ad casum – a więc stosownie do danego przypadku – ustalić istnienie okoliczności faktycznych, uzasadniających kwalifikowanie zachowania (działania) organu w danej sprawie, jako bezczynności albo przewlekłości oraz dokonać oceny ich charakteru (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2017 r., II GSK 3113/15, CBOSA) – co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uczynił i co zostało wyżej opisane.
W okolicznościach niniejszej sprawy należało więc stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Z powyższych względów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał SKO do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] września 2021 r. o ustalenie warunków zabudowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (pkt I sentencji wyroku). W/w termin określony został z uwzględnieniem ustawowo określonego terminu (art. 35 § 3 k.p.a.).
W takiej sytuacji Sąd obowiązany był ocenić - stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. - czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy.
Stwierdzony w opisywanej sprawie stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodził przypadek oczywistego lekceważenia strony skarżącej, które można byłoby rozpatrywać jako wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, jak również celowego działania czy uporczywego zaniechania. Na taką ocenę Sądu wpływ miała przede wszystkim okoliczność, że Samorządowe Kolegia Odwoławcze – co do zasady - nie są organami rozstrzygającymi w przedmiocie warunków zabudowy, z reguły bowiem Kolegia rozpatrują środki zaskarżenia od takich decyzji. Poza tym sprawa ma z w/w względów także bardziej skomplikowany charakter, a do tego wydanie decyzji w tym przedmiocie wiąże się z wymogami określonymi przez przepisy u.p.z.p., w tym w art. 60 ust. 4, w myśl którego sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy powierza się osobie, o której mowa w art. 5, albo osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego architektów posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej albo uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej. Do tego decyzja taka ma określoną treść (art. 64 w zw. z art. 54 u.p.z.p.). O ile okoliczność ta nie usprawiedliwia bezczynności organu, to jednak wywiera wpływ na brak rażącego naruszenia prawa w tym zakresie. Poza tym Sąd wziął pod uwagę, iż w istocie od zwrotu organowi przez Sąd akt sprawy tj. od [...] czerwca 2025 r. upłynęło w istocie 5 miesięcy, co nie przemawia także za uznaniem bezczynności za rażącą, a ponadto organ w tym okresie pomimo tego, że popadł w bezczynność to prowadził postępowanie mające na celu wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, korzystając z pomocy organu I instancji. W tym zakresie Kolegium zobowiązało organ I instancji do dostarczenia dokumentów o określonej treści, a wobec braku spełnienia tych wymogów (m.in. odnośnie użycia kserokopii mapy) SKO dokonało ponownego wezwania. Przy czym nie ulega wątpliwości, iż wobec związania na podstawie art. 153 p.p.s.a. zapadłym uprzednio w sprawie wyrokiem tut. Sądu z dnia 21 maja 2025 r. Kolegium zobowiązane jest rozstrzygnąć w postępowaniu odwoławczym sprawę z wniosku skarżącego, wobec czego rolą organu jest podjęcie wszelkich starań, aby postępowanie zostało zakończone.
W tej sytuacji Sąd uznał, iż nie było podstaw do przyjęcia, aby bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.
Z tych samych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono również o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie przyznania stronie skarżącej od organu sumy pieniężnej, jak również wymierzenia organowi grzywny, o których mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt II GSK 127/20). W niniejszej sprawie opisany sposób działania organu nie uzasadniał zastosowania represji w postaci grzywny. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a jest – podobnie jak grzywna – środkiem dyscyplinująco-represyjnym o charakterze dodatkowym, który powinien być stosowany z rozwagą. Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że sam fakt bezczynności, nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Gdyby bowiem taki był zamiar ustawodawcy, wówczas przepis miałby treść odmienną, obligującą wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie przewidującą taką możliwość. Przewidziane w ustawie fakultatywne jedynie działanie sądu - bez sprecyzowania przesłanek przyznania sumy pieniężnej - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka zależy od oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne danej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Wr 40/17). W przedmiotowej sprawie te same względy, jakie legły u podstaw oceny, że stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Kolegium nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przemawiały za uznaniem, iż brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny i przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej.
O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI