II SAB/Go 16/25

II SAB/Go 16/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Michał Ruszyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61 § 3, art. 57 § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku osłonowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. A. M. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wypłatę dodatku osłonowego.
Pismem z [...] r., znak: [...] zatytułowanym "Informacja o pozostawieniu wniosku o przyznanie dodatku osłonowego bez rozpoznania", Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 2 ust. 9a ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 759 ze zm.) poinformował A. M. że złożony w dniu maja 2024 r. wniosek o przyznanie dodatku osłonowego został pozostawiony bez rozpoznania. W uzasadnieniu Prezydent wyjaśnił, że wnioski o wypłatę przedmiotowego dodatku złożone po dniu 30 kwietnia 2024 r. pozostawia się bez rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II SA/Go 378/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. M. na pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania odrzucił skargę.
Pismem z [...] r. A. M. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...], ponaglenie na niezałatwienie w terminie określonym w art. 35 k.p.a. wniosku o przyznanie dodatku osłonowego.
Postanowieniem z [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowiło: uznać ponaglenie A. M. za uzasadnione (pkt 1); zobowiązać Prezydenta Miasta [...] do rozpatrzenia wniosku A. M. z [...] r. o wypłatę dodatku osłonowego w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia organowi akt sprawy (pkt 2); stwierdzić, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3); odstąpić od zarządzenia ustalenia przyczyn i osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie (pkt 4).
Informacją z dnia [...] r., znak: [...] Prezydent Miasta [...] poinformował A. M.
o przyznaniu dodatku osłonowego w kwocie 228,80 zł.
A. M., reprezentowana przez syna J. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] r. o przyznanie dodatku osłonowego, wnosząc w niej o:
1) orzeczenie o istnieniu uprawnienia do uzyskania wnioskowanego dodatku osłonowej, wynikającego z przepisów ustawy o dodatku osłonowym;
2) zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie zainicjowane wnioskiem, którego niniejsza skarga dotyczy;
3) zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do uznania uprawnienia do uzyskania wnioskowanego dodatku osłonowego, wynikającego z przepisów ustawy o dodatku osłonowym;
4) stwierdzenie, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności mającej miejsce, z rażącym naruszeniem prawa, w zakresie prowadzenia postępowania, którego niniejsza skarga dotyczy.
Jednocześnie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - ze względu na charakter sprawy - w sytuacji uwzględnienia skargi, pełnomocnik skarżącej wniósł również o przyznanie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, o którym mowa w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. in fine (M.P. poz. 137), ergo w kwocie 32 228,55 zł.
Pełnomocnik skarżącej wniósł także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z odpisu postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II SA/Go 378/24 na okoliczność potwierdzenia, że w sprawie przysługuje skarga na bezczynność, a także na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a., w sytuacji uwzględnienia niniejszej skargi, wniosek o zwrot kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. wywołanego niniejszą skargą.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że decydujące znaczenie ma data wpływu wniosku do organu, nie zaś data nadania wniosku na placówce pocztowej. W ustawie o dodatku osłonowym brak jest bowiem jakiejkolwiek regulacji normatywnej określającej, iż decydujące znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku osłonowego jest wyłącznie data wpłynięcia tegoż wniosku do organu. Innymi słowy, iż w przedmiotowego rodzaju sprawach nie maja zastosowania przepisy k.p.a., zgodnie z którymi termin uznaje się za zachowany w sytuacji złożenia pisma w placówce pocztowej. Zdaniem skarżącej stanowisko organu nosi znamiona działania pozbawionego podstawy prawnej.
Pełnomocnik podkreślił, że do dnia złożenia niniejszej skargi - 29 grudnia 2024 r. nie zapadło rozstrzygnięcie w przedmiocie rozpoznania ponaglenia skarżącej, które nadano pismem w dniu 11grudnia 2024 r.
Odnosząc się zaś do wniosku o zasądzenie (przyznanie) od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2, w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że dodatek osłonowy stanowi świadczenie pomocowe dla osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej, które to w wyniku "odmrożenia" cen energii nie są w stanie samodzielnie pokryć należności naliczanych wg nowych taryf. Z tych też względów świadczenie to wpisuje się w świadczenia z zakresu pomocy społecznej, gdyż ich ostatecznym celem jest pomoc osobom najuboższym, które ze względu na niskie dochody nie są w stanie samodzielnie pokryć wszystkich opłat związanych z utrzymaniem swojej bytności. Mając powyższe na uwadze stanowisko organu, które nie tylko faktycznie pozbawione jest podstawy prawnej pozwalającej na odmowę przyjęcia wniosku złożonego w terminie, w zgodzie z zasadami uregulowanymi w przepisach k.p.a. jest bulwersujące. Nie może budzić wątpliwości w ocenie pełnomocnika skarżącej, iż tą drogą Prezydent Miasta [...] zyskuje w pozaprawny sposób arbitralne uprawnienia co do ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania dodatku osłonowego. Jest to sytuacja jednoznacznie naruszająca przepisy prawa, w tym w szczególności zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasadę informowania stron (art. 9 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Powyższe, zdaniem pełnomocnika skarżącej ma szczególne znaczenie wobec faktu, iż sam organ - Prezydent Miasta [...], na stronie internetowej Urzędu Miasta [...] zamieścił informację ostatecznie wskazującą na możliwość złożenia przedmiotowych wniosków drogą pocztową. Już takie postępowanie nie może być traktowane w kategorii zwykłego naruszenia prawa przez organ administracji publicznej. Z powyższych względów przyjęty przez Prezydenta Miasta [...] tok załatwiania przedmiotowego rodzaju spraw w szczególny sposób zasługuje na dodatkowe napiętnowanie. Sąd administracyjny nie może nie mieć na uwadze, iż wnioskodawcami o przyznanie dodatku osłonowego są w większości przypadków osoby w podeszłym wieku, często samotne, które nie mają odpowiedniego rozeznania w przepisach prawa. Osoby takie będą się kierowały informacjami, które uzyskają w ogólnodostępnych źródłach.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącej podkreślił, że ze względu na przyjęty przez Prezydenta Miasta [...] sposób "załatwiania spraw" o przyznanie dodatków osłonowych jego matka A. M. obecnie musi ponosić ciężar opłat za centralne ogrzewanie wg normalnej taryfy. Innymi słowy ponosi realne koszty finansowe z tytułu oportunizmu ze strony organu rozpoznania jej wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku.
Wysokość natomiast zasadzonej od organu sumy pieniężnej powinna być na tyle wysoka, aby organowi w przyszłości "nie opłacało się" naruszać przepisów, gdyż groźba ich ponownego naruszenia skutkować będzie ponownym zasądzeniem od organu kwot pieniężnych ergo dodatkowymi konsekwencjami finansowymi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, oddalenie wniosku o orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oddalenie wniosku o nałożenie na organ grzywny oraz o oddalenie wniosku o obciążenie organu kosztami postępowania. Organ wyjaśnił, że po zwrocie akt postępowania niezwłocznie podjął działania zmierzające do wydania decyzji w dniu [...] r., która była pozytywna i załatwiająca sprawę skarżącej zgodnie z treścią jej wniosku. Odnosząc się do powyższego nie sposób przyjąć, aby w okolicznościach faktycznych sprawy, organ I instancji, pozostawał w bezczynności, albowiem do wydania decyzji doszło w terminie wskazanym w postanowieniu, raptem kilka dni po otrzymaniu akt, które zostały mu przekazane przez organ wyższej instancji. Jednocześnie z uwagi na ww. okoliczności nie zachodzą przesłanki do stwierdzania, że zwłoka w udostępnieniu informacji nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, ani do nałożenia na organ grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem wniesionej skargi A. M. uczyniła bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie dodatku osłonowego. Wniosek ten, co wynika z akt sprawy, nadany w dniu [...] r. w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. wpłynął do organu w dniu [...] r. i został pozostawiony bez rozpoznania jako wniesiony po upływie ustawowego terminu, o czym strona została poinformowana pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 70; wyroki NSA z 24 lipca 2013 r., I OSK 2749/12; z 3 lipca 2014 r., II OSK 348/13; z 4 września 2014 r., I OSK 413/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOAS). Innymi słowy bezczynność to brak działania organu, do którego jest on zobowiązany na podstawie przepisów prawa, polegającego zarówno na niewydaniu rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia) w przewidzianym przepisami terminie, jak również rozstrzygnięcie sprawy w niewłaściwej formie, przy czym za niewłaściwą formę rozstrzygnięcia należy uznać również pozostawienie podania bez rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13; www.orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
W niniejszej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem to, czy działanie organu który pozostawił żądanie skarżącej bez rozpoznania, było zgodne z przepisami prawa. Okolicznością sporną jest bowiem to, czy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku osłonowego w terminie wynikającym z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 953 – dalej jako ustawa). Jak już wyżej wskazano skarżąca w dniu [...] r. nadała listem poleconym za pośrednictwem Poczty Polskiej wniosek o przyznanie dodatku osłonowego, który to wniosek wpłynął do organu 6 maja 2024 r.
Zgodnie zaś z art. 2 ust. 9a ustawy wnioski o wypłatę dodatku osłonowego za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dania 30 czerwca 2024 r. złożone po dniu 30 kwietnia 2024 r. pozostawia się bez rozpoznania. Zdaniem Sądu powyższą regulację ustawy można porównać do konstrukcji przewidzianej w art. 2 ust. 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1207). Tym samym stanowisko przedstawione w orzecznictwie sądowym wypracowanym na gruncie tej ustawy jest pomocne w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2024 r., I OSK 2254/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 marca 2024 r., II SAB/Łd 139/23, wyrok WSA w Gdańsku z 8 lutego 2024 r., III SA/Gd 440/23, CBOSA).
Na marginesie należy też zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło zasadność wniesionego przez skarżącą ponaglenia. Sąd nie podziela powyższego stanowiska, o czym będzie mowa poniżej.
Należy wskazać, że pojęcie "termin" jest określeniem wieloznacznym, może być rozumiane jako ściśle określona data lub określony przedział czasowy, okres na dokonanie konkretnej czynności. Przepisy zawarte w dziale I, rozdziału 10 (Terminy) Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą terminów rozumianych jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności. W orzecznictwie i literaturze podnosi się, że regulacje zawarte w tym rozdziale odnoszą się wyłącznie do terminów ustanowionych treścią Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te nie dotyczą natomiast terminów materialnoprawnych, rozumianych jako określona chwila, wyznaczonych do dokonania określonej w nich czynności w celu urzeczywistnienie przysługującego stronie uprawnienia. Co do zasady w prawie występują dwa rodzaje terminów: materialne i procesowe. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez strony lub uczestników postępowania, a jego uchybienie powoduje nieskuteczność takiej czynności. Za termin materialny uważa się natomiast okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Różnica między nimi sprowadza się więc do odmiennych skutków ich uchybienia. W przeciwieństwie do terminu procesowego, przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała NSA w Warszawie z 14 października 1996 r., OPK 19/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 56). Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, natomiast uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skutków czynności procesowej od zachowania terminu. Zaklasyfikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte co do zasady na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej lub w ustawie procesowej. Sądy zwracają jednak uwagę, że założenie to nie może być uznane za wyłącznie miarodajne i oceny wymaga przede wszystkim skutek prawny uchybienia terminu, gdyż ustawodawca z różnych względów nie przestrzega rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając w ustawach materialnych normy procesowe, a w ustawach procesowych normy materialne. W takich przypadkach zatem przesądzać winno to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego (termin materialnoprawny), czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności (termin procesowy), co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki.
Zważyć trzeba, że warunkiem uzyskania dodatku osłonowego jest złożenie wniosku w określonym terminie, a więc do dnia 30 kwietnia 2024 r. Z treści przepisu art. 2 ust. 9a ustawy wynika, że niespełnienie tego warunku, powoduje utratę prawa do dodatku elektrycznego. Tym samym, w ocenie Sądu uchybienie ww. terminu wywołuje skutek materialnoprawny w postaci niemożności przyznania dodatku osłonowego. Przekroczenie spornego terminu nie powoduje natomiast żadnych konsekwencji w sferze uprawnień procesowych skarżącej. Trzeba też zauważyć, że złożenie wniosku inicjuje dopiero postępowanie w sprawie przyznania dodatku osłonowego, a zatem nie sposób mówić o jakichkolwiek uprawnieniach skarżącej przed spełnieniem wymogu złożenia wniosku w określonym terminie. Niedokonanie zatem czynności polegającej na złożeniu w terminie określonym ustawą wniosku spowodowało w niniejszej sprawie, że niemożliwa była realizacja materialnoprawnego uprawnienia do ubiegania się o przyznanie dodatku elektrycznego. Tym samym nie ulega wątpliwości, że w sprawie mamy do czynienia z terminem materialnoprawnym (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2024 r., I OSK 2254/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 marca 2024 r., II SAB/Łd 139/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia z 26 czerwca 2024 r., II SAB/Łd 34/24, CBOSA).
Należy również podnieść, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 61 § 3 k.p.a. wszczęcie postępowania następuje w dacie doręczenia żądania organowi.
W odniesieniu do treści art. 61 § 3 k.p.a. nie ma zatem znaczenia okoliczność, kiedy wniosek strony zostaje nadany u operatora pocztowego, jeśli to za jego pomocą jest składany w organie, bowiem decydującą jest okoliczność daty, w jakiej taki wniosek/żądanie wpływa do organu administracji publicznej. Dopiero z datą wpływu wniosku do organu, zaczynają materializować się konkretne uprawnienia dla wnioskodawcy wynikające z przepisów prawa materialnego, gdyż od tej daty organ jest związany treścią wniosku co do przedmiotu i zakresu rozpoznawanej sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 57 § 5 k.p.a. dotyczy wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych. W ocenie Sądu termin do złożenia wniosku o przyznanie dodatku osłonowego jest terminem prawa materialnego, a zatem art. 57
§ 5 pkt 2 k.p.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2024 r., I OSK 2254/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 marca 2024 r., II SAB/Łd 139/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia z 26 czerwca 2024 r., II SAB/Łd 34/24, CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że termin, o którym mowa w art. 2 ust. 9a ustawy jest terminem prawa materialnego, a złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie dodatku osłonowego nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie. Skutek przekroczenia tegoż terminu przewiduje art. 2 ust. 9a ustawy. Tym samym organ I instancji informując skarżącą jako wnioskodawczynię o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, działał na podstawie i w granicach prawa załatwiając sprawę w sposób odpowiadający prawu,
a w konsekwencji nie był bezczynny w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy skarga okazała się niezasadna, a Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.