II SAB/Gl 97/25

II SAB/Gl 97/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 130
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody Śląskiego w sprawie ustalenia odszkodowania 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, 3. stwierdza, że bezczynność Wojewody Śląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznaje od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (słownie: tysiąc) złotych, 5. oddala skargę w pozostałym zakresie, 6. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
A. S. (dalej "Skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 26 maja 2025 r. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej "Wojewoda" lub "Organ") w sprawie ustalenia odszkodowania.
W skardze Skarżący zarzucił Wojewodzie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, obejmującej działki gruntu o numerach: 1, 2, 3, 4, 5 i 6, położonej w gminie B., obręb [...] B., przeznaczonej pod inwestycję drogową: "Budowa drogi [...] K. – B., odcinek [...] – węzeł "B." (z węzłem)". Skarżący sformułował zarzuty naruszenia przez Organ:
- art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity przywołany w skardze: Dz. U z 2020 r. poz. 1990; dalej "u.g.n.") w związku z art. 35 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak podejmowania czynności zmierzających do zakończenia postępowania i ustalenia należnego Skarżącemu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości;
- art. 8 i 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie w ustawowym terminie oraz wyznaczeniem niezgodnego z przepisami terminu zakończenia postępowania;
- art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez brak poszanowania przez Organ prawa Skarżącego do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki.
Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wojewody do zakończenia postępowania w określonym przez Sąd terminie. Ponadto o stwierdzenie, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wniósł także o przyznanie mu od Organu sumy pieniężnej w wysokości 7000,00 zł. W skardze sformułowano także wniosek o zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że 13 sierpnia 2024 r. Wojewoda wydał decyzję numer [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie której wywłaszczona została m. in. wyżej wskazana nieruchomość Skarżącego. Od dnia wydania decyzji minęło już ponad 9 miesięcy. Pomimo tego do dnia złożenia skargi decyzja o odszkodowaniu nie została wydana. W dniu 12 grudnia 2024 r. Skarżący wniósł ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii. Postanowieniem z 24 grudnia 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Tymczasem na chwilę wniesienia skargi Wojewoda nie wydał decyzji w sprawie. Postępowanie Wojewody nosi znamiona bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Przez okres 9 miesięcy od dnia wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie tylko nie została wydana decyzja ustalająca odszkodowanie, ale nie został sporządzony operat szacunkowy wyceniający wartość nieruchomości. Wojewoda powinien dochować szczególnej staranności w szybkim rozpatrzeniu sprawy celem umożliwienia Skarżącemu otrzymania słusznego odszkodowania za odjęcie prawa własności.
Zdaniem Skarżącego w sprawie zachodzi zarówno bezczynność Wojewody (brak podjęcia czynności od chwili wszczęcia postępowania) oraz przewlekłość prowadzonego postępowania (gdyż sporadycznie podejmowane przez Wojewodę czynności są pozorne i nie zawierają żadnego stanowiska merytorycznego w sprawie).
W ocenie Skarżącego niezbędne jest ponadto zrekompensowanie mu działania Organu poprzez zastosowanie środka dyscyplinująco-represyjnego. Bezczynność Organu nie tylko ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ale przyjmuje postać lekceważenia Skarżącego. Kwota 7000,00 zł to zasadna rekompensata, która pozwoli Skarżącemu zrekompensować opieszałość Organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na realizację inwestycji drogowej prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 311; dalej "specustawa drogowa"). Zgodnie z art. 12 ust. 4b tej ustawy, będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 35 k.p.a., decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej "decyzja zrid") stała się ostateczna. Stosownie zaś do art. 12 ust. 4g ww. ustawy, jeżeli decyzji zrid nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji zrid rygoru natychmiastowej wykonalności. Terminy z art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej są terminami prawa procesowego, a nie materialnego. W konsekwencji terminy te mogą być przedłużane według reguł określonych w k.p.a.
Wojewoda wskazał, że udział Skarżącego w wysokości 1/2 własności ww. nieruchomości został objęty decyzją zrid z 13 sierpnia 2024 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przed sporządzeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania odszkodowawczego podjęto czynności zmierzające do ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości objętych ww. decyzją. Decyzja ta bowiem nie zawiera wszystkich danych niezbędnych do prowadzenia postępowania odszkodowawczego (np. brak numerów ksiąg wieczystych dla poszczególnych działek, aktualnych danych adresowych właścicieli nieruchomości). Zawiadomieniem z 7 października 2024 r. Wojewoda poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego, a także o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, sporządzanej na piśmie w formie operatu szacunkowego, który zostanie poddany szczegółowej ocenie pod kątem jego wartości dowodowej. Termin zakończenia postępowania wyznaczono do 30 kwietnia 2025 r. Następnie pismem z 24 października 2024 r. Organ wystąpił do pełnomocnika Skarżącego o przedłożenie do akt sprawy oryginału dokumentu aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym współwłaścicielu nieruchomości. Dokument ten wpłynął do Organu 8 listopada 2024 r. Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego jako biegłego w 57 postępowaniach dotyczących ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, zobowiązując biegłego do przedłożenia operatów szacunkowych w terminie do 30 kwietnia 2025 r. Operaty wpłynęły do Organu 5 maja 2025 r. i podlegały sprawdzeniu pod względem rachunkowym i formalno-prawnym. Pismem z 30 maja 2025 r. zawiadomiono Skarżącego o sporządzeniu wyceny, przesłano wyciąg z operatu i powiadomiono o przysługujących uprawnieniach. Operat w wersji elektronicznej został przesłany Skarżącemu 9 czerwca 2025 r. na skutek złożonego 2 czerwca 2025 r. wniosku.
Postępowanie o ustaleniu odszkodowania nie zakończyło się w terminie, o którym mowa w art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, z uwagi na potrzebę podjęcia czynności niezbędnych do jego zakończenia, tj. ustalenia stron postępowania, w tym następcy prawnego po zmarłym współwłaścicielu nieruchomości, zlecenia sporządzenia wyceny wywłaszczonej nieruchomości, a w dalszej kolejności koniecznością oceny operatu szacunkowego przed przyjęciem go jako dowodu w sprawie oraz umożliwienia zapoznania się z jego treścią przez strony postępowania. Zatem nie można uznać, że czynności podejmowane przez Organ są pozorne i celowo zmierzają do przewlekania postępowania.
Wojewoda zwrócił także uwagę, że w liniach rozgraniczających teren inwestycji drogowej objętej decyzją zrid z 13 sierpnia 2024 r. znajduje się kilkaset działek, w stosunku do których Organ jest zobowiązany prowadzić postępowania odszkodowawcze. Wskazana inwestycja jest przy tym tylko częścią ogromnej inwestycji budowy drogi ekspresowej [...] K. – B.. Wojewoda w tym samym czasie prowadzi postępowania odszkodowawcze za nieruchomości, które zostały objęte decyzją zrid z 12 września 2022 r. pn. "Budowa drogi ekspresowej [...] K.-B.. Odcinek [...] węzeł "O." (z węzłem) – D.", decyzją zrid z 27 września 2022 r. pn. " Budowa drogi [...] K.-B.. Odcinek [...] D. – węzeł "S." (z węzłem)" oraz decyzją zrid z 31 stycznia 2025 r. pn. "Budowa drogi [...] K.-B., odcinek [...] Węzeł "K. [...]" (z węzłem) – węzeł "B." (bez węzła)". Liczba nieruchomości objętych tymi decyzjami to kilkaset działek. W związku z tym niezbędna jest gradacja spraw z priorytetowym traktowaniem nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi oraz tych, w których prowadzona jest działalność gospodarcza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Wyjaśnić także należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem z 12 grudnia 2024 r. skierowanym do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Rozwoju i Technologii, a zatem jest dopuszczalna. Rozpoznając ponaglenie Skarżącego Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 24 grudnia 2024 r. uznał je za nieuzasadnione. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2023 r., I OSK 2257/22, opubl. w CBOSA).
Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, opubl. w CBOSA). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. w CBOSA).
O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, opubl. w CBOSA).
Wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19 – opubl. w CBOSA). Jednocześnie należy zauważyć, że niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzona bezczynność, czy przewlekłość to prawne konsekwencje są takie same. Sąd bowiem, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje zatem tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 sierpnia 2021 r. II OSK 1422/21, opubl. w CBOSA).
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania Wojewody w bezczynności.
Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują terminy załatwienia spraw wskazane w art. 35 § 1 - § 3a bądź w przepisach szczególnych (art. 35 § 4 k.p.a.). Do ww. terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie (również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu) organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).
Do postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Skarżącego, znajdowały zastosowanie terminy załatwienia sprawy określone w specustawie drogowej. Stosownie do art. 12 ust. 4b ww. ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja zrid stała się ostateczna. Jeżeli decyzji zrid nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji zrid rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 12 ust. 4g specustawy drogowej). Wskazane terminy załatwienia sprawy odszkodowawczej mają charakter procesowy i mogą być przedłużane na zasadach wynikających z art. 36 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2012 r., I OSK 1621/12, opubl. w CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że decyzja zrid numer [...] została wydana przez Wojewodę 13 sierpnia 2024 r. Jak wynika z wyjaśnień Wojewody, decyzji tej 13 sierpnia 2024 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że Wojewoda zobowiązany był do wydania decyzji ustalającej Skarżącemu wysokość odszkodowania w terminie 60 dni od dnia nadania ww. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ostatni dzień terminu na załatwienie sprawy przypadał na 12 października 2024 r. Jednakże pismem z 7 października 2024 r. Wojewoda zawiadomił pełnomocnika Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego i jednocześnie – powołując się na art. 36 § 1 k.p.a. – poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, który został określony do dnia 30 kwietnia 2025 r. Konieczność przedłużenia terminu na załatwienie sprawy została uzasadniona koniecznością oszacowania wartości nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego oraz dużą ilością spraw odszkodowawczych prowadzonych przez Organ w związku z wydanymi decyzjami zrid. Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego celem ustalenia odszkodowania m. in. za nieruchomość Skarżącego i kolejny raz przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2025 r. Konieczność przedłużenia terminu na załatwienie sprawy została uzasadniona obowiązkami wynikającymi z k.p.a. co do oceny operatu szacunkowego jako dowodu w sprawie i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Biegły drogą pocztową przesłał sporządzony operat 30 kwietnia 2025 r., operat wpłynął do Organu 5 maja 2025 r. Pismem z 30 maja 2025 r. Wojewoda zawiadomił pełnomocnika Skarżącego o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie, przekazał wyciąg z operatu szacunkowego i wyznaczył 14-dniowy termin na zgłaszanie ewentualnych wyjaśnień i uwag. Pismem z 2 czerwca 2025 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił się o doręczenie operatu w wersji elektronicznej. Operat został doręczony 11 czerwca 2025 r. Pismem z 16 czerwca 2025 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił się o przedłużenie terminu do ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego do 27 czerwca 2025 r. Do dnia rozpoznania przez Sąd sprawy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, Wojewoda nie wydał decyzji kończącej postępowanie odszkodowawcze. Zauważyć przy tym należy, że z akt sprawy ani z wyjaśnień Wojewody nie wynika, aby Skarżący wniósł uwagi i zastrzeżenia do operatu szacunkowego bądź aby zaistniały inne przeszkody obiektywnie uniemożliwiające zakończenie postępowania odszkodowawczego.
Powyższe okoliczności wypełniają dyspozycję art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. uzasadniając stwierdzenie, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy odszkodowawczej. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie doszło bowiem do przekroczenia terminu załatwienia sprawy zakreślonego art. 12 ust. 4b specustawy drogowej. Od 28 czerwca 2025 r. brak było przeszkód do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sam fakt formalnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy sam w sobie nie przesądza, że Organ nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy. O ile termin określony przepisem art. 12 ust. 4b specustawy drogowej jest terminem instrukcyjnym, to jego niedochowanie przez organ może skutkować stwierdzeniem przewlekłości prowadzenia postępowania bądź bezczynności organu, nawet w sytuacji, gdy organ formalnie poinformuje strony o braku możliwości dochowania terminu wydania decyzji odszkodowawczej i wyznaczy nowy termin załatwienia sprawy. O fakcie bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania w takiej sytuacji decydować będzie całokształt okoliczności sprawy, a nie fakt wyznaczenia kolejnego terminu załatwienia sprawy zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2024 r., I OSK 2334/23, opubl. w CBOSA).
Wyjaśnić należy, że orzeczenie o bezczynności Organu powodowało, że brak było podstaw do jednoczesnego orzekania o przewlekłości postępowania. Do dnia rozpoznania skargi nie nastąpiło wydanie aktu kończącego wskazane postępowanie administracyjne, skoro Wojewoda nie poinformował Sądu o zakończeniu sprawy. Z tego też względu Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu w sprawie o ustalenie odszkodowania, w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem.
Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza ona wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).
Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność Sąd wziął pod uwagę aktywność Wojewody w toku prowadzonego postępowania oraz charakter postępowania odszkodowawczego.
Stosownie do art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. W myśl natomiast art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy odszkodowawczej Skarżącego było zatem zależne od uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego. Z akt postępowania wynika, że biegły przedłożył operat szacunkowy w wyznaczonym postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. terminie. Skarżący dopiero 30 maja 2025 r. został poinformowany o złożeniu opinii celem umożliwienia zapoznania się z nią i ustosunkowania do zawartej w niej wyceny. Ani z akt postępowania ani z wyjaśnień Wojewody nie wynika przy tym, aby po doręczeniu operatu stronie skarżącej zaistniały przeszkody obiektywnie uniemożliwiające Organowi zakończenie postępowania odszkodowawczego. Zatem pomimo zebrania wystarczającego do rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego i braku uwag ze strony Skarżącego, Organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, w tym nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, co należy uznać za ewidentne naruszanie przepisów prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia. Dodatkowo stwierdzić należy, że nieprzyznanie odszkodowania w terminie określonym w art. 12 ust. 4g specustawy stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności wyrażoną w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia, co musi powodować rygorystyczną ocenę charakteru bezczynności organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2021 r., VIII SAB/Wa 51/21, opubl. w CBOSA).
Powyższa ocena skutkowała przyznaniem od Wojewody na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000,00 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, że do dnia rozpoznania sprawy Wojewoda pozostawał w bezczynności Sąd uznał, że sankcja ta nie tylko zrekompensuje stronie dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności Organu, ale będzie także służyła zdyscyplinowaniu Organu. Sąd uznał przy tym, że wysokość przyznanej sumy pieniężnej jest odpowiednia w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności.
Sąd z urzędu rozważył zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Uznając, że przyznana suma pieniężna będzie wystarczającym środkiem dyscyplinującym, Sąd nie zastosował sankcji w postaci grzywny.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1-4 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 p.p.s.a - jak w punkcie 5 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 6 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200, art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).