II SAB/Go 136/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący J. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gorzowie Wielkopolskim na bezczynność i przewlekłość Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w rozpatrywaniu jego skargi z dnia [...] lipca 2025 r. Skarga ta dotyczyła rażącej bezczynności i niedopełnienia obowiązków przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie wiaty zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...], która zdaniem skarżącego była użytkowana niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności i przewlekłości WINB, zobowiązania organu do rzetelnego rozpatrzenia skargi, wymierzenia grzywny oraz zasądzenia kosztów. WINB w odpowiedzi na skargę do WSA wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że nie podlega ona kognicji sądu administracyjnego. WSA przychylił się do tego stanowiska i odrzucił skargę. Sąd wyjaśnił, że kontrola sądu administracyjnego obejmuje ściśle określone akty i czynności administracji publicznej, zgodnie z art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy dotyczy działalności organu prowadzącej do wydania aktu podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Skarga J. T. dotyczyła rozpatrzenia skargi złożonej na podstawie art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), który reguluje skargi powszechne. Sąd podkreślił, że skargi te nie są tożsame ze skargami w rozumieniu p.p.s.a. i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Ponadto, sąd odwołał się do uchwały NSA z dnia 8 września 2025 r. (II OPS 2/25), która potwierdziła, że postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 72a Prawa budowlanego) wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony. W związku z tym, brak reakcji organu na taki wniosek nie może być kwestionowany jako bezczynność, a skarga na bezczynność w tym zakresie jest niedopuszczalna. Sąd uznał, że PINB prawidłowo ustalił brak podstaw do wszczęcia postępowania, a WINB prawidłowo rozpatrzył skargę na PINB.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że skargi na podstawie art. 227 KPA nie podlegają kontroli sądów administracyjnych oraz że postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wszczyna się z urzędu.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na bezczynność organu w kontekście skargi powszechnej i przepisów Prawa budowlanego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi złożonej na podstawie art. 227 KPA podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi złożonej na podstawie art. 227 KPA nie podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ skargi te nie są tożsame ze skargami w rozumieniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie są zaskarżalne do sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad aktami i czynnościami administracji publicznej enumeratywnie wyliczonymi w art. 3 p.p.s.a. Skarga na podstawie art. 227 KPA jest skargą powszechną, która nie kończy się wydaniem aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego, a postępowanie w tym trybie jest odformalizowane i jednoinstancyjne.
Czy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego na wniosek strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, zgodnie z art. 72a Prawa budowlanego, wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony. Wniosek strony należy traktować jako sygnał do weryfikacji, a nie jako podstawę do wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa budowlanego (art. 53a ust. 1 i art. 72a) stanowią, że postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego jest postępowaniem wszczynanym z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu, a nie obowiązkiem, chyba że ustalenia organu dają podstawę do przyjęcia, że stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego. Brak możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie oznacza, że powstrzymanie się od wszczęcia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu bezczynności.
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym rodzaje aktów i czynności podlegających kontroli.
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi, gdy sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Prawo budowlane art. 72a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa, że postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wszczyna się z urzędu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 227
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje postępowanie w sprawach skarg i wniosków, które nie podlegają kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki, w których skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga na podstawie art. 227 KPA nie podlega kontroli sądu administracyjnego. • Postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony. • Brak wszczęcia postępowania z urzędu nie stanowi bezczynności organu.
Godne uwagi sformułowania
skarga powszechna, do której rozpatrzenia mają zastosowanie wyłącznie przepisy k.p.a. • Postępowanie w tym trybie jest odformalizowane, uproszczone i jednoinstancyjne. • Wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem organu. • To prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas, gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego.
Skład orzekający
Jarosław Piątek
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że skargi na podstawie art. 227 KPA nie podlegają kontroli sądów administracyjnych oraz że postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wszczyna się z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na bezczynność organu w kontekście skargi powszechnej i przepisów Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między skargą powszechną a skargą administracyjną oraz precyzuje zasady wszczynania postępowań w nadzorze budowlanym, co jest ważne dla praktyków.
“Kiedy skarga na bezczynność organu nie trafi do sądu? Wyjaśnienie WSA.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.