IV SAB/Po 2/23
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na bezczynność organu nadzoru budowlanego, uznając, że pismo skarżącego było wnioskiem o kontrolę, a nie o wszczęcie postępowania administracyjnego.
Skarżący R. P. złożył skargę na bezczynność Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie legalności budowy na sąsiedniej działce. Skarżący uważał, że PINB powinien wszcząć postępowanie administracyjne. Organ administracji wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, a jego pismo było jedynie wnioskiem o kontrolę. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska organu, odrzucając skargę jako niedopuszczalną, ponieważ pismo skarżącego nie było wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, a jedynie o przeprowadzenie kontroli, która nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Skarżący R. P. złożył skargę na bezczynność Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego legalności i prawidłowości budowy na sąsiedniej działce. Skarżący domagał się kontroli inwestycji, twierdząc, że może być to samowola budowlana, i wniósł o wstrzymanie robót. PINB wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, a jego pismo z 26 września 2022 r. było jedynie wnioskiem o przeprowadzenie kontroli, a nie o wszczęcie postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że kontrola nie wykazała nieprawidłowości, a pismo skarżącego nie spełniało wymogów wniosku o wszczęcie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd podzielił stanowisko organu, że pismo skarżącego było wnioskiem o kontrolę, a nie o wszczęcie postępowania administracyjnego. Kontrola taka nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym i jej wynik, ani ewentualna bezczynność w jej załatwieniu, nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd podkreślił, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w określonych przypadkach, a pismo skarżącego nie mieściło się w tych kategoriach. W związku z odrzuceniem skargi, sąd orzekł o zwrocie skarżącemu uiszczonego wpisu.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga na bezczynność organu w przedmiocie przeprowadzenia kontroli inwestycji nie jest dopuszczalna do rozpoznania przez sąd administracyjny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pismo skarżącego było wnioskiem o przeprowadzenie kontroli, a nie o wszczęcie postępowania administracyjnego. Kontrola taka nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym, a jej załatwienie lub bezczynność w tym zakresie nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8 i 9
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.b. art. 81 § 4
Ustawa - Prawo budowlane
p.b. art. 50 § 1 pkt 4
Ustawa - Prawo budowlane
p.b. art. 28 § 2
Ustawa - Prawo budowlane
k.p.a. art. 61 § 4
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 221
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 237 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo skarżącego było wnioskiem o kontrolę, a nie o wszczęcie postępowania administracyjnego. Kontrola organu nadzoru budowlanego nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym. Bezczynność w załatwieniu wniosku o kontrolę nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Skarga na bezczynność PINB w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie legalności budowy. PINB dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Godne uwagi sformułowania
kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na [...] inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna jedynie w sprawach, w których prawidłowo działający organ powinien był wydać decyzję administracyjną, [...] postanowienie, tudzież inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. pismo skarżącego [...] było w swej treści jasne i jednoznaczne, i zasadnie zostało przez PINB odczytane jako wniosek o przeprowadzenie kontroli inwestycji rozpoczętej na działce nr [...]. przepisom ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane [...] nie jest znane pojęcie "postępowania w przedmiocie legalności / prawidłowości budowy obiektu budowlanego". ani sposób załatwienia takiej skargi (w tym zawiadomienie, o jakim mowa w art. 237 § 3 k.p.a.), ani, w konsekwencji (por. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), ewentualna bezczynność w jej załatwieniu, nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Skład orzekający
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
przewodniczący
Tomasz Grossmann
sprawozdawca
Sebastian Michalski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu w kontekście wniosku o kontrolę inwestycji budowlanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w nadzorze budowlanym i rozróżnienia między kontrolą a postępowaniem administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między wnioskiem o kontrolę a wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, co jest kluczowe dla zrozumienia granic kontroli sądowej nad działaniami administracji.
“Czy prośba o kontrolę budowy to już skarga na bezczynność? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
budownictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
IV SAB/Po 2/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
II OSK 680/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2, art. 58 par. 1 pkt 1, art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 237 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie legalności i prawidłowości budowy postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu R. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczonego wpisu.
Uzasadnienie
Pismem z 26 września 2022 r. zatytułowanym "Wniosek" (data wpływu: 28 września 2022 r.) R. P. zwrócił się do Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "PINB") z następującą prośbą: "W związku z niespodziewanym rozpoczęciem prac budowlanych proszę o przeprowadzenie kontroli na działce nr [...] (...) w miejscowości P.". Jednocześnie wyjaśnił, że:
- zgodnie z art. 28 pkt 2 Prawa budowlanego (w skrócie "p.b.") zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stroną w postępowaniu, a on żadnych informacji o takiej inwestycji nie otrzymał, zatem może być to samowola budowlana (nie ma tablicy informacyjnej, brak ogrodzenia terenu);
- jest właścicielem działki nr [...], a inwestycja, która powstaje na sąsiedniej działce nr [...], budzi obawy co do tego, czy jest legalna lub czy będzie zgodna z obowiązującym planem miejscowym.
W związku z tym R. P. zwrócił się także o udzielenie informacji, czy zostało wydane pozwolenie na budowę, a jeśli tak, to czy powstająca inwestycja posiada ustalone parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu zgodne z planem miejscowym. Na zakończenie referowanego pisma jego autor wskazał, że jeżeli inwestycja jest samowolą budowlaną lub pozwolenie na budowę zostało wydane z naruszeniem planu miejscowego, to on wnosi o wstrzymanie robót budowlanych na ww. działce.
Pismem z 29 listopada 2022 r. R. P., reprezentowany przez r.pr. G. W., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PINB "w załatwieniu sprawy - żądania (wniosku) strony R. P. z dnia 27.09.2022 r. (wpływ do organu w dniu 28.09.2022 r.) de facto wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy dwóch budynków (zgodności zagospodarowania terenu z mpzp oraz wymaganiami środowiska - art. 81 ust. 1 pkt 1a P.b.) na sąsiedniej działce nr [...] w P. ". Z powołaniem się na zarzut naruszenia art. 35 § 1 k.p.a., "a nawet" art. 35 § 3 i art. 12 k.p.a., polegającego na bezczynności, skarżący wniósł o:
1. wydanie stosownego orzeczenia przez PINB bez zbędnej zwłoki, tj. uwzględnienie skargi w trybie tzw. autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.),
2. zobowiązanie PINB do załatwienia sprawy (wydania aktu), w określonym przez Sąd terminie - w przypadku niezałatwienia sprawy przez organ w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),
3. stwierdzenie, że PINB dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),
4. stwierdzenie, że bezczynność PINB miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.),
5. przyznanie od PINB na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.); skarżący zaznaczył, że przyznanie wymienionej sumy pieniężnej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie ma służyć wyrównaniu szkody - dla jej przyznania wystarczy sam fakt bezczynności lub przewlekłości,
6. zasądzenie od PINB na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie 597 zł [wynagrodzenia pełnomocnika 480 zł (1 x stawka minimalna), kosztów sądowych - wpisu 100 zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej 17 zł].
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że "[w] dniu 28.09.2022 r. wpłynęło do PINB w S. podanie - żądanie strony R. P. de facto wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy dwóch budynków [...] (tj. między innymi zgodności zagospodarowania terenu z mpzp oraz wymaganiami środowiska - art. 81 ust. 1 pkt 1a P.b.) na sąsiedniej działce nr [...] w P. . Skarżący w istocie domagał się wstrzymania wykonywania robót budowlanych na sąsiedniej działce nr [...] w P. . Należy przede wszystkim dostrzec, że deklarując się jako sąsiad (właściciel działki nr [...]), domagał się prowadzenia postępowania, którego tryb otwiera przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego." Zdaniem pełnomocnika skarżącego, po otrzymaniu ww. żądania organ winien bez zbędnej zwłoki wstępnie załatwić sprawę, tj. albo ustalić strony postępowania i zawiadomić je o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), albo wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Takie działanie wynika wprost z przepisów prawa i takiego działania oczekiwał skarżący, który, wnosząc podanie, "domagał się po prostu wszczęcia procedury naprawczej z art. 50 ust. 1 pkt 4 i następnych Prawa budowlanego wobec inwestora, samemu deklarując swój status jako strony postępowania (wskazując, że jest współwłaścicielem działki sąsiedniej)". Według autora skargi żądanie to nie zostało do tej pory załatwione w sposób zgodny z prawem (ani w jakikolwiek inny sposób) - PINB ani nie zawiadomił o wszczęciu postępowania na żądanie strony, ani też nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, co jednoznacznie wskazuje na stan bezczynności w tym zakresie. Na zakończenie pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że skarga została poprzedzona ponagleniem z 14 listopada 2022 r., które wpłynęło do organu 16 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę, PINB wniósł o:
1) odrzucenie skargi w całości "z uwagi na brak interesu prawnego R. P. (art. 50 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.)";
ewentualnie o:
2) oddalenie skargi w całości, z uwagi na jej bezzasadność;
3) nie zasądzanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.);
4) nie obciążanie organu kosztami postępowania.
W uzasadnieniu organ ocenił, że R. P. nie ma interesu prawnego (co najwyżej interes faktyczny) do posiadania przymiotu strony w ewentualnym postępowania administracyjnym w przedmiocie badania legalności i prawidłowości budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce nr [...] w P. , która nie jest działką sąsiednią". Wyjaśnił, że przeprowadzone w dniu 7 listopada 2022 r. czynności kontrolne przez pracowników PINB nie wykazały żadnych nieprawidłowości w ww. procesie inwestycyjnym. Budowa realizowana jest zgodnie z treścią zatwierdzonego projektu budowlanego oraz udzielonego pozwolenia na budowę, dziennik budowy prowadzony jest prawidłowo, a wpisy w nim dokonane odpowiadającą rzeczywistości. Dalej PINB wskazał, że skarżący jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka geodezyjna nr [...] w P. , zabudowanej również budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz budynkiem gospodarczym (stanowiącym samowolę budowlaną). Działki nr [...] i nr [...] nie graniczą ze sobą bezpośrednio, na obu działkach znajdują się, lub są na etapie budowy, budynki mieszkalne jednorodzinne, co wynika z wiążącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "mpzp") dla przedmiotowych nieruchomości przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy P. z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w miejscowości P. (Dz. Urz. Woj. W.. Nr [...], poz. [...]). Ponadto realizowane dwa budynki mieszkalne jednorodzinne na działce nr [...] znajdują się w wymaganej minimalnej odległości (tj. w tym przypadku 3 m - ściana budynku bez otworów okiennych i drzwiowych) wynikającej z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). Natomiast budynek mieszkalny skarżącego zlokalizowany na działce nr [...] w odległości ok. 20 metrów w linii prostej od narożnika graniczącego z działkami nr [...] i [...]. N. działki skarżącego nie styka się z narożnikiem działki nr [...] objętej kontrolą. W ocenie PINB - mając na uwadze charakter zabudowy przedmiotowych działek (budynki mieszkalne jednorodzinne), odległości budynków od granic na działkach nr [...] i nr [...], brak bezpośredniego sąsiedztwa działki skarżącego (nr [...]) z działką nr [...] - działki te nie znajdują się w obszarze wzajemnego oddziaływania obiektów. W konsekwencji PINB uznał, że w świetle przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego skarżącemu nie przysługuje interes prawny - którego ponadto nie wykazał - co w pierwszej kolejności przemawia za odrzuceniem wniesionej skargi.
Uzasadniając z kolei wniosek ewentualny o oddalenie skargi, PINB wyjaśnił, że pismem z 26 września 2022 r. skarżący wystąpił o przeprowadzenie kontroli, a nie wszczęcie postępowania. Taka kontrolę na działce nr [...] pracownicy organu przeprowadzili. Nie wykazała ona żadnych nieprawidłowości. Sporządzono z niej protokół i na tym czynności zakończono. PINB podkreślił, że przepis art. 81a p.b., regulujący dokonywanie czynności kontrolnych, stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podjęcie czynności kontrolnych nie jest równoważne z wszczęciem postępowania administracyjnego, a dopiero jeżeli na skutek ich przeprowadzenia okaże się, że zostały naruszone przepisy Prawa budowlanego, właściwy organ wszczyna postępowanie przewidziane w tej ustawie, np. na podstawie art. 48, 49b lub 50 i 51 p.b. W tym kontekście organ podkreślił, że w niniejszej sprawie żądanie skarżącego zawarte w jego wniosku z 26 września 2022 r. było jednoznaczne i kategoryczne, tj. o przeprowadzenie kontroli na działce nr [...], które to żądanie zostało przez organ spełnione. Brak było natomiast w treści tego wniosku wyraźnego żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym skarżący wspomina dopiero w treści skargi. Organ nie może domyślać się i przyjmować arbitralnie, że skarżący w rzeczywistości wnosił o wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy dwóch budynków hotelowych, skoro treść wniosku była jednoznaczna w swoim brzmieniu. Jednocześnie PINB wskazał, że na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych na działce nr [...] brak było podstaw do wszczęcia z urzędu, a tym bardziej na wniosek, postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy dwóch budynków hotelowych na tej działce, skoro budowane są na niej dwa budynki mieszkalne jednorodzinne (a nie hotelowe, jak wskazuje skarżący), zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i uzyskanym pozwoleniem na budowę na podstawie decyzji Starosty S. z 15 listopada 2021 r. nr [...],2021.
Na zakończenie PINB odniósł się także do żądania skargi zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, wywodząc o całkowitej bezzasadności tego żądania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność, acz wynikającą z innych przyczyn niż wskazane w odpowiedzi na skargę.
Zgodnie z art. 1 § 1 ab initio ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Należy jednak zaznaczyć, że kontroli tej nie podlegają wszystkie aspekty i formy działalności administracji, a jedynie te określone w obowiązujących przepisach - na czele z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."). W myśl tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw."
Z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wynika zasada, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna jedynie w sprawach, w których prawidłowo działający organ powinien był wydać decyzję administracyjną, wyszczególnione w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a. postanowienie, tudzież inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W ocenie Sądu, żaden z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. aktów administracyjnych lub czynności nie jest właściwy dla czynności kontrolnych podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego przed wszczęciem postępowania administracyjnego, a w szczególności tych czynności nie kończy.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, zgodnie z którym wniesienie do organu nadzoru budowlanego pisma, które zmierza do podjęcia przez ten organ czynności kontrolnych - a nawet rzeczywiście takie czynności inicjuje - nie wywołuje automatycznie skutku w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego. Z faktu, że organ nadzoru budowlanego podejmuje czynności kontrolne, nie można bowiem wywodzić, że ich podjęcie winno być oceniane jako prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, które każdorazowo zmierza do wydania kwalifikowanego aktu administracyjnego. Decyzja administracyjna wydawana jest w przypadku, gdy przepis prawa materialnego przewiduje taką formę rozstrzygnięcia, a więc dla wywołania skutku w sferze praw i obowiązków adresata decyzji musi istnieć norma prawna, która pozwala uczynić tegoż adresata podmiotem tychże praw i obowiązków (zob. wyrok NSA z 28.05.2020 r., II OSK 2402/19; por. też: wyrok NSA z 14.03.2013 r., II OSK 2806/12; postanowienie NSA z 05.11.2010 r., II OSK 2132/10; wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA").
Należy również podzielić pogląd wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1500/09 (CBOSA), że postępowanie kontrolne, prowadzone przez organ nadzoru budowlanego, nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Oznacza to, że jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa, organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Dopiero wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego winna współtworzyć materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym i być podstawą rozstrzygnięcia (art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego). Zatem kontrola w tym trybie ma na celu ocenę legalności podjętych przez inwestora działań i ustalenie, czy koniecznym jest wszczęcie postępowania jurysdykcyjnego (por. również wyroki NSA: z 28.05.2020 r., II OSK 2402/19; z 25.04.2017 r., II OSK 2135/15; dostępne w CBOSA).
W konsekwencji należy zgodzić się i z tym stanowiskiem, że w sytuacji, gdy w wyniku czynności kontrolnych organ nadzoru budowlanego nie stwierdza naruszeń prawa budowlanego, a czynności te podjął na skutek skargi obywatela, powinien w tym względzie stosować przepisy Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. "Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego, co czyni niedopuszczalną np. skargę na bezczynności w tym zakresie organu. Oznacza to, że podejmowane w trybie art. 237 § 3 k.p.a. zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu, podlegających kontroli sądu administracyjnego" (zob. wyrok NSA z 28.05.2020 r., II OSK 2402/19, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy zgodzić się z organem, że pismo skarżącego datowane na 26 września 2022 r. (a nie, jak omyłkowo podano w skardze, na 27 września 2022 r.) było w swej treść jasne i jednoznaczne, i zasadnie zostało przez PINB odczytane jako wniosek o przeprowadzenie kontroli inwestycji rozpoczętej na działce nr [...]. Wbrew twierdzeniom skargi, pismo to nie dawało żadnych podstaw do uznania, jakoby zawierało "żądanie de facto wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy dwóch budynków" na ww. działce.
Wypada w tym miejscu zaznaczyć, że przepisom ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.; w skrócie "p.b.") nie jest znane pojęcie "postępowania w przedmiocie legalności / prawidłowości budowy obiektu budowlanego". Takim określeniem posługują się natomiast niekiedy w praktyce organy nadzoru budowlanego - na oznaczenie postępowania administracyjnego zmierzającego do usunięcia stwierdzonych naruszeń przy wykonywaniu robót budowlanych. Wszczęcie takiego postępowania jest jednak uwarunkowane uprzednim ustaleniem przez organ - zwykle w wyniku przeprowadzenia wspomnianych wyżej czynności kontrolnych - że do takich naruszeń w danym przypadku rzeczywiście doszło.
Już z tego powodu nie sposób zasadnie twierdzić, że skarżący w swym wniosku z 26 września 2022 r. żądał wszczęcia postępowania administracyjnego, skoro w piśmie tym nie zarzucał, że rozpoczęta na działce nr [...] inwestycja jest prowadzona z naruszeniem przepisów ustawy - w warunkach tzw. samowoli budowlanej - a jedynie prosił PINB dopiero o sprawdzenie ("skontrolowanie"), czy powstająca inwestycja taką samowolą nie jest. Zatem tylko w kontekście uprawdopodobnienia swego zaniepokojenia co do prawidłowości realizowanej inwestycji należy odczytywać wzmiankę skarżącego o tym, iż jest właścicielem "sąsiedniej" działki nr [...], który w świetle "art. 28 pkt 2" p.b. powinien być stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestycji na działce nr [...], a żadnej informacji o takiej inwestycji nie otrzymał. Z kolei zamieszczony w ostatnim zdaniu analizowanego pisma wniosek o wstrzymanie robót budowlanych na ww. działce jest ewidentnie wnioskiem o charakterze tylko ewentualnym - zgłoszonym wyłącznie na wypadek, gdyby w wyniku przeprowadzonej kontroli okazało się, że cyt.: "inwestycja jest samowolą budowlaną lub pozwolenie na budowę zostało wydane z naruszeniem Miejscowego Planu zagospodarowania Przestrzennego".
W tym miejscu wypada jedynie ubocznie zauważyć, że przeprowadzona przez pracowników PINB w dniu 07 listopada 2022 r. kontrola budowy na działce nr [...] żadnych nieprawidłowości nie wykazała.
W świetle dotychczasowych rozważań należy zgodzić się, ze stanowiskiem organu, wyrażonym odpowiedzi na skargę, że pismo skarżącego, wbrew twierdzeniom jego pełnomocników, nie stanowiło wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, a jedynie o przeprowadzenie kontroli.
W ocenie Sądu tego rodzaju pismo należy traktować jako tzw. skargę powszechną, uregulowaną w art. 227 i nast. k.p.a., i podlegającą załatwieniu w trybie tych przepisów (a więc w szczególności wymagającą zawiadomienia skarżącego o sposobie jej załatwienia - art. 237 § 3 k.p.a.).
Co w tym przypadku jednak szczególnie istotne, ani sposób załatwienia takiej skargi (w tym zawiadomienie, o jakim mowa w art. 237 § 3 k.p.a.), ani, w konsekwencji (por. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), ewentualna bezczynność w jej załatwieniu, nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Skarga do sądu administracyjnego w takim przedmiocie jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 28.05.2020 r., II OSK 2402/19; por. też wyrok WSA z 14.03.2022 r., II SAB/Gl 13/22; dostępne w CBOSA).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę R. P. odrzucił (pkt 1 postanowienia).
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, w kwocie 100 zł, Sąd orzekł zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 postanowienia).Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę