II SAB/Gl 73/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2021-10-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuprzewlekłość postępowaniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegozezwolenie na pobyt czasowycudzoziemcygrzywnakoszty postępowania

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, wymierzył grzywnę i zasądził koszty od organu.

Skarżący R.R. złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, zarzucając organowi rażące przekroczenie terminów. Sąd stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, wymierzył grzywnę w wysokości 500 zł, przyznał 500 zł tytułem zadośćuczynienia oraz zasądził 597 zł kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Skarżący R.R. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw. Skarżący domagał się zobowiązania organu do wydania aktu, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, przyznania sumy pieniężnej oraz zasądzenia kosztów. W uzasadnieniu wskazał na ponad 7-miesięczny brak reakcji organu, mimo złożenia kompletnego wniosku. Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie skargi, argumentując opóźnienia brakami formalnymi wniosku, koniecznością osobistego stawiennictwa cudzoziemca oraz trudnościami kadrowymi i pandemią COVID-19. Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, stwierdził bezczynność, wymierzył grzywnę w wysokości 500 zł, przyznał 500 zł tytułem zadośćuczynienia oraz zasądził 597 zł kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania decyzji umorzono, gdyż decyzja została wydana w międzyczasie.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie podjął żadnych czynności w sprawie przez ponad 6 miesięcy od wpływu wniosku, nie zawiadomił strony o zwłoce ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, naruszając tym samym przepisy k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.c. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 105 § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

ustawa COVID-19 art. 15z § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15z § 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności, nie podejmując żadnych czynności przez ponad 6 miesięcy. Organ nie zawiadomił strony o zwłoce ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było pozorne, gdyż potwierdzenie opłaty skarbowej znajdowało się w aktach. Trudności kadrowe i pandemia nie usprawiedliwiają rażącego naruszenia terminów.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o brakach formalnych wniosku. Argumentacja organu o konieczności osobistego stawiennictwa cudzoziemca. Argumentacja organu o trudnościach kadrowych i pandemii jako przyczynach opóźnień.

Godne uwagi sformułowania

organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przyznanie sumy pieniężnej pełni funkcję kompensacyjną

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Edyta Kędzierska

członek

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, mimo trudności kadrowych i pandemii. Podkreślenie znaczenia terminowości w postępowaniu administracyjnym i sankcji za jej naruszenie."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań administracyjnych w sprawach cudzoziemców, ale ogólne zasady dotyczące bezczynności i odpowiedzialności organów są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwała bezczynność organu administracji może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych dla organu. Jest to przykład ważnej lekcji dla urzędników i cenna informacja dla obywateli.

Organ czekał pół roku na wniosek. Sąd ukarał go grzywną i zasądził zadośćuczynienie.

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SAB/Gl 73/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149  par. 1,  art. 53  par. 2b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37  par. 1,  art. 35,  art. 36  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi R.R. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. wymierza Wojewodzie Śląskiemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 3. przyznaje od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. umarza postępowanie w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 lipca 2021 r. (data nadania przesyłką poleconą w placówce pocztowej) R. R. (dalej: "Strona", "Skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: "organ") w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucając organowi: naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym oraz wnosząc o:
- zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi,
- na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w zw. z art. 149 p.p.s.a. o orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu,
- przyznanie Skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
- wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Przy tak sformułowanych zarzutach oraz wnioskach skargi Skarżący wskazał w uzasadnieniu, że w dniu 12 stycznia 2021 r. złożył wniosek o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy, przez okres ponad 7 miesięcy organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, a pierwszą czynność podjęto po wniesieniu ponaglenia na bezczynność wyznaczając Stronie termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, mimo że potwierdzenie uiszczenia opłaty zostało załączone do wniosku. Skarżący powołał orzecznictwo sądów administracyjnych, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 lutego 2012 r. sygn.
II SAB/Go 59/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 709/12, wskazując, że sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu dokonać kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, a zarzucenie w jednym piśmie bezczynności organu i przewlekłości prowadzonego postępowania nie musi stanowić skumulowania dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowości i sprawność postępowania w zakończeniu tej samej sprawy administracyjnej. Skarżący podniósł, że organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.
W odniesieniu do wniosku o stwierdzenie, że bezczynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Skarżący wskazał, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony. Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. II OSK 2341/13, iż trudności kadrowe nie oznaczają przyczyn "niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a., są to bowiem okoliczności pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego, Skarżący podkreślił, że przekroczenie ustawowego i maksymalnego terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne, a pozbawione uzasadnienia pozostają twierdzenia organu o brakach kadrowych. Skarżący zwrócił uwagę, że zachowanie organu w sposób oczywisty podważa zaufanie do organów administracji publicznej, natomiast przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi I instancji powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla Skarżącego został nadany pocztą w dniu 23 grudnia 2020 r. Zgodnie z art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ustawodawca nie wyznaczył organowi terminu w jakim powinien wezwać cudzoziemca do osobistego stawiennictwa i uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wniosek natomiast zawierał braki formalne, co spowodowało, że nie rozpoczął biegu termin do rozpatrzenia sprawy, w związku z czym organ nie dopuścił się bezczynności, którą należy utożsamiać z niezałatwieniem sprawy w terminie,
o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażonym w wyroku z dnia 20 października 2020 r. sygn. II SAB/Po 80/20 do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności, art. 35 § 5 k.p.a., terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wprowadzenia przewlekłości postępowania".
Organ w dniu [...] r. wezwał Stronę do zgłoszenia się do urzędu w dniu 25 sierpnia 2021 r. celem uzupełnienia braków formalnych i pobranie linii papilarnych, natomiast w dniu 12 lipca 2021 r. wpłynęło do organu ponaglenie na niezałatwienie spawy w terminie, które w dniu 14 lipca 2021 r. zostało przekazane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Do dnia złożenia odpowiedzi na skargę ponaglenie nie zostało rozpoznane przez organ II instancji. Następnie wskazał na obowiązki organu wynikające z treści art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w przedmiocie zwrócenia się o opinię do innych organów, nadmieniając, że okresu oczekiwania na opinie organów opiniodawczych oraz wyznaczanych terminów przesłuchań nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu zaakcentowano, że od roku 2016 w Oddziale w B. Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach zwiększył się wielokrotnie wpływ składanych wniosków o pobyt czasowy (w roku 2016 wpływ wynosił 1871, w 2017 – 3497, w 2018 – 4478, w 2019 – 5314, natomiast w 2020 – 5383, przy stanie pracowników prowadzących postępowania: 5 osób do 2017 i 7 osób od 2018 r.). Organ przedstawił także obciążenie pracowników zakresem czynności.
Ponadto organ nadmienił, że istotna pozostaje również panująca pandemia. W przypadku wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ustawodawca przewidział wymóg osobistego złożenia wniosku a ograniczenie liczby osób w siedzibie organu z uwagi na zasady bezpieczeństwa epidemiologicznego stanowią poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy aby rozpoznawanie spraw należących do kompetencji organu odbywało się dostatecznie sprawnie, przywołując przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia
8 czerwca 2021 r., sygn. III SAB/Gl 248/20. Podał, że informacje o ograniczeniach są umieszczone na stronie internetowej urzędu wraz z informacją, że "w przypadku cudzoziemców, którzy wysłali wnioski pocztą, złożyli je w kancelarii Urzędu lub w skrzynkach podawczych, a także zrobili to w okresie wznowienia obsługi tj. od
25 maja 2020 r., terminy do uzupełnienia braków formalnych wniosków (tj. osobiste stawienie się w Urzędzie, złożenie odcisków linii papilarnych), będą wyznaczane przez Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w formie pisemnej, zgodnie z kolejnością wpływu wniosków do Urzędu. Prosimy o cierpliwe oczekiwanie na list z Urzędu".
Organ przywołując treść art. 15z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zauważył także, że powstałe opóźnienie nie generowało negatywnych konsekwencji dla Skarżącego, które mogłoby skutkować zobowiązaniem Strony do opuszczenia terenu Polski.
W ocenie organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ wyznaczył stronie termin do dopełnienia czynności skutkujących zakończeniem procedury administracyjnej, względem kompletności złożonego wniosku, a wyznaczenie terminu nastąpiło zgodnie z kolejnością wpływu wniosków do organu.
Odnosząc się do wniosku Skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej podniósł, że Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej, nie podał okoliczności wskazujących na poniesienie przez nią szkody, która wymagałaby zrekompensowania, nie wykazał żadnych konkretnych i wymiernych strat, które są wynikiem bezczynności organu w sytuacji, gdy przyznanie sumy pieniężnej pełni funkcję kompensacyjną. Zdaniem organu Strona powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością.
Z akt administracyjnych sprawy wynika następujący tok postępowania: Skarżący wnioskiem z dnia 23 grudnia 2020 r. wystąpił o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, wniosek wpłynął do organu dnia 28 grudnia 2020 r. Organ pismem nadanym w dniu [...] r. nr [...] wezwał Skarżącego do dostarczenia w dniu 25 sierpnia 2021 r. oryginału dowodu wpłaty opłaty skarbowej, załącznika nr 1 do wniosku podpisanego przez pracodawcę oraz osobistego stawienia się celem złożenia odcisków linii papilarnych pod rygorem odmowy wszczęcia postępowania. Następnie w dniu 12 lipca 2021 r. (data nadania 8 lipca 2021 r.) pełnomocnik Skarżącego działając na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach z ponagleniem w związku z bezczynnością oraz niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. przez Wojewodę Śląskiego. Ponaglenie zostało przekazane przez organ wraz z wyjaśnieniem do Szafa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 14 lipca 2021 r.
W dniu 20 lipca 2021 r. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego. W dniu 8 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła informacja Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach Oddział w B. Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców kierowana do niniejszej sprawy R. R. oraz do sprawy A. L. (małżonki Skarżącego) sygn. II SAB/Gl 71/21 wraz z załącznikiem dotyczącym córki Skarżącego małoletniej E. R. sygn. II SAB/Gl 72/21. Do pisma załączono dokumentację podjętych przez organ dalszych czynności w sprawie, tj. skierowania do Skarżącego pisma z dnia [...] r. w przedmiocie uzupełnienia wniosku o wymienione w nim dokumenty wraz z informacją, że termin udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy małoletniej E. R. uzależniony jest od terminu udzielenia R. R. jako osobie, z którą przebywa córka i która gwarantuje jej środki utrzymania na terytorium Polski zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, oraz skierowania do pełnomocnika Skarżącego pisma z dnia [...] r. w przedmiocie zawiadomienia, na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., o wszczęciu przez Wojewodę Śląskiego postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z prośbą o przedłożenie
w terminie 30 dni dokumentów określonych w treści pisma z informacją że decyzja w sprawie nie może zostać wydana w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a organ przewiduje rozpatrzenie wniosku do dnia 9 listopada 2021 r. Organ przedłożył również dokumenty potwierdzające zwrócenia się w dniu [...] r. do Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w R. oraz Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w K. o udzielenie informacji czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terenie mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także odpowiedź Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach Wydziału Postępowań Administracyjnych z dnia [...] r. Organ poinformował w piśmie przewodnim z dnia [...] r., że pismo o toczącym się postępowaniu wraz z informacją o wystąpieniu przez Wojewodę Śląskiego do organów opiniodawczych zostało przesłane pełnomocnikowi stron po złożeniu przez cudzoziemców odcisków linii papilarnych oraz przedłożeniu dokumentów formalnych, a przewidywany termin zakończenia postępowania to listopad 2021 r. pod warunkiem uzupełnienia wszystkich brakujących dokumentów przez pełnomocnika stron oraz uzyskania opinii organów opiniodawczych.
W dniu 28 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła informacja o wydanych przez Wojewodę Śląskiego decyzji z dnia [...] r. [...] o udzieleniu R. R. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Ponaglenie wnosi się: do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.).
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego została poprzedzona ponagleniem (okoliczność bezsporna). Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach Placówka w B. ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. datowane na 6 lipca 2021 r. (wpływ do organu 12 lipca 2021 r.). Skarga jest zatem dopuszczalna.
Jak wynika z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Zaakcentowania w tym miejscu wymaga zasada szybkości postępowania zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.
Jak wskazano powyżej, w obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r., I OSK 2567/15, Lex nr 2036047, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., I OSK 2936/16, Lex nr 2538112 zgodnie z którymi: "Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu"). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w:
M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).
Przeprowadzone w niniejszym postępowaniu na skutek wniesionej skargi badanie czy organ dokonał czynności w zakreślonych przez przepisy ramach czasowych, prowadzi do niewątpliwego wniosku, że określone w art. 35 k.p.a. terminy załatwiania spraw administracyjnych zostały wielokrotnie przekroczone. Wniosek Strony z dnia 23 grudnia 2020 r. (data nadania przesyłką poleconą) w przedmiocie udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do organu dnia 28.12.2020 r. Dopiero pismem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] (doręczonym Stronie w dniu 9 lipca 2021 r.) wezwano Skarżącego do dostarczenia w dniu 25 sierpnia 2021 r. oryginału dowodu wpłaty opłaty skarbowej, Załącznika nr 1 do wniosku podpisanego przez pracodawcę oraz stawienia się celem złożenia odcisków linii papilarnych pod rygorem odmowy wszczęcia postępowania. W okresie od dnia 28 grudnia 2020 r. do dnia 6 lipca 2021 r. w sprawie nie zostały podjęte jakiekolwiek czynności. Natomiast w dniu 12 lipca 2021 r. pełnomocnik Skarżącego działając na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach z ponagleniem w związku z bezczynnością oraz niezałatwieniem przez Wojewodę Śląskiego sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. W rezultacie przez okres ponad 6 miesięcy w sprawie Skarżącego organ nie dokonał żadnych czynności. Ponadto nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., zaniechał bowiem zawiadomienia Strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jednocześnie nie zostały wypełnione pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Postępowanie w przedmiocie udzielenia Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy
i pracę zostało zakończone wydaniem decyzji dopiero w dniu [...] r.
Na dezaprobatę w tym zakresie zasługuje bierna postawa organu przyjmowana przez znaczny okres czasu, zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności, a następnie w pierwszym piśmie kierowanym do Strony wezwanie do uzupełnienia braków formalnych poprzez przedłożenie potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku w sytuacji, gdy jak wynika z akt administracyjnych potwierdzenie uiszczenia opłaty znajdowało się już w aktach sprawy (data księgowania 23 grudnia 2020 r., wysokość opłaty 440 zł). Powoływanie się zatem przez organ na braki formalne wniosku nie znajduje uzasadnienia. Niezależnie od kwestii zasadności wezwania strony do uzupełnienia wskazanego braku formalnego, należy uwzględnić, że zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W przypadku Skarżącego wniosek został nadany przesyłką poleconą w polskiej placówce pocztowej w dniu 23 grudnia 2020 r., zatem za dzień wszczęcia uważa się dzień 28 grudnia 2020 r. jako dzień doręczenia żądania do organu. W przypadku, gdy wniosek zawiera braki organ winien wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 lipca 2021 r., III SAB/Łd 3/21, Lex nr 3212716, M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Jednocześnie będzie to początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ, o którym mowa w art. 35 k.p.a. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu w przypadku określonym w art. 64 § 2 organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku w terminie nie krótszym niż 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie braku w terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Jeżeli brak zostanie konwalidowany, przyjmuje się fikcję, że podanie nie było dotknięte brakiem od chwili wniesienia. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (A. Skóra, P. Kardasz w: M. Karpiuk (red.),
P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020).
Organ nadmienił w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że nie wlicza się do terminu okresu oczekiwania na opinie organów opiniodawczych oraz wyznaczanych terminów przesłuchań, jednak okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla okresu od dnia 28 grudnia 2020 r. do dnia 6 lipca 2021 r., kiedy to organ nie podjął jakichkolwiek czynności, zatem i takich które nie są wliczane do terminów załatwienia spraw administracyjnych.
Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a.
Analiza czynności podejmowanych przez organ prowadzi nieuchronnie do wniosku, że tylko jedna czynność została podjęta przez organ przed doręczeniem ponaglenia, tj. wskazane wyżej wezwanie do usunięcia braku wniosku wraz z wyznaczeniem terminu osobistego stawiennictwa w siedzibie organu na dzień 25 sierpnia 2021 r.
Organ nie zachował zasady koncentracji materiału i szybkości postępowania. Wezwania do usunięcia braków zostały wysłane w kolejnych pismach z dnia [...] r., z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.
Mianowicie, jak wynika z akt administracyjnych, pierwsza czynność w sprawie miała miejsce dopiero w dniu [...] lipca 2021 r. i dotyczyła wezwania do uzupełnienia braków formalnych poprzez przedłożenie potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej oraz Załącznika Nr 1 do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę podpisanego przez pracodawcę. Nie pozostaje bez znaczenia, że kolejnym pismem z dnia [...] r. organ ponownie wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku o kolejne dokumenty wymienione w treści wezwania tj. dokumenty dotyczące źródła stabilnego i regularnego dochodu, ubezpieczenia zdrowotnego oraz zapewnienia na terytorium Rzeczypospolitej miejsca zamieszkania, a następnie pismem z dnia [...] r. skierowanym do pełnomocnika Skarżącego wezwał do przedłożenie w terminie 30 dni kolejnych dokumentów: aktualnego zaświadczenia o zatrudnieniu
i dochodach lub umowy o pracę, zgłoszenia do ZUS wraz z ostatnim RCA z potwierdzeniem przesłania do ZUS, dokumentu potwierdzającego miejsce zamieszkania w Polsce na czas trwania postępowania, informacji starosty wydanej przez właściwy PUP wraz ze spełnieniem warunków wskazanych w informacji starosty, co przedłużyło dodatkowo postępowanie. Nic nie stało na przeszkodzie, by organ już w pierwszym wezwaniu o uzupełnienie wniosku wskazał na wszelkie niezbędne dokumenty, które Strona powinna przedłożyć. Wskazane zobowiązania powinny zostać objęte jednym wezwaniem.
Ponadto zwrócenie się do organów opiniodawczych nastąpiło dopiero po wniesieniu skargi, tj. pismo z dnia [...] r. skierowane do Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w R., pismo z dnia [...] r. skierowane do Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, pismo skierowane do Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach Wydziału Postępowań Administracyjnych z dnia [...] r. w przedmiocie udzielenia informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Uwzględniając wskazane podstawy prawne, ramy czasowe podejmowania decyzji administracyjnych, tryb rozpoznawania wniosku Skarżącego, oraz opisaną postawę organu, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy, znacznie przekraczając terminy załatwienia spraw, nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania strony określonego w art. 36 § 1 k.p.a., wzywając stronę do uzupełnienia braku wniosku mającego postać pozorną, bez żadnej wątpliwości dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Sąd stwierdził zatem, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszenia prawa.
Jak zasadnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lipca 2021 r., VII SAB/Wa 41/21, Lex nr 3209875 dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.
Niewątpliwie organ dopuścił się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, nawet jeśli przyjąć ze sprawa miała charakter szczególnie skomplikowany w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a., jako że do czynności organu w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy konieczne pozostaje uwzględnienie m.in. treści art. 105 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, który generuje obowiązek osobistego złożenia wniosku bądź osobiste stawiennictwo w siedzibie organu, czy treści art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wskazujących na obowiązek zwrócenia się do organów opiniodawczych - komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, zakreślając termin 30 dni na przekazanie informacji, a w rezultacie jej załatwienie powinno nastąpić w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, to nadal mówimy o przekroczeniu terminów przez organ w stopniu znacznym.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, bez skoncentrowania postępowania dowodowego w jak najkrótszym czasie niezbędnym do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, nie stanowią też tzw. przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Jak słusznie wskazał Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19, Lex nr 2704748 braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie. Podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2021 r., II SAB/Gl 1/21, Lex nr 3161136 problemy kadrowe i napływ wniosków w istotnej liczbie zależne są wyłącznie od sposobu działania instytucji publicznej, która winna podejmować kroki zmierzające do ich usunięcia i zwiększenia obsady stanowisk urzędniczych, jak i podjęcia środków zaradczych wobec wzrastającego wpływu spraw. Zwłaszcza, jeżeli okoliczności te są niezmienne od kilku lat (co na gruncie niniejszej sprawy wprost zostało przyznane przez organ).
Także panująca pandemia, braki kadrowe, czy ograniczone możliwości dowodowe nie stanowią wystarczających okoliczności usprawiedliwiających. Terminy przewidziane dla załatwienia sprawy administracyjnej obowiązują i organy administracji publicznej pozostają nimi związane (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21, Lex nr 3198412), tym bardziej, że wniosek Skarżącego został złożony po upływie dziewięciu miesięcy od ogłoszenia stanu epidemii na terytorium kraju, zatem nie była to już sytuacja nowa, od wielu miesięcy podejmowane były wszelkie potrzebne czynności organizacyjne aby umożliwić prawidłowe i nieprzerwane funkcjonowanie organów.
Na dzień orzekania organ wydał już decyzję w sprawie udzielenia Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W rezultacie obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Skarżącego w określonym terminie wynikający z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione stało się umorzenie postępowania w tej części.
W odniesieniu do środków w postaci wymierzenia organowi grzywny czy przyznania skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z wysokością wskazaną w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd w pierwszej kolejności podkreśla, że wskazane środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tej sytuacji ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy.
Jak wskazuje się w orzecznictwie: grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r. I SAB/Po 29/20, Lex nr 3209674). Sąd uwzględniając całokształt sprawy, stopień zawinienia w wielomiesięcznym nieterminowym załatwieniu sprawy, wskazujące na zasadność oddziaływania prewencyjno-dyscyplinującego wymienionym środkiem stwierdził za zasadne wymierzenie organowi grzywny w wysokości wskazanej w pkt 2 sentencji orzeczenia.
Przechodząc do kolejnego żądania skargi - Sąd znalazł również podstawy do przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości określonej w pkt 3 sentencji orzeczenia na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W doktrynie podkreśla się, że instytucja sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Przyjąć zatem należy, że jej celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21, Lex nr 3198412). Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, to jest dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu spełnienie funkcji zarówno odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2021 r. I OSK 1322/19, Lex nr 3205542).
Ustalając wysokość sumy pieniężnej – podobnie jak w przypadku grzywny – ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek jakimi powinien kierować się Sąd przyznając sumę pieniężną w konkretnej wysokości (Przyznanie stronie sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną – zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2021 r., I SAB/Wr 425/21, Lex nr 3196848). Sąd uwzględnił zatem opisane wyżej okoliczności niniejszej sprawy, a ponadto iż Skarżący nie przedstawił w uzasadnieniu skargi żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, a także treść art. 15z ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, art. 15z dodany przez art. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2020 r., poz. 568), który stanowi, że pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie biegu przedłużonego terminu, o którym mowa w ust. 1, uważa się za legalny w rozumieniu art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jeżeli cudzoziemiec złoży wniosek w tym terminie, natomiast w myśl art. 15z ust. 1 cyt. ustawy jeżeli termin do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35) wypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, termin ten ulega przedłużeniu do upływu 30 dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.
Sąd miał na uwadze również czas nieuzasadnionego oczekiwania Skarżącego na działanie organu oraz zasadność wynagrodzenia Stronie niedogodności związanych z bezczynnością, a co z tym związane wadliwym działaniem organu. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. jest bez wątpienia - w realiach niniejszej sprawy - zbyt wygórowane.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, umarzając postępowanie w pozostałym zakresie.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł, na które składają się: uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł (wynikający z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn.:
Dz. U. z 2021, poz. 535), zwrot wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, ustalonego na postawie § 14 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia
22 października 2015 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczoną opłatę skarbową od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1923 z późn. zm.).
Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika strony w podwójnej wysokości. Zgodnie z treścią § 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Sąd uwzględnił przy tym charakter i stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika, jego aktywność w sprawie oraz wziął pod uwagę, że rozpoznawana sprawa stanowi jedną z trzech zawisłych przed tutejszym Sądem, a dotyczących tego samego postępowania przed organem z udziałem tego samego profesjonalnego pełnomocnika, uznając w konsekwencji, że wskazane okoliczności nie uzasadniają przyznania na jego rzecz stawki w podwójnej wysokości za zastępstwo procesowe.