II SAB/Go 142/23

II SAB/Go 142/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1721/24 - Wyrok NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151, art.119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1061
art.136ba, art.136bb ust.1 i ust.2, art.137bzi ust.1
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R.O. na bezczynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie udostępnienia dokumentów do wglądu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez R.O. jest bezczynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej w [...] odnośnie udostępnienia skarżącemu do wglądu dokumentacji, na podstawie której została podjęta decyzją o wszczęciu postepowania wyjaśniającego w sprawie o sygn. akt [...] w stosunku do jego osoby. Wnosząc powyższą skargę skarżący wnosił o:
1) zobowiązanie Komendanta Oddziału Straży Granicznej do umożliwienia mi wglądu w dokumenty i informacje, na podstawie których podjął decyzję o wszczęciu postępowania wyjaśniającego o sygn. akt [...];
2) ewentualnie zobowiązanie Komendanta Oddziału Straży Granicznej do wyciągnięcia konsekwencji służbowych wobec pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie;
3) zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Powyższą skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym sprawy:
Dnia 15 lipca 2022 r. skarżący R.O. zwrócił się do Komendanta Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem o wgląd w dokumenty i informacje, na podstawie których podjął decyzję o wszczęciu postępowania wyjaśniającego nr [...] wobec jego osoby. Skarżący złożył powyższy wniosek uznając, że postępowanie to zostało wszczęte, z naruszeniem przepisów kodeksu postepowania karnego bowiem dotyczyło przestępstw nie będących we właściwości Straży Granicznej, na skutek zawiadomienia ze strony Zastępcy Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia Oddziału (co istotne w osobie byłej żony) o rzekomych groźbach karalnych z użyciem broni palnej oraz innych przestępstw. Zdarzenia tego rodzaju nigdy jego zdaniem nie miały miejsca. Skarżący wskazał, że wcześniej poleceniem Komendanta z dnia [...] lipca 2022 r. został odsunięty od wykonywania zadań służbowych związanych z dostępem do broni. W związku z powyższym został skierowany do wykonywania innych zadań w wydziale, które nie wymagają dostępu do broni.
W piśmie z dnia [...] lipca 2022 r. Komendant Oddziału Straży Granicznej poinformował skarżącego o treści art. 136 ba ust. 1 i art. 136 bm ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 1061 ze zm.) oraz wskazał, że funkcjonariusz dopiero z chwilą wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego uzyskuje status obwinionego, a sprawa dotyczy jego szeroko pojętego interesu. Można zatem uznać, że w momencie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego staje się strona postępowania. A co za tym idzie uzyskuje on dostęp do katalogu zamkniętego uprawnień przysługujących obwinionemu w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym. Organ poinformował przy tym skarżącego, że w przedmiotowej sprawie nie jest prowadzone postępowanie dyscyplinarne, w którym skarżący występuje w charakterze obwinionego, w związku z powyższym wniosek został rozpatrzony odmownie.
Pismem noszącym datę z dnia [...] września 2023 r. skarżący zwrócił się ponownie do Komendanta Oddziału Straży Granicznej o udostępnienie wglądu do materiałów znajdujących się w aktach czynności wyjaśniających nr [...].
W odpowiedzi na ten wniosek pismem w piśmie dnia [...] października 2023 r., organ wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] lipca 2022 r., w którym w sposób szczegółowy uzasadniono zajęte w tej sprawie stanowisko wraz z podaniem podstawy prawnej.
Pismem z dnia [...] października 2023 r., złożonym na podstawie art. 37 k.p.a., skierowanym do Komendanta Głównego Straży Granicznej za pośrednictwem Komendanta Oddziału Straży Granicznej skarżący ponaglił organ do niezwłocznego załatwienia sprawy, tj. do udostępnienia dokumentów stosownie do wniosków złożonych w dniu 15 lipca 2022 r. oraz 18 września 2023 r.
W odpowiedzi na wskazane pismo, pismem z dnia [...] października 2023 r., Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, że powołana przez skarżącego sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie art. 37 k.p.a. W uzasadnieniu wymienionego pisma w całości zostało podtrzymane stanowisko oraz tryb działania podjęty w przedmiotowej sprawie przez Komendanta OSG.
Uzasadniając w skardze zgłoszone żądanie skarżący wskazał, że nigdy w sposób formalny nie został poinformowany o przyczynie wszczęcia postępowania, przyczynach odsunięcia go od służby wymagającej kontaktu z bronią, nigdy też nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zarzutów na nim ciążących, swoją wiedzę o tych podstawach posiada z nieoficjalnych źródeł. Jako podstawę swojego żądania wskazał art. 51 ust. 3 Konstytucji i brak regulacji w innych ustawach ograniczając powyższe jego uprawnienie wynikające z ustawy zasadniczej. Powołany przepis art. 51 ust 3 Konstytucji zdaniem skarżącego stanowi, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Nie może być wątpliwości, że w zakresie słowa "każdy" mieści się także funkcjonariusz Straży Granicznej. Ustawa o Straży Granicznej w art. 136 ba przewiduje instytucję postępowania wyjaśniającego, które wszczynane jest postanowieniem, które zawierać ma m.in. określenie okoliczności stanowiących przedmiot czynności wyjaśniających. W myśl ust. 5 tego przepisu czynności wyjaśniające muszą się skończyć w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia, a w szczególnych przypadkach ze względu na charakter sprawy czynności wyjaśniające za zgodą przełożonego dyscyplinarnego mogą być kontynuowane w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia wydania postanowienia. W ten sposób ustawodawca w sposób maksymalny określił czas trwania postępowania wyjaśniającego. Żaden przepis ustawy o Straży Granicznej, nie ogranicza uprawnienia funkcjonariusza wglądu do akt postepowania wyjaśniającego dotyczącego jego osoby tylko z tego powodu, że nie nastąpi w późniejszym terminie wszczęcie postepowania dyscyplinarnego.
W złożonej odpowiedzi na skargę organ wnosił o odrzucenie skargi w całości ewentualnie o jej oddalenie.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że wniesienie skargi w przedmiotowej sprawie było niedopuszczalne, bowiem przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarżący w rozpatrywanej sprawie dąży do ugruntowania swoich racji, nadając formułowanym żądaniom charakter sprawy administracyjnej określonej w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego też powodu skarżący wniesienie skargi poprzedził złożeniem ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a., a w samej skardze powołał się na art. 3 § 2 p.p.s.a., określający - obok § 2a i § 3 tego artykułu - zakres kognicji sądów administracyjnych. Z dyspozycji przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność organu administracji publicznej przysługuje w sprawach, w których wydawane są decyzje (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3) oraz w sprawach, w których mogą być wydawane inne akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej (pkt 4), jak również pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a), tj. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje również wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem innych aktów lub czynności wyszczególnionych przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu jest wobec tego pochodną dopuszczalności skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Zważając, że przedmiotem skargi R.O. jest bezczynność Komendanta OSG w zakresie udostępnienia skarżącemu dokumentów i informacji stanowiących podstawę podjęcia czynności wyjaśniających nr [...] w tym znaczeniu, że organ odmówił udostępnienia żądanych materiałów, organ zaznaczył, iż przepisy ustawy o Straży Granicznej jednoznacznie wskazują, że możliwość wglądu w materiały zgromadzone w toku czynności wyjaśniających, w tym materiały będące podstawą wszczęcia tych czynności, otwiera się dopiero z dniem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Funkcjonariusz dopiero z chwilą wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego uzyskuje status obwinionego, tj. status strony. Jednocześnie w momencie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i uzyskania przez funkcjonariusza statusu strony postępowania, funkcjonariusz uzyskuje dostęp do katalogu uprawnień przysługujących obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym, w tym prawa do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie w momencie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, materiały zebrane podczas przeprowadzania czynności wyjaśniających stają się materiałami postępowania dyscyplinarnego. Organ wskazał, że jako, iż na gruncie niniejszej sprawy, z uwagi na wyniki czynności wyjaśniających, nie wszczęto postępowania dyscyplinarnego, skarżącemu nie przysługiwało prawo do wglądu w akta czynności wyjaśniających, co wynika wprost z art. 136ba ust. 8 w zw. z art. 136bb ust. 2 w zw. z art. 136bm ust. 1 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej. Zatem przyjąć należy, że w opisanym stanie faktycznym, przepisy ustawy o Straży Granicznej nie dają skarżącemu możliwości zapoznania się z aktami czynności wyjaśniających, tym samym odpowiedź na wniosek w tym zakresie przyjmuje formę czynności materialno-technicznej.
Organ stwierdził, że złożone przez skarżącego wnioski, tj. wniosek z dnia [...] lipca 2022 r. oraz wniosek z dnia [...] września 2023 r., nie stanowiły podstawy do wszczęcia postępowań w przedmiocie zapoznania się z dokumentacją znajdującą się w aktach czynności wyjaśniających nr [...]. Treść ww. wniosków nie wywołała konieczności rozstrzygnięcia we właściwej formie przez organ administracji publicznej sprawy indywidualnej, a zatem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną. Jednocześnie na organie nie ciążył obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. W takim stanie rzeczy, zdaniem organu, nie miał on obowiązku wydania decyzji administracyjnej lub postanowienia kończącego postępowanie. Wskazana czynność nie podlega również zaliczeniu do kategorii innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej określonej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem nie spełnia przesłanek umożliwiających uznanie aktu lub czynności za podlegający kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie, tego rodzaju akt może stać się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jeżeli zawiera pięć elementów: 1) nie jest decyzją administracyjną lub postanowieniem; 2) charakteryzuje się podwójną konkretnością, a więc jest skierowany do konkretnego adresata znajdującego się w określonej, jednostkowej sytuacji prawnej; 3) posiada publicznoprawny charakter, a więc jest sprawą z zakresu administracji publicznej; 4) skierowana jest do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjne i służbowo organowi wydającemu akt; 5) dotyczy obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa (A. Skoczylas, P. Szustakiewicz., (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2023). Organ stwierdził, że mając na uwadze, iż odpowiedź na wnioski skarżącego nosi znamiona czynności o charakterze materialno-technicznym, która to nie mieści się w katalogu spraw wymienionych przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., przedmiotowa skarga winna zostać odrzucona, bowiem pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Uzasadniając natomiast stanowisko o oddalenie skargi organ wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko jakoby poprzez odmowę udostępnienia dokumentów i informacji znajdujących się w aktach czynności wyjaśniających nr [...] naruszył art. 51 ust. 3 oraz art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. O ile przepis art. 51 ust. 3 Konstytucji stanowi kluczową regulację dotyczącą zapewnienia obywatelowi prawa dostępu do informacji znajdującej się w posiadaniu organów państwa i samorządu terytorialnego, a dotyczącej jego samego, o tyle wymienione w nim prawo dostępu do dotyczących obywatela urzędowych dokumentów i zbiorów danych nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczane w drodze ustawy, co expressis verbis przewiduje art. 51 ust. 3 zdanie drugie. Równocześnie dostęp osoby do dotyczących jej dokumentów urzędowych oraz zbiorów danych uregulowany w art. 51 ust. 3 nie może być utożsamiany z dostępem do informacji o sprawach publicznych zagwarantowanym w art. 61 Konstytucji. Są to bezsprzecznie dwa różne obowiązki informacyjne. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej i dotyczących sfery jego działalności. Istotne jest to, by dokumenty służyły realizowaniu zadań publicznych przez organ i odnosiły się do niego bezpośrednio. Argument skarżącego, iż jego prawo dostępu do żądanych informacji należy wywodzić z art. 61 Konstytucji pozostaje wobec tego nietrafny, bowiem żądane informacje nie dotyczyły sfery publicznej.
W ocenie organu nietrafny pozostaje również zarzut naruszenia art. 51 ust. 3 Konstytucji. Organ zauważył, że w tym zakresie skarżący wskazuje, że żaden przepis ustawy nie zabrania funkcjonariuszowi prawa wglądu do akt postępowania wyjaśniającego (tj. zgodnie z prawidłową terminologią czynności wyjaśniających), a tym samym, wobec braku bezpośredniej regulacji, żądane dokumenty i informacje powinny zostać mu udostępnione. W ocenie organu skarżący błędnie interpretuje wskazany przepis, bowiem ograniczenie obowiązuje nie tylko wówczas, gdy zostało wyrażone expressis verbis, ale również wtedy, gdy wynika z całościowej wykładni przepisów - tak jak w przypadku ustawy o Straży Granicznej, z wykładni przepisów dotyczących czynności wyjaśniających. Zdaniem organu zestawienie treści art. 136ba, art. 136 bb ust. 2 oraz art. 136bm ustawy o Straży Granicznej daje podstawy do przyjęcia, że dopiero z chwilą wszczęcia przeciwko konkretnemu funkcjonariuszowi uzyskuje on prawo jak osoba posiadająca od tego momentu status obwinionego do zapoznania się z wytworzonym i zgromadzonym w toku postępowania, w tym na etapie postępowania wyjaśniającego materiałem, dokumentami. Na podstawie przeprowadzonej analizy przepisów organ wskazał, iż z uwagi na fakt, że przeciwko skarżącemu nie było prowadzone postępowanie dyscyplinarne, tj. w oparciu o wyniki czynności wyjaśniających odstąpiono od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, nie przysługuje mu prawo wglądu do materiałów zgromadzonych w toku czynności wyjaśniających. Przepisy ustawy o Straży Granicznej wprost wskazują komu przysługuje prawo do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego, w tym poprzedzających je czynności wyjaśniających (art. 136ba ust. 8), łącząc powstanie tego uprawnienia z uzyskaniem statusu strony. Organ stwierdził, że zasadnie pismem z dnia [...] lipca 2022 r. poinformował skarżącego o odmowie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2022 r., informując jednocześnie o stanie faktycznym i prawnym w sprawie. Brak zatem podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie ze strony organu miała miejsce bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej również jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia Sądu wymagała między innymi kwestia, czy organ zasadnie uznał, że żądanie przez skarżącego udostępnienia dokumentów wytworzonych, wysłanych oraz otrzymanych w związku z realizacją działań podejmowanych w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym na podstawie art. 136ba ustawy o Straży Granicznej w sprawie pod sygnaturą [...] nie może być zakwalifikowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie skonkretyzował we wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. jakich konkretnie dokumentów żąda, przyjmując, że mają to być wszystkie dokumenty lub informacje, na podstawie których organ podjął decyzję o wszczęciu przedmiotowego postępowania. Mając nadto na uwadze treść pisma skarżącego adresowanego do organu noszącego datę [...] września 2023 r. należy uznać, że skarżący wnioskował o udostępnienie akt sprawy dotyczącej wskazanego postępowania wyjaśniającego.
Uwzględniając tak określony zakres złożonego wniosku przez skarżącego uznać należy, że żądane dokumenty stanowiły zbiór dokumentów, o jakim mowa w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 7/13, ONSAiWSA 2014, Nr 3, poz. 37. Zgodnie z tezą tej uchwały żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na podstawie tej uchwały ugruntowane jest w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym akta spraw są jako całość zbiorem różnorodnych materiałów usystematyzowanym przez organ, który nadał temu zbiorowi określony kształt i który się nim posługuje w prowadzonym postępowaniu. Akta są pewnym przedmiotem, którego dotyczą przepisy szczególne odnoszące się zarówno do jego tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania. Przyjmuje się, że żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości, także akt zakończonego postępowania, nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1280/17 i z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1521/15; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym odróżniać żądanie dostępu do akt sprawy od żądania dostępu do informacji publicznej. Poszczególne procedury, np. Kodeks postępowania administracyjnego, czy Kodeks postępowania karnego czy też powołana wyżej ustawa o Straży Granicznej w oparciu o regulacje której prowadzono postępowanie wyjaśniające, którego dotyczą akta sprawy [...] których udostępnienia wnioskował skarżący określają tryb udostępniania akt sprawy stronom, ich przedstawicielom lub pełnomocnikom. Przepisy u.d.i.p. nie przewidują w ogóle możliwości dostępu do akt postępowania regulowanego tą ustawą. Zasady postępowania unormowane w u.d.i.p. wskazują, że ustawa ta ma charakter autonomiczny, stanowi lex specialis względem zasad postępowania określonych w innych ustawach np. kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6628/21).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w wąskim zakresie odsyła do stosowania przepisów k.p.a. Wskazuje na to treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym unormowaniem przepisy k.p.a. stosuje się tylko przy wydawaniu decyzji administracyjnej. Dlatego też do postępowania o udostępnienie informacji publicznej nie ma zastosowania art. 73 § 1 k.p.a., który to przepis normuje zagadnienia związane z prawem wglądu strony postępowania administracyjnego w akta sprawy oraz prawem sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Oznacza to, że nie ma wymogu udostępniania akt postępowania w sprawie o udostępnienie informacji publicznej, gdyż w tego rodzaju sprawach niedopuszczalne byłoby skarżenie bezczynności. Powtórzyć trzeba, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a skarga na bezczynność przysługuje w sprawach, w jakich przepisy prawa przewidują możliwość wydania decyzji, zaskarżalnych postanowień lub innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa o charakterze władczym. Skoro zaś w u.d.i.p. ustawodawca nie przewidział możliwości dostępu do akt tego postępowania, to nie można skarżyć bezczynności w udostępnieniu akt postępowania w sprawie o dostęp do informacji publicznej. Co do zasady nie można więc domagać się udostępnienia akt postępowania w sprawie o udostępnienie informacji publicznej.
Sąd zauważa, że akta postępowania mogą być zbiorem różnego rodzaju dokumentów. Mogą to być dokumenty, które zawierają informację publiczną lub nie. W aktach mogą znajdować się materiały, które nie zostały wytworzone przez organ władzy publicznej lub inne podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej. Wnioskodawca ma prawo uzyskania informacji publicznej, a nie prawo dostępu do zbioru, w którym niektóre dokumenty mają walor takiej informacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 757/12). Argument ten został następnie powtórzony w uzasadnieniu uchwały NSA z 9 grudnia 2013 r. I OPS 7/13.
Tym samym za trafne należy uznać stanowisko organu, że wniosek skarżącego dotyczył faktycznie udostępnienia mu akt sprawy związanej z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w oparciu o art. 136ba ustawy o Straży Granicznej, którego przedmiotem było powzięte przez przełożonego dyscyplinarnego podejrzenia o popełnieniu przez w/w przewinienia dyscyplinarnego. O prawidłowości takiej kwalifikacji wniosku świadczy zarówno treść pisma strony skarżącej z dnia [...] lipca 2022 r. jak i z dnia [...] września 2023 r., w których odwołuje się do konieczności wyjaśnienia okoliczności stanowiących podstawę "wydania rozkazu z dnia [...] lipca 2022 r. o odsunięciu od służby z bronią oraz wszczęcia postepowania wyjaśniającego sygn. [...]". Kwestia wglądu do tych akt została zdaniem Sądu, jak zasadnie wskazał organ w pismach adresowanych do skarżącego będących odpowiedzią na jego wniosek oraz w złożonej odpowiedzi na skargę, uregulowana w ustawie o Straży Granicznej. Postępowanie wyjaśniające wszczęte na podstawie art. 136ba powołanej ustawy, mające na celu wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, które mogą zachodzić przed ewentualnym wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, stanowi jedynie etap, który może poprzedzać właściwe postepowanie dyscyplinarne. Z treści powołanego przepisu wynika, że postępowanie wyjaśniające nie jest prowadzone przeciwko określonemu funkcjonariuszowi ani nie występuje w nim instytucja obwinionego. To przełożony dyscyplinarny w drodze postanowienia decyduje o podjęciu czynność wyjaśniających i jest jedynym adresatem sprawozdania sporządzonym z tych czynności (art. 136ba ust. 7 ustawy o Straży Granicznej) i w oparciu o takie sprawozdanie decyduje o ewentualnych dalszych czynnościach. Z materiałem wytworzonym i zgromadzonym w toku postępowania wyjaśniającego zapoznają się jedynie rzecznik dyscyplinarny wyznaczony do przeprowadzenia tego postepowania i przełożony dyscyplinarny i/lub ewentualnie osoby przez niego upoważnione. W tym postępowaniu brak jest strony postępowania, a tym samym nie występuje konieczność zapewnienia możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w ich toku. Z dalszych regulacji jakie wynikają z ustawy o Straży Granicznej, a co zasadnie podniesiono między innymi w odpowiedzi na skargę, jedną z form zakończenia opisanego wyżej postępowania wyjaśniającego jest wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko konkretnej osobie- funkcjonariuszowi straży granicznej (art. 136 bb ust. 1 i ust. 2 ustawy o Straży Granicznej). Z tą chwilą materiał zebrany podczas prowadzania czynności wyjaśniających staje się materiałem postępowania dyscyplinarnego (art. 136 ba ust. 8 ustawy o Straży Granicznej), a funkcjonariusz odnośnie którego wydano postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego uzyskuje status obwinionego (art. 136 bb ust.2 ustawy o Straży Granicznej). Od tego momentu funkcjonariuszowi przysługują należne stronie postępowania uprawnienia, wskazane w art. 136bm omawianej ustawy, w tym przeglądanie akt postepowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, fotokopii lub odpisów.
Należy również zważyć, że zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej, w tym przebieg tego postępowania oraz regulacje dotyczące instytucji czynności wyjaśniających zostały określone w ustawie o Straży Granicznej zarówno w zakresie materialnym jak i formalnym- procesowym. O ile art. 137bzi ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w zakresie nieuregulowanym odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego, o tyle zawarte w nim odesłanie dotyczy zamkniętego katalogu przepisów tj. dotyczących porządku czynności procesowych za wyjątkiem art. 117 i art. 117a , wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że odnośnie możliwości żądania przez skarżącego zapoznania się z gromadzonym w trakcie czynności wyjaśniających, w przypadku nie wszczęcia przez organ postepowania dyscyplinarnego należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania karnego. Nie jest więc uprawnione odwoływanie się w takiej sytuacji do orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących możliwości wnioskowania o dostępie do akt sprawy wydanych na gruncie postępowań karnych prowadzonych w oparciu o regulacje zawarte w kodeksie postępowania karnego. Czynności wyjaśniające prowadzone w oparciu o ustawę o Straży Granicznej nie można utożsamiać z postępowaniem przygotowawczym i czynnościami wyjaśniającymi prowadzonymi na gruncie przepisów karnych. Skoro zatem przeciwko skarżącemu nie było prowadzone postępowanie dyscyplinarne to skarżącemu obowiązujące regulacje zawarte w powołanej ustawie nie przyznały prawa do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w toku czynności wyjaśniających poprzez zgłoszenie wniosku o zapoznanie się z aktami sprawy.
Wbrew twierdzeniom skarżącego brak konkretnej regulacji w ustawie o Straży Granicznej, zgodnie z którą skarżącemu nie przysługiwałoby prawo zapoznania się z aktami sprawy zawierającymi materiał zgromadzony w toku przeprowadzania czynności wyjaśniających, które nie zakończyły się wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, nie stanowi podstawy do udostępnienia mu akt tego postępowania. Uprawnienie to powstaje po stronie funkcjonariusza służby granicznej z chwilą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stosunku do jego osoby w oparciu o art. 136 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej.
Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, zgodnie z którym wywodzi on swoje uprawnienie dostępu do akt sprawy objętej jego wnioskiem z art. 51 ust. 3 oraz art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 51 ust. 3 Konstytucji mówi o zapewnieniu obywatelowi prawa dostępu do informacji znajdującej się w posiadaniu państwa i samorządu terytorialnego. Jednak dostęp ten nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczony w drodze ustawy, co wynika jednoznacznie z zdania drugiego powołanego przepisu. Takie ograniczenie do sytuacji określonej w niniejszej sprawie odnośnie akt sprawy zawierających materiał zgromadzony w drodze przeprowadzonych czynności wyjaśniających stanowiących etap postępowania dyscyplinarnego wprowadziła ustawa o Straży Granicznej. Takie uprawnienie jak już wyżej wskazano przysługuje funkcjonariuszowi służby granicznej dopiero z chwilą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Podkreślić również należy, że dostęp do danych zgromadzonych w aktach sprawy nie może być utożsamiany z dostępem do informacji w sprawach publicznych zagwarantowanym w art. 61 Konstytucji. Informacja publiczna stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organów władzy publicznej i dotyczącej sfery jego działalności. Istotne jest by dokumenty służyły realizowaniu zadań publicznych przez organ i odnosiły się do niego bezpośrednio. Natomiast akta do których dostępu żądał skarżący nie zawierają informacji publicznej w wyżej zdefiniowanym ujęciu. Sformułowany przez stronę wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domagała się we wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. Tym samym wniosek taki nie mógł być załatwiony w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zasadnie zatem organ załatwił ten wniosek w drodze czynności materialno- technicznej jakim było pismo organu stanowiące odpowiedź na zgłoszone żądanie a noszące datę [...] lipca 2022 r. a następnie potwierdzone pismem z dnia [...] października 2023 r.
Nadmienić należy, że skarżący mógł uzyskać dostęp do wnioskowanych akt poprzez podjęcie próby uchylenia rozkazu organu dotyczącego odsunięcia go od obowiązku służbowych związanych z dostępem do broni. To rozstrzygnięcie nie stanowi jednak przedmiot niniejszej sprawy.
Wobec powyższego uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie orzeczono, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o jej oddaleniu.