II SAB/Go 17/26

II SAB/Go 17/26 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-03-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.F. na bezczynność Burmistrza Gminy w przedmiocie odbudowy zabytkowego muru obronnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność Burmistrza Gminy. Skarżący wniósł o:1) stwierdzenie bezczynności organu w sprawie zabezpieczenia i odbudowy zabytkowego muru obronnego przy ul. [...], który zawalił się po raz kolejny, 2) zobowiązanie organu do podjęcia czynności administracyjnych zmierzających do usunięcia nielegalnego ogrodzenia i elementów płotu posadowionych na murze miejskim, zabezpieczenia konstrukcji zabytku, pełnego odtworzenia zawalonego fragmentu muru z użyciem oryginalnego materiału kamiennego znajdującego się na miejscu, przywrócenia historycznej wysokości muru, 3) wymierzenie organowi grzywny, 4) zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wyjaśnił, że brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia bezczynności bądź przewlekłości, albowiem skarżący nie wykazał istnienia postępowania administracyjnego, ani obowiązku organu do podjęcia określonych czynności, zaś działania organu ograniczały się do prawidłowej reakcji na pismo, do którego rozpoznanie nie był właściwy. Zarzuty dotyczące stanu muru pozostają poza zakresem kompetencji organu i nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności w trybie skargi na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Sąd administracyjny w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga bowiem uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1), a także jeżeli z innych przyczyn, innych niż określone w pkt 2-5a, jest ona niedopuszczalna (pkt 6).
Mając na uwadze przedstawiony zakres skargi, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1276) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje co do zasady orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z kolei na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.), nie dotyczy zatem wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej, a jedynie te akty i czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. W konsekwencji, gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2004 r., OSK 547/04 i wszystkie orzeczenia podane w uzasadnieniu tego wyroku opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w ustawowym terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość, sąd administracyjny bada zatem, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje zaś merytoryczna poprawność działań organów rozpatrujących zgłoszone żądanie czy też słuszność rozstrzygnięcia, jak też realizowanie innych jeszcze celów. Zatem dla stwierdzenia stanu bezczynności konieczne jest ustalenie, czy na organie administracji publicznej, któremu zarzucono zwłokę w załatwieniu sprawy, spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania określonej czynności oraz czy organ podjął działania i czy pozostaje w sprawie w zwłoce.
Należy mieć na uwadze, że istotę skargi na bezczynność stanowi doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami indywidualnej sprawy administracyjnej. Zasadniczo skarga na bezczynność organu jest też pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2012 r., I OSK 1620/12, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne brak było podstaw do uznania, aby w trybie skargi na bezczynność wymóc na organie, poprzez sformułowanie określonego zobowiązania przez sąd administracyjny, podjęcie określonych, zgodnych z oczekiwaniami skarżącego, działań związanych z prowadzeniem polityki przestrzennej, w tym dotyczącej zabezpieczenia i odbudowy zabytkowego muru obronnego przy ul. [...]. Przeprowadzenie konkretnych działań nie może być dochodzone w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.) zarówno kształtowanie, jak i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy należy do wykonywanych samodzielnie zadań własnych gminy. Skoro powyższe zadania należą do zadań własnych gminy i wykonywane są samodzielnie, ustawodawca nie wprowadził systemu sankcji przymuszających gminę do realizacji obowiązku, a więc przystąpienia do uchwalenia czy do zmiany planu w przypadku podjęcia uchwały w przedmiocie jego częściowej bądź całkowitej nieaktualności. Z tego też powodu nie można skutecznie wnieść skargi na bezczynność w sprawie, w której brak jest materialnoprawnej podstawy do załatwienia takiej indywidualnej sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skoro zatem brak jest przepisu powszechnie obowiązującego prawa publicznego, dającego podstawę do działania organu w formie władczej, nie można tym samym mówić o bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ w zakresie objętym kontrolą sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2020 r., VII SAB/Wa 132/20 i z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Wa 249/22, CBOSA).
Podsumowując, skarga na bezczynność Burmistrza Gminy była niedopuszczalna, gdyż nie dotyczyła takiego działania, które w aktualnym stanie sprawy mogłoby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wobec powyższego, w sprawie zaistniała podstawa do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania skargi.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.