II SAB/Go 162/24

II SAB/Go 162/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Krzysztof Rogalski
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
art. 136ba ust. 8, art. 136bm ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J.M. na bezczynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez J. M. (powoływanej dalej jako "skarżąca") jest bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] (powoływanego dalej jako "KOSG") w przedmiocie nieudzielenia informacji publicznej.
Powyższa skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] października 2024 r. skarżąca zwróciła się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z wnioskiem o
udostępnienie:
1) kopii dokumentu (meldunku Komendanta PSG we [...]) informującego KOSG o naruszeniu przez skarżącą dyscypliny służbowej w oparciu, o który KOSG zobowiązał Komendanta PSG we [...] do przeprowadzenia ze skarżącą rozmowy dyscyplinarnej;
2) kopii upoważnienia nr [...] wydanego przez KOSG upoważniającego Komendanta Placówki Straży Granicznej we [...] do przeprowadzenia ze skarżącą rozmowy dyscyplinarnej.
Pismem z dnia [...] listopada 2024 r. KOSG poinformował skarżącą, że odpowiedź na przedmiotowy wniosek została udzielona pismem z dnia [...] lutego 2024r., w którym odmówiono udostępnienia skarżącej kopii wyżej wymienionych dokumentów z uwagi na fakt, iż w rozdz. 14 ustawy z dnia 12 października 1990 r o Straży Granicznej (t.j. Dz.U z 2023r. poz. 1080 ze zm. - dalej "ustawa o SG"), brak jest podstaw prawnych do sporządzenia i przekazania kopii przedmiotowych dokumentów.
W tym miejscu należy wskazać, że w okresie poprzedzającym wniosek skarżącej z dnia [...] października 2024 r., w dniu [...] kwietnia 2023 r. do KOSG wpłynął meldunek Komendanta Placówki SG we [...], zawierający informacje nt. możliwości popełnienia przez skarżącą przewinienia dyscyplinarnego. Czyn skarżącej został zakwalifikowany jako przewinienie mniejszej wagi i z tego tytułu KOSG w dniu [...] kwietnia 2023 r., działając na podstawie art. 136bf ust. 6 ustawy o SG, upoważnił Komendanta Placówki SG we [...] do przeprowadzenia w jego imieniu rozmowy dyscyplinującej z funkcjonariuszką. Przedmiotowa rozmowa dyscyplinująca została przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2023 r.
Zgodnie z art. 136bf ust. 1 ustawy o SG, jeżeli funkcjonariusz nie zgadza się z wytkniętym mu niewłaściwym postępowaniem, podczas rozmowy dyscyplinującej, może w terminie 5 dni od dnia zapoznania się z notatką z tej rozmowy, wnieść do przełożonego dyscyplinarnego pisemny sprzeciw.
W myśl art. 136bf ust. 3 ww. ustawy, brak wniesienia sprzeciwu, powoduje włączenie notatki z przeprowadzonej rozmowy dyscyplinującej do akt osobowych funkcjonariusza, z którym była przeprowadzona rozmowa dyscyplinująca.
Skarżąca J. M. nie wniosła sprzeciwu od przeprowadzonej rozmowy dyscyplinującej w ustawowym terminie. Następnie wnioskiem z dnia [...] stycznia 2024r. zwróciła się o udostępnienie dokumentacji w postaci kopii meldunku Komendanta Placówki SG we [...], wskazującego na możliwość popełnienia w dniu [...] czerwca 2022 r. przewinienia dyscyplinarnego, a także kopię upoważnienia nr [...] wydanego przez KOSG. Na przedmiotowy wniosek udzielono skarżącej w dniu [...] lutego 2024 r. odpowiedzi, iż brak jest podstawy prawnych, wynikających z rozdziału 14 ustawy o SG, do sporządzenia i przekazywania kopii wnioskowanych dokumentów.
W złożonej w niniejszej sprawie skardze na bezczynność organu w przedmiocie udzielenie jej odpowiedzi na pismo noszące datę [...] października 2024r. skarżąca wnosiła o:
1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zobowiązanie KOSG do udzielenia informacji publicznej we wnioskowanej przez skarżącą formie w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
2) na podstawie art. 149 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że bezczynność KOSG nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
3) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o wymierzenie KOSG grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
4) na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od KOSG na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania;
5) na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wnioskowane przez nią dokumenty są dokumentami urzędowymi. KOSG, jako organ administracji publicznej, zobligowany był do udostępniania kopii wnioskowanych dokumentów. Odmowa udzielenia przedmiotowych informacji w oparciu o stwierdzenie, że w rozdz. 14 ustawy o Straży Granicznej brak jest stosownych regulacji jest bezzasadna. Zasadnym jest natomiast twierdzenie, że organ w wymaganym prawem terminie nie wydał decyzji, postanowienia lub innego aktu oraz nie podjął innej stosownej czynności, a co za tym idzie nie realizując nałożonych na niego z mocy prawa obowiązków pozostaje w bezczynności.
W złożonej odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej odrzucenie w całości, ewentualnie w przypadku uznania, iż nie zachodzą przesłanki do odrzucenia - o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił argumentację mającą przemawiać za uwzględnieniem zajętego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia Sądu wymagała między innymi kwestia, czy organ zasadnie uznał, że żądanie skarżącej udostępnienia dokumentów wytworzonych, wysłanych oraz otrzymanych w związku z realizacją działań podejmowanych w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w oparciu o ustawę o Straży Granicznej, pod sygnaturą zakończonego na podstawie art. 136b powołanej ustawy rozmową dyscyplinującą z uwagi na uznanie, że stwierdzone przewinienie stanowi przewinienie mniejszej wagi, nie może być zakwalifikowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Zauważyć przy tym należy, że skarżąca w piśmie noszącym datę [...] października 2024 r. wnosiła o przesłanie kopii dokumentu - meldunku Komendanta PSG we [...], na podstawie którego przeprowadzono z nią rozmowę dyscyplinującą oraz kopii upoważnienia wystawionego Komendantowi Placówki Straży Granicznej we [...] w oparciu o które to upoważnienie taką rozmowę w/w przeprowadził.
W Konstytucji RP przyjęto szeroki dostęp do informacji publicznej jako wartości konstytucyjnej stanowiącej niezbędną przesłankę zaistnienia społeczeństwa obywatelskiego, a co za tym idzie - urzeczywistnienia demokratycznych zasad funkcjonowania władzy publicznej w państwie prawnym.
Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcję publiczne. Prawo do uzyskania informacji obejmuje między innymi dostęp do dokumentów (art. 61 ust. 2). Natomiast w ust. 3 tegoż artykułu ustawodawca stwierdził, że ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 , może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i prawa innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Z kolei w art. 61 ust. 4 Konstytucji prawodawca stwierdził, że tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2 , określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy.
Takim podstawowym aktem prawnym określającym tryb dostępu do informacji publicznej jest ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r. poz. 902 ze zm. - dalej "u.d.i.p."). W ustawie tej nie tylko zdefiniowano pojęcie informacji publicznej, wskazano podmioty uprawnione do uzyskania i jej udzielania oraz określono tryb jej udzielania. W art. 1 ust. 2 ustawodawca jednoznacznie stwierdził, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznym.
Z powyższych regulacji zawartych zarówno w ustawie zasadniczej jaką jest niewątpliwie Konstytucja, jak i w ustawie o dostępie do informacji publicznej wynika, że dostęp do informacji publicznej nie jest prawem absolutnym, podlega on ograniczeniu w sytuacjach wskazanych w ustawach, z uwagi na konieczność ochrony dóbr wymienionych w art. 61 ust. 3 Konstytucji. Ustawodawca w art. 1 ust. 2 u.d.i.p stworzył normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów tej ustawy w sytuacji, w którym inna ustawa reguluje ten sam zakres w odmienny sposób. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie u.d.i.p. Podkreślić należy, że w takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może zostać udostępniona w trybie przewidzianym przez u.d.i.p. Do ustaw, które określają odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi wskazanych w art. 1 ust. 2 ustawy jest między innymi ustawa o Straży Granicznej.
W niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że skarżąca jest funkcjonariuszem Straży Granicznej, w stosunku do jej osoby przeprowadzono, w oparciu o art. 136ba ustawy o SG czynności wyjaśniające. To właśnie ta ustawa jest aktem, który określa zasady do zgromadzonych przez organ dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 136ba ust. 8 ustawy o SG w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego materiał zebrany podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego staje się materiałem postępowania dyscyplinarnego. Stosownie zaś do treści art. 136bm ust. 1 pkt 3 ustawy o SG, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, fotokopii lub odpisów. Zatem dopiero gdy funkcjonariusz uzyskuje status obwinionego przysługuje mu prawo wglądu do akt sprawy, czy też doręczenia mu odpisów znajdujących się w nich konkretnych wskazanych przez niego dokumentów. Tym samym, gdy nie zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, brak jest możliwości żądania przez funkcjonariusza zapoznania się ze zgromadzonym w toku postępowania wyjaśniającego materiałem.
Przepisy art. 136ba ust. 8 oraz art. 136bm ust. 1 pkt 3 ustawy o SG stanowią przykład ustawowego unormowania limitującego prawo dostępu do urzędowych dokumentów i zbioru danych, stąd zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji należy uznać za chybiony.
Wskazać jednocześnie należy, że w niniejszej sprawie nie ma także zastosowanie tryb przewidziany w u.d.i.p z uwagi na treść art. 1 ust. 2, bowiem przepisy ustawy o SG są przepisami określającymi w sposób odmienny zasady i tryb dostępu do informacji będącymi informacjami publicznymi, a które zostały zgromadzone w toku prowadzonego w oparciu o regulacje zawarte w rozdziale 14 ustawy o SG. Przeprowadzone w niniejszej sprawie czynności wyjaśniające poprzedzające przeprowadzenie ze skarżącą rozmowy dyscyplinującej, jak i wydane w ich trakcie dokumenty należy zaliczyć do postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa we wspomnianych przepisach. Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2002r. sygn. akt II SAB/Wr 42/02 zgodnie z którym, do informacji zawartych w aktach sprawy dyscyplinarnej nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, a do ich udostępnienia zastosowanie mają przepisy ogólne regulujące kwestie proceduralne danego postępowania dyscyplinarnego.
Sąd nie podziela stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na skargę, że sporządzony w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego meldunek Komendanta PSG we [...] o naruszeniu przez skarżącą dyscypliny służbowej w oparciu o który KOSG zobowiązał Komendanta PSG we [...] do przeprowadzenia ze skarżącą rozmowy dyscyplinującej oraz udzielone upoważnienie do przeprowadzenia takiej rozmowy stanowią dokument wewnętrzny. Pojęcie informacji publicznej jest zarówno przez doktrynę, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych rozumiane bardzo szeroko, co wiąże się z upowszechnieniem zasady transparentności życia publicznego i podwyższenia świadomości prawnej społeczeństwa. Prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym pojęcie informacji publicznej obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących tego organu. Informację publiczną stanowi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i tych, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także tych, które tylko w części dotyczą działalności organu), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego (zob. wyroki NSA z 28 kwietnia 2021r. sygn. III OSK 865/21, z 13 lutego 2024r. sygn. III OSK 2875/22, publ. CBOSA). Powyższym cechom odpowiadają dokumenty o udostępnienie których wnioskowała skarżąca, jednak jej wniosek zasadnie przez organ nie został uwzględniony z uwagi na regulacje prawne zawarte w ustawie o Straży Granicznej.
Tym samym wniosek taki nie mógł być załatwiony w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zasadnie zatem organ załatwił ten wniosek w drodze czynności materialno-technicznej jakim było pismo organu stanowiące odpowiedź na zgłoszone żądanie a noszące datę [...] listopada 2024 r.
Wobec powyższego uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o jej oddaleniu.