II SAB/Gl 74/23

II SAB/Gl 74/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 par. 1 pkt 1, art. 35 par. 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 141
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
art. 24a ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie przyznania dodatku węglowego 1. stwierdza, że Prezydent Miasta R. dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta R. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Prezydenta Miasta R. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 30 listopada 2022 r. w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem złożonym dnia 7 kwietnia 2023 r. K. W. (dalej: "Strona", "Skarżący"), wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji") w sprawie rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego. W treści skargi sformułował wnioski o: 1. stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego z 30 listopada 2022 r., 2. zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni, 3. wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") lub przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Skarżący podał, iż zgodnie z wnioskiem z 30 listopada 2022 r. ubiega się o wypłatę dodatku węglowego. Pismem z 12 stycznia 2023 r. został wezwany do osobistego stawienia się w celu uzupełnienia wniosku. Następnie organ zawiadomił Stronę o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, by ostatecznie zawiadomić o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, postanowieniem z 15 marca 2023 r. uznało ponaglenie Skarżącego za nieuzasadnione.
W ocenie Strony organ dopuścił się bezczynności, bowiem wezwanie z 12 stycznia 2023 r. uznać należy za nieskuteczne, tym samym pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie wywołuje skutku prawnego. Skarżący wskazał, iż wezwanie do osobistego stawiennictwa dotyczyć może jedynie udziału w podejmowanych czynnościach i złożenia wyjaśnień lub zeznań w toku postępowania, nie zaś uzupełnienia braków formalnych podania. Braki formalne podania nie mogą być usuwane w trybie art. 50 k.p.a. Nadto wezwanie nie może zawierać rygoru pozostawienia go bez rozpatrzenia, ponieważ w razie braku stawiennictwa organ powinien rozpoznać sprawę na podstawie posiadanych dowodów. Podanie winno zostać w pierwszej kolejności uzupełnione, a następnie organ, o ile wymagane byłoby złożenie wyjaśnień przez Stronę, mógłby wezwać ją do osobistego stawienia się w toku sprawy. Skarżący zwrócił w tym zakresie uwagę na zasadę pisemności i jawności w procedurze administracyjnej. Wezwanie nie wskazywało również czego wniosek o dodatek węglowy nie zawiera i co musi zostać konkretnie uzupełnione.
W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżący zwrócił uwagę na treść art. 9 k.p.a. Wskazał także, że nie było obowiązkiem Skarżącego, podjęcie we własnym zakresie działań, które pozwoliłyby uzyskać wiedzę, o jakie braki organ wzywa. Mimo to Skarżący pismem z 3 lutego 2023 r. zwrócił się o podanie tych braków do organu. Zdaniem Skarżącego wobec wadliwie sformułowanego wezwania, termin do uzupełnienia wniosku nie rozpoczął biegu. Wniosek zatem nie został dotychczas w ogóle rozpatrzony, a termin wyznaczony przez organ (28 lutego 2023 r.) upłynął.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, iż dnia 30 listopada 2022 r. Skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Z uwagi na braki wniosku (niewskazanie osób wchodzących w skład wieloosobowego gospodarstwa domowego) dnia 12 stycznia 2023 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku. Wezwanie oparte o art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym oraz art. 24a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.), zostało doręczone Skarżącemu w dniu 18 stycznia 2023 r., zatem termin na usunięcie braków upłynął 1 lutego 2023 r. W wyznaczonym terminie Skarżący nie uzupełnił wniosku, nie podjął także żadnej formy kontaktu z organem w sprawie. W związku z tym zawiadomieniem nr [...] z 2 lutego 2023 r. organ pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z ww. przepisami niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Dalej organ podał, iż w dniu 6 lutego 2023 r. Skarżący złożył pismo, z którego wynikało, że uważa wezwanie do uzupełnienia braków podania za wadliwe, oraz wniósł o dokonanie ponownego wezwania. Nie wskazał przy tym żadnych przyczyn braku stawiennictwa na wezwanie z 12 stycznia 2023 r. Organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w tym ponownego wystosowania wezwania do jego uzupełnienia. Organ stanął na stanowisku, że zakończył już postępowanie, a termin określony w art. 24a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter materialny, zatem nie podlega ani skróceniu, ani wydłużeniu, a jego upływ wiąże się z wystąpieniem określonego przepisami prawa skutku, to jest obowiązkiem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, o czym Skarżący został poinformowany w treści wezwania. Stanowisko to potwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach – po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem nr SKO.PSW/41.5/1962/2023/6584 z 20 marca 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z informacji z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wynika, że Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie. Ponadto pismem z dnia 1 marca 2023 r. Skarżący złożył także ponaglenie w sprawie, które postanowieniem nr SKO/PSI/41.5/366/2023/6830/ z dnia 15 marca 2023 r. zostało uznane za nieuzasadnione.
Z kolei w dniu 10 marca 2023 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku. Postanowieniem nr [...] z dnia 23 marca 2023 r. organ odmówił przywrócenia terminu wskazując, iż podnoszony zarzut wadliwości wezwania nie jest przesłanką uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Strony. Dodatkowo termin na uzupełnienie wniosku nie podlega przywróceniu. Pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zażalenie zostało przekazane do organu odwoławczego.
W ocenie organu w sprawie poprawnie zastosowano przepisy prawa materialnego, wzywając Stronę do osobistego stawiennictwa w celu uzupełnienia wniosku, a następnie pozostawiając wniosek bez rozpatrzenia z powodu bierności Strony. Organ zwrócił również uwagę, że pomimo, iż w spornym wezwaniu nie wskazano wprost, jakim brakiem wniosek jest dotknięty, wezwanie zawierało niebudzącą wątpliwości informację, w jakiej sprawie i w jakim celu Wnioskodawca zostaje wezwany, oraz w jakim terminie i w jaki sposób powinien uzupełnić braki, a także o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania. Organ zauważył końcowo, że w postępowaniach o przyznanie świadczeń ze środków publicznych nie zasługuje na poparcie postawa polegająca na zaniechaniu jakiejkolwiek reakcji na korespondencję urzędową, nawet w przypadku, gdy uważa się ją za wadliwą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarżący pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. wniósł ponaglenie, skarga jest zatem dopuszczalna.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.
W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, na skutek wniesionej skargi, prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił co następuje.
W dniu 30 listopada 2022 r. do organu wpłynął wniosek Strony o wypłatę dodatku węglowego (karta nr 2-7 akt administracyjnych). Pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. organ wezwał Stronę do osobistego stawienia się w Ośrodku w terminie 14 dni w celu uzupełnienia wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wraz z pouczeniem, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (karta nr 12 akt administracyjnych). Wezwanie doręczono w dniu 18 stycznia 2023 r. Pismem z dnia 30 stycznia 2023 r. organ zawiadomił o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy wyznaczając nowy termin do dnia 28 lutego 2023 r. oraz pouczając o prawie wniesienia ponaglenia (karta nr 16 akt administracyjnych). Następnie pismem z dnia 2 lutego 2023 r., w powołaniu na art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym i art. 24a ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ zawiadomił Stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (karta nr 20 akt administracyjnych).
Skarżący w piśmie z dnia 3 lutego 2023 r. skierowanym do organu wskazał, iż wobec wadliwie sformułowanego wezwania, termin do uzupełnienia wniosku nie rozpoczął biegu (karta nr 24 akt administracyjnych). Postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 13 lutego 2023 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 30 listopada 2022 r., zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1962/2023/6584 (karta nr 27 i 62 akt administracyjnych).
Pismem z dnia 10 marca 2023 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o wypłatę dodatku wyznaczonego wezwaniem z dnia 12 stycznia 2023 r., jednocześnie uzupełniając braki formalne wniosku z 30 listopada 2022 r. przez podanie składu gospodarstwa domowego (karta nr 48 akt administracyjnych). Organ postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wypłatę dodatku węglowego (karta nr 56 akt administracyjnych).
W aktach pozostają również: deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona przez właściciela budynku A. W. w dniu 29 lipca 2022 r., z której wynika, że deklaracja dotyczy wszystkich 10 lokali mieszkalnych w budynku wielorodzinnym położonym w R. przy ul. [...], zainstalowanym źródłem ogrzewania jest m.in. 5 kotłów na paliwo stałe (węgiel i paliwa węglopochodne, karta nr 9 akt administracyjnych).
W sprawie nie było sporne, że Skarżący złożył w terminie wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 9 ustawy o dodatku węglowym, wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (ust. 10). Skarżący w dniu 30 listopada 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego (karta nr 7 akt administracyjnych), zatem wniosek ten winien zostać rozpoznany.
Na gruncie niniejszej sprawy Skarżący zarzucił organowi bezczynność w wydaniu decyzji w przedmiocie dodatku węglowego. W ocenie organu wystąpiły natomiast przesłanki z art. 24a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym uzasadniające pozostawienie wniosku Strony o wypłatę dodatku węglowego bez rozpoznania.
Przepis ten stanowi, iż w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Jak wynika natomiast z brzmienia art. 2 ust. 16 omawianej ustawy przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.
Odnosząc się do kwestii wadliwości wniosku Skarżącego oraz wskazanych w art. 24a ust. 1 zd. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konsekwencji prawnych wadliwie złożonego wniosku, zauważenia wymaga, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia dotyczy wyłącznie takich wad wniosku, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2018 r., sygn. I OSK 2695/18, stosowanie tego przepisu nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku, treść tego przepisu nie może też być wykładana szeroko. Powołanie się przez organ na treść art. 24a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. powinno służyć wyłącznie usunięciu nieprawidłowości wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że wezwanie z dnia 12 stycznia 2023 r. zostało wystosowane "z uwagi na braki wniosku -niewskazanie osób wchodzących w skład wieloosobowego gospodarstwa domowego". Braki wniosku nie zostały zawarte w treści wezwania, na co zwrócił uwagę również Skarżący. Z treści wniosku inicjującego niniejsze postępowanie wynika natomiast, iż gospodarstwo domowe wnioskodawcy jest gospodarstwem wieloosobowym, w skład którego wchodzą dwie osoby.
W konsekwencji przyjąć należało, że niewskazanie w treści wniosku danych osoby wchodzącej w skład gospodarstwa domowego wraz z wnioskodawcą, nie może być uznane za nieprawidłowe wypełnienie wniosku, które czyni niemożliwym jego merytoryczne rozpoznanie. Zdaniem Sądu, tego rodzaju informacja stanowić mogłaby element ustaleń w toku wywiadu środowiskowego, nadto mogłaby być istotna z punktu widzenia kierunku rozstrzygnięcia w kontekście definicji gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, a także art. 2 ust. 6 tej ustawy, zgodnie z którym na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego.
Tym samym organ mylnie uznał, że w tej sprawie zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w sprawie i zakończenia tego postępowania wydaniem decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu, uwzględniając przedstawione powyżej okolicznościach i obowiązujące regulacje normatywne, pozostawienie wniosku Skarżącego bez rozpoznania, winno być uznane za nieprawidłowe.
Na organie spoczywał bowiem obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia. Ustalenia te powinny uwzględniać regulacje ustawy o dodatku węglowym, w tym przewidziane przez art. 2 ust. 15a i 15b omawianej ustawy, źródła informacji, które właściwy organ dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego zobowiązany jest uwzględnić. Wymienione źródła informacji nie stanowią ponadto katalogu zamkniętego.
Jeżeli ustalenia nie potwierdziłyby przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia, powinien wydać decyzję o odmowie przyznania dodatku węglowego, co pozwala na kontrolę instancyjną.
Odnotowania również wymaga, iż przepis art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym przewiduje odpowiednie stosowanie m.in. art. 24a ust. 1 ustawy świadczeniach rodzinnych. Stosowanie odpowiednie wymaga posługiwania się przepisami, do których odsyła art. 3 ust. 1, w taki sposób, by uwzględniały one specyfikę postępowania w sprawach przyznania dodatku węglowego. Tego ustawodawca nie wymaga, gdy nie czyni wzmianki o stosowaniu "odpowiednim".
W konsekwencji powyższego, Sąd uznał, że organ pozostawiając wniosek Skarżącego bez rozpoznania dopuścił się zarzucanej bezczynności. Pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego. W razie braku podstaw do pozostawienia podania bez rozpoznania, organ pozostaje zatem w bezczynności, w istocie bowiem odmawia rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w sposób określony w przywołanym art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku stwierdzając, że bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, a konieczne jest również stwierdzenie, że bezczynność organu była pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia oraz bez żadnych wątpliwości w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. I OSK 675/12, z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. I OSK 2075/14). Takich okoliczności Sąd w sprawie się nie dopatrzył. Dla dokonanej przez Sąd oceny charakteru bezczynności organu znaczenie miał fakt, że uzasadnieniem dla pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia stała się błędna wykładnia art. 24a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Przedstawione okoliczności faktyczne jak i wskazane regulacje normatywne uzasadniały w ocenie Sądu, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 30 listopada 2022 r. w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy, o czym orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku.
W odniesieniu natomiast do wniosków skargi w zakresie instytucji sumy pieniężnej oraz grzywny, podkreślenia wymaga, że wymienione środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. W doktrynie podkreśla się, że środek w postaci przyznania sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Uwzględniając, iż Skarżący nie przedstawił w skardze okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, Sąd nie znalazł uzasadnienia dla działania w tym zakresie z urzędu. Natomiast grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny, jej celem jest oddziaływanie mobilizujące, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Sąd uwzględniając całokształt sprawy, nie znalazł podstaw do oddziaływania prewencyjno-dyscyplinującego w rozpoznawanej sprawie. W tym zakresie skargę należało oddalić (pkt 4 sentencji wyroku).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.