II SAB/GL 71/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił własny wyrok stwierdzający bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, oddalając skargę z uwagi na zawieszenie terminów przez specustawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w ramach autokontroli, uchylił swój wcześniejszy wyrok, który stwierdzał bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Sąd uznał, że skarga kasacyjna Wojewody była zasadna, ponieważ przepisy specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zawieszają biegi terminów rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt, co wyklucza stwierdzenie bezczynności organu. W konsekwencji, skarga na bezczynność została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pierwotnie uwzględnił skargę, stwierdzając bezczynność organu i zobowiązując go do rozpoznania wniosku w terminie. Wojewoda Śląski wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów specustawy dotyczących zawieszenia terminów. Sąd, dokonując autokontroli na podstawie art. 179a p.p.s.a., uznał zarzuty skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnione. Stwierdził, że przepisy art. 100c i 100d specustawy, wprowadzające zawieszenie biegu terminów rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym. W związku z tym, wniosek skarżącego z listopada 2022 r. wpłynął w okresie, gdy terminy były zawieszone, co wyklucza stwierdzenie bezczynności organu. Sąd uchylił swój poprzedni wyrok i oddalił skargę na bezczynność.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt, niezależnie od powodu ich przybycia do Polski.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na jednolitym poglądzie NSA, wskazując, że przepisy te stanowią rozwiązania generalne, a ich szerokie rozumienie jest spójne z zakresem spraw, których dotyczą. Literalna wykładnia i cel dodania przepisów wskazują na objęcie nimi wszystkich cudzoziemców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi na bezczynność.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Autokontrola wyroku przez sąd pierwszej instancji.
specustawa art. 1 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy.
specustawa art. 1 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy.
specustawa art. 100c § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy.
specustawa art. 100d § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób sprawny i bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Termin załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 35 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość ustalenia odmiennych terminów w przepisach szczególnych.
k.p.a. art. 35 § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przyczyny niezależne od organu.
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o zwłoce i wyznaczenia nowego terminu.
u.o.c. art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Przedłużony do 60 dni termin na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
u.o.c. art. 211 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Warunek legalnego i nieprzerwanego pobytu do uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia kosztów.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa.
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz dyskryminacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d specustawy zawieszają biegi terminów rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt dla wszystkich cudzoziemców, co wyklucza stwierdzenie bezczynności organu. Wniosek skarżącego wpłynął w okresie, gdy terminy były zawieszone, co uniemożliwia uznanie organu za bezczynny.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego oparta na stwierdzeniu bezczynności organu w sytuacji, gdy terminy były zawieszone.
Godne uwagi sformułowania
przepisy art. 100c i art. 100d specustawy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców terminy na rozpoznanie sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy nie rozpoczęły biegu na mocy powołanych przepisów wykluczona jest możliwość stwierdzenia bezczynności organu, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania Sąd doszedł do przekonania, że skarga na bezczynność nie zasługiwała na uwzględnienie
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Dziuk
członek
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy dotyczących zawieszenia terminów rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt przez wojewodów oraz zasady autokontroli wyroku przez sąd pierwszej instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia terminów przez specustawę i może być mniej relewantne po wygaśnięciu tych przepisów. Interpretacja przepisów specustawy może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem pobytu cudzoziemców i wpływem przepisów specustawy na postępowania administracyjne. Wyrok WSA w ramach autokontroli jest interesujący z perspektywy praktyki sądowej.
“Zawieszone terminy: Wojewoda nie był bezczynny w sprawie zezwolenia na pobyt.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Gl 71/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-09-30 Data wpływu 2024-03-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Dziuk Renata Siudyka Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Cudzoziemcy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 12 par. 1, art. 35 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 179a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 167 art. 100c, art. 100d Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2024 r. skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Gl 71/24 w sprawie ze skargi E. I. (E. I.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Gl 71/24, 2. oddala skargę, 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę E. I. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 sentencji), zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 60 dni (pkt 2 sentencji), przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 250,00 złotych (pkt 3 sentencji), zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 5 sentencji). W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne: Pismem z dnia 4 lutego 2024 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 k.p.a., przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Na poparcie sformułowanych zarzutów skarżący przywołał art. 12, art. 7, art. 77 § 1, art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r., poz. 769), zwanej dalej u.o.c., stanowisko wyrażane w literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych co do rozumienia pojęcia bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania wskazując, iż w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił skarżącego o zwłoce w załatwieniu sprawy jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zdaniem skarżącego w sprawie zaistniała bezczynność organu administracji publicznej, ponieważ mimo istnienia ustawowego obowiązku, organ w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu, ani nie podjął stosownej czynności. Zwrócił przy tym uwagę, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167), zwanej dalej specustawą, w tym art. 100c i art. 100d tej ustawy, popierając stanowisko prezentowane w orzecznictwie o braku podstaw do ich rozciągania na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że stosowanie przepisów art. 100c i art. 100d specustawy tylko do postępowań, w których stronami są obywatele Ukrainy przebywający na terytorium RP w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., nie jest prawidłowe. Odniósł się też do rozumienia terminu wszczęcia postępowania administracyjnego. Wyjaśniając natomiast powód przedłużenia procedowania nad złożonym wnioskiem podał, że do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Powołał się także na stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii COVID-19, które spowodowały powstanie dodatkowych zaległości w pracy organu z uwagi na wzrost absencji chorobowej pracowników. Wskazał przy tym na konieczność zaangażowania pracowników w czynności związane bezpośrednio i pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań, które nie były jedynymi dodatkowymi działaniami nałożonymi na organ w związku z konfliktem zbrojnym trwającym na Ukrainie, albowiem powierzono im także dodatkowe zadania związane z przedłużaniem wiz krajowych. Wspomnianym na wstępie wyrokiem tut. Sąd, uwzględniając skargę na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., uznał, że skarga w przeważającej mierze zasługiwała na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że podzielił prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż choć zastosowanie określonego w art. 112a u.o.c. przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasadę określoną w art. 12 § 1 k.p.a. Sąd podzielił również pogląd, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej, ani też znaczny wpływ spraw, nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Nie stanowią też tzw. przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Sąd zważył wreszcie, w kontekście przywołanej przez organ w odpowiedzi na skargę treści art. 100c i art. 100d specustawy, iż art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy ściśle określa zakres przedmiotowy i podmiotowy tego aktu, a jego analiza prowadzi do wniosku, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Powołane przepisy nie mogą mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego, który nie przybył na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda Śląski, zaskarżając ten wyrok w całości oraz zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 100c specustawy (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2022 r.) oraz art. 100d specustawy (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2023 r.) w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że pojęcie cudzoziemca w rozumieniu art. 100c ust. 1 i 100d ust. 1 specustawy obejmuje wyłącznie obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 specustawy a nie cudzoziemców w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.o.c.; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 151, art. 154 § 7 p.p.s.a., art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.c, art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2, art. 61 § 3 k.p.a. i art. 105 ust. 1 i 2 oraz art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.c. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów, powielając w znacznej części twierdzenia oraz wywody prawne przedstawione w odpowiedzi na skargę. Na poparcie swojego stanowiska odwołał się do szeregu orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości, o zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Ponadto wniósł o rozważenie wystąpienia z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, czy art. 100c i art. 100d specustawy jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, a także wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o dokonanie wykładni aktów prawa, w szczególności stwierdzenie, iż na gruncie obowiązujących przepisów dopuszczalne jest zawieszenie terminów rozpoznania wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w tym również zawieszenie terminów podejmowania czynności niezbędnych do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty na poparcie sformułowanych wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Na wstępie wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. W ocenie Sądu zaistniały wskazane w wymienionym przepisie przesłanki do uchylenia uprzednio wydanego w sprawie wyroku, gdyż powołana w skardze kasacyjnej podstawa kasacyjna oparta na naruszeniu przepisów prawa materialnego okazała się oczywiście usprawiedliwiona. Za oczywiście uzasadnioną należało uznać podstawę kasacyjną polegającą na naruszeniu przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 100d specustawy w zw. z art. 1 ust. 1 i 2 tejże ustawy oraz w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy art. 100d specustawy nie mają zastosowania do cudzoziemców innych niż określonych w art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy, a tym samym nie mają zastosowania w sprawie skarżącego. Z Za oczywiście usprawiedliwioną należało również uznać podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., polegającą na naruszeniu przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszeniu art. 149 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, podczas gdy skarga winna była zostać oddalona. W związku z zaistnieniem podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku koniecznym było ponowne rozpoznanie skargi na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. W wyniku ponownego rozpoznania skargi Sąd doszedł do wniosku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie z poniżej przedstawionych powodów. Na wstępie przypomnieć przyjdzie, że w sprawie stan faktyczny nie stanowił przedmiotu sporu. Obie strony postępowania są zgodne co do okoliczności, jakie miały miejsce od daty wniesienia przez skarżącego wniosku o wydanie pozwolenia. Sporna jest natomiast ocena tych okoliczności w kontekście prawa skarżącego do rozpatrzenia sprawy w terminach przewidzianych przepisami prawa. Terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym, a taki charakter ma postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W art. 35 § 4 k.p.a. ustawodawca dopuścił możliwość, aby w przepisach szczególnych ustalone zostały odmienne od kodeksowych terminy na załatwienie sprawy. Taka odmienna od kodeksowej regulacja zawarta została m.in. w ustawie o cudzoziemcach. Terminy w niej określone biegną od dnia wszczęcia postępowania tj. od daty złożenia wniosku. W realiach rozpoznawanej sprawy ocena dochowania terminów na załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie jest jednak możliwa. Wynika to z art. 100d specustawy, który obowiązuje od 1 stycznia 2023 r. na mocy art. 1 pkt 32 i art. 36 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 185), zwanej dalej ustawą zmieniającą. Według regulacji zawartej w ust. 1 pkt 1 tego przepisu bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na okres w niej wskazany. Początkowo był to okres do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r., do 30 czerwca 2024 r., a aktualnie do 30 września 2025 r. To ostatnie przedłużenie wynika z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie specustawy (Dz.U. z 2024 r. poz. 554). W niniejszej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 28 listopada 2022 r. Terminy załatwiania spraw o udzielenie zezwolenia pobytowego zostały na mocy ustawy zawieszone z dniem 15 kwietnia 2022 r. i stan ten trwał zarówno w chwili złożenia wniosku, jak i w dacie wniesienia skargi. Oznacza to, że terminy na rozpoznanie sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy nie rozpoczęły biegu na mocy powołanych przepisów. Tym samym wykluczona jest możliwość stwierdzenia bezczynności organu, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania. Skoro nie biegnie ustawowy termin załatwienia sprawy, nie sposób uznać, że w sprawie doszło do bezczynności lub przewlekłości postępowania. Sąd zauważa, że w ostatnim czasie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się jednolity pogląd, w myśl którego przepisy art. 100c i art. 100d specustawy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko przybyłych na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie (por. m.in. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22, z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, z 25 lipca 2024 r., sygn. II OSK 206/24). NSA wskazał, że przywołane przepisy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Szerokie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i art. 100d specustawy. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną - np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest - zgodnie z art. 211 ust. 1 u.o.c. - legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d specustawy dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c) specustawy cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu. Nadto, przyjmując że powołane przepisy dotyczą wyłącznie cudzoziemców, o których mowa w art. 2 ust. 1 specustawy, nie sposób byłoby racjonalnie wyjaśnić, dlaczego ustawodawca zdecydował się na pogorszenie sytuacji prawnej wyłącznie tej grupy cudzoziemców w sposób istotny ograniczając zasadę szybkości postępowania organów administracji (art. 12 k.p.a.) i prawo strony do załatwienia jej sprawy w rozsądnym terminie. Z przyczyn przedstawionych wyżej, a także mając na uwadze intencje ustawodawcy oraz nie do końca prawidłowe (z punktu widzenia zasad prawidłowej legislacji) zawarcie rozwiązań mających na celu usprawnienie postępowań dotyczących generalnej kategorii legalizacji pobytu cudzoziemców niejako "przy okazji" nowelizacji specustawy, przy wykładni przepisów art. 100c i art. 100d nie należy kierować się wewnętrzną systematyką tej ustawy oraz samym celem tej szczególnej ustawy, w obrębie której zamieszczono omawiane przepisy. Zakres podmiotowy i przedmiotowy specustawy unormowany w jej art. 1 ust. 1 nie jest zbieżny z zakresem przepisów art. 100c i art. 100d, których celem dodania w drodze ustaw nowelizujących, odpowiednio z 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r., nie było bezpośrednio uregulowanie sytuacji prawnej obywateli Ukrainy przybywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Przepisy te stanowią regulację o charakterze szczególnym i mogą być stosowane samodzielnie. Odnosząc się na koniec do wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, wskazać należy, że stosownie do treści art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, TSUE jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku, gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do TSUE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach jest sądem, od którego wyroków służy prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stąd nie ma on obowiązku wystąpienia do TSUE. Mając wszystko powyższe na uwadze, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 179a p.p.s.a., uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego za oczywiście uzasadnione, Sąd doszedł do przekonania, że skarga na bezczynność nie zasługiwała na uwzględnienie i jako taka podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na zasadzie art. 206 p.p.s.a., uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przesłankę uwzględnienia skargi kasacyjnej w ramach autokontroli stanowiły przyczyny leżące po stronie Sądu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). Wyjaśnić przy tym przyjdzie, w szczególności wobec sformułowanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o przeprowadzenie rozprawy w celu rozpoznania skargi kasacyjnej, że skoro autokontroli dokonuje ten sam skład, to również na takim samym posiedzeniu co w sprawie pierwotnej (kontrolowanej). Jeżeli sędzia sprawozdawca (członek składu orzekającego) stwierdzi dopuszczalność zastosowania art. 179a p.p.s.a., kieruje sprawę do rozpoznania przez sąd na rozprawie albo na posiedzeniu niejawnym w składzie i terminie wyznaczonym przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego (zob.: B. Dauter, Komentarz do art.179a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX-el., teza 8). Skoro zatem pierwotna sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stąd i posiedzenie autokontrolne miało taki charakter. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI