II SAB/GL 71/24

II SAB/Gl 71/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12 par. 1, art. 37 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 769
art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dz.U. 2024 poz 167
art. 100c, art. 100d
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. I. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 60 dni; 3. przyznaje od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych; 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 lutego 2024 r. obecnie skarżący E. I. - obywatel [...], wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 k.p.a., przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
- zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
- przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący przywołał art. 12, art. 7, art. 77 § 1, art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 769), zwanej dalej u.o.c., stanowisko wyrażane w literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych co do rozumienia pojęcia bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania wskazując, iż w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił skarżącego o zwłoce w załatwieniu sprawy jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zdaniem skarżącego w sprawie zaistniała bezczynność organu administracji publicznej, ponieważ mimo istnienia ustawowego obowiązku, organ w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu, ani nie podjął stosownej czynności.
Ponadto zwrócił uwagę, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 167), zwanej dalej specustawą, w tym art. 100c i art. 100d tej ustawy, popierając stanowisko prezentowane w orzecznictwie o braku podstaw do ich rozciągania na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy.
Nadto podkreślił, iż przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony, zatem zaistniałe w sprawie rażące naruszenie prawa nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, którego nie uzasadnia podnoszona przez organ od 2014 r. okoliczność braków kadrowych. Zwrócił uwagę, że zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie do organów administracji publicznej. Skarżący z powodu bezczynności organu ma problemy ze zmianą pracy na lepiej płatną, jak również nie może wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych. W ocenie skarżącego przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, natomiast wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie, w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 28 listopada 2022 r. wpłynął wniosek o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a termin wyznaczono na dzień 25 marca 2024 r. Organ wskazał dalej, że stosowanie przepisów art. 100c i art. 100d specustawy tylko do postępowań, w których stronami są obywatele Ukrainy przebywający na terytorium RP w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., nie jest prawidłowe. Odniósł się też do rozumienia terminu wszczęcia postępowania administracyjnego. Wyjaśniając natomiast powód przedłużenia procedowania nad złożonym wnioskiem podał, że do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Powołał się także na stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii COVID-19, które spowodowały powstanie dodatkowych zaległości w pracy organu z uwagi na wzrost absencji chorobowej pracowników. Wskazał przy tym na konieczność zaangażowania pracowników w czynności związane bezpośrednio i pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań, które nie były jedynymi dodatkowymi działaniami nałożonymi na organ w związku z konfliktem zbrojnym trwającym na Ukrainie, albowiem powierzono im także dodatkowe zadania związane z przedłużaniem wiz krajowych. Zaznaczył, że terminy uzupełnienia braków formalnych złożonych przez cudzoziemców wniosków w sprawach dotyczących legalizacji pobytu wyznaczane są przez pracowników organu co do zasady według kolejności wpływu wniosków, a także możliwości techniczno-organizacyjnych urzędu obsługującego organ. Podał również, że od dnia 15 lutego 2021 r. do dnia 22 stycznia 2024 r. funkcjonowały rekomendacje w zakresie usprawnienia prowadzenia postępowań dotyczących wydawania zezwoleń pobytowych, zgodnie z którymi w przypadku złożenia właściwie wypełnionego wniosku wraz wymaganymi dokumentami, istniała możliwość wyznaczenia terminu zgłoszenia się w celu uzupełnienia braków formalnych w przyśpieszonym trybie. Zaznaczył, że wniosek skarżącego nie został wypełniony rzetelnie i kompletnie, a także nie dołączono do niego określonych i wymaganych załączników, w szczególności mogących stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym.
Natomiast w kontekście wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej, organ wskazał, że w związku z procedowaniem wniosku skarżący nie odniósł żadnej szkody, a czas jego rozpoznania nie wpływa na sytuację pobytową w Polsce, gdyż po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga co do istoty zasługiwała na uwzględnienie, albowiem nie do odparcia okazał się zarzut pozostawania organu w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego o wydanie pozwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
Na wstępie zauważyć przyjdzie, że zarówno tut. Sąd, jak i inne sądy administracyjne wypowiadały się już wielokrotnie w podobnych sprawach, co pozwala na konstatację, że orzecznictwo w tych sprawach jest ugruntowane (por. m.in. orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia).
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Obie strony niniejszego postępowania są zgodne co do okoliczności, jakie miały miejsce od daty wniesienia przez skarżącego wniosku o wydanie pozwolenia. Sporna jest natomiast interpretacja tych okoliczności w kontekście prawa skarżącego do rozpatrzenia sprawy w terminach przewidzianych przepisami prawa.
W obowiązującym stanie prawnym bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej następuje po ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2567/15; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).
Analiza dotychczasowego przebiegu kontrolowanego postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wniosek w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 28 listopada 2022 r. i termin jego uzupełnienia został wyznaczony na dzień 25 marca 2024 r. Tym samym do dnia złożenia skargi (tj. ok. 14 miesięcy od dnia złożenia wniosku), jak i do dnia jej rozpoznania (tj. ok.18 miesięcy od dnia złożenia wniosku), organ dokonał jedynie kilku czynności w sprawie, tj. złożył do akt zapytanie skarżącego z dnia 4 września 2023 r. dotyczące aktualnego stanu postępowania, w dniu 1 marca 2024 r. wyznaczył termin uzupełnienia braków formalnych wniosku na dzień 25 marca 2024 r. oraz złożył do akt wniesione przez pełnomocnika skarżącego pismo z dnia 18 stycznia 2024 r. wraz z załącznikami, wśród których znalazło się także ponaglenie. Ponadto organ nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., zaniechał bowiem zawiadomienia skarżącego o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie. Jednocześnie nie zostały wypełnione pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 112a ust. 1 u.o.c., stosownie do którego decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin ten obliczany jest zgodnie z ust. 2 tego przepisu. Cytowany przepis został dodany na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i obowiązuje od dnia 29 stycznia 2022 r. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (art. 112 ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 u.o.c., składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku: dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w myśl art. 106 ust. 2a tej ustawy, jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu.
Wskazać należy, że ocena zaistnienia bezczynności organu, wobec regulacji zawartej w art. 112a ust. 2 u.o.c. wymaga odniesienia się do zagadnienia momentu wszczęcia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W przypadku skarżącego za dzień wszczęcia postępowania uznać należy dzień 28 listopada 2022 r. jako dzień wpływu żądania do organu.
W przypadku, gdy wniosek zawiera braki organ winien wezwać do ich usunięcia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Łd 3/21; M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021; podobnie: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SAB/Ol 24/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1885/20). Przepisem szczególnym jest tutaj przywołany wyżej art. 106 ust. 2a oraz art. 105 ust. 2 u.o.c. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przypadku określonym w art. 64 § 2 k.p.a., organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku, a jeżeli brak zostanie konwalidowany, przyjmuje się fikcję, że podanie nie było dotknięte brakiem od chwili wniesienia. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania, w przypadku gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (A. Skóra, P. Kardasz w: M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020).
W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 28 listopada 2022 r. i od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcia czynności służących wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Organ dokonał takiej czynności, jednak co należy podkreślić dopiero po ok.15 miesiącach od złożenia podania.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż choć zastosowanie określonego w art. 112a u.o.c. przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 u.o.c. (zob. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 129/22; wyroki WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 86/22 i z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 248/21).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, iż odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ I instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku, byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi I instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 129/22).
W niniejszej sprawie weryfikacja wniosku nadal trwa, podczas gdy powinna nastąpić niezwłocznie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasadę określoną w art. 12 § 1 k.p.a.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej, ani też znaczny wpływ spraw, nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Nie stanowią też tzw. przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie. Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przywołanych w odpowiedzi na skargę przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.
Mając na względzie powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania skarżącego, dopuścił się bezczynności. Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem w/w wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego, w tym zważył, iż tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy i związanym z tym napływem migrantów oraz dynamiką zmian prawnych. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku stwierdzając, że bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa.
Sąd zważył również, w kontekście przywołanej przez organ w odpowiedzi na skargę treści art. 100c i art. 100d specustawy, iż art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy ściśle określa zakres przedmiotowy i podmiotowy tego aktu, a jego analiza prowadzi do wniosku, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Powołane przepisy nie mogą mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego, który nie przybył na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (por. m.in.: wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 175/22 oraz z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 82/23; wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 135/22; z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB 48/23; z dnia 14 lipca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 60/23). Podkreślić trzeba, że skarżący jest obywatelem [...].
Za całkowicie pozbawione racji należy uznać te twierdzenia organu, które odnoszą się do usprawiedliwienia bezczynności stanem pandemii COVID-19. Stan epidemii został bowiem odwołany z dniem 16 maja 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027), zaś stan zagrożenia epidemicznego został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1118), przy czym już z odwołaniem tego pierwszego urzędy i inne instytucje publiczne (z niewielkimi wyjątkami w zakresie służby zdrowia) funkcjonują tak, jak w okresie przed pandemicznym.
Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku, co uzasadniało zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do jego rozpatrzenia w terminie 60 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych (pkt 2 sentencji wyroku w zw. z art. 286 § 2 p.p.s.a.).
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie jemu sumy pieniężnej, Sąd doszedł do przekonania, że należy ją przyznać w wysokości 250,00 zł (pkt 3 sentencji). Podkreślenia wymaga, że wymieniony środek ma charakter fakultatywny, a jego stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. W doktrynie podkreśla się, że środek w postaci przyznania sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Jego celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III SAB/Gd 17/21). Przyznanie wspomnianej sumy ma przede wszystkim na celu spełnienie funkcji odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. I OSK 1322/19). Ponadto z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wynika, aby przesłanką przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej było uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Tego rodzaju warunek nie wynika ani z brzmienia powołanego przepisu, ani z jego celu (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1980/22 i powołane w nim dalsze orzeczenia). Tym samym w wyniku dokonania analizy toku postepowania oraz po rozważeniu argumentów przedstawionych przez skarżącego oraz organ przyznanie sumy pieniężnej stało się konieczne.
W pozostałym zakresie, tj. co do wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 5 sentencji) wobec braku uzasadnienia tego wniosku. Nadto, Sąd nie znalazł z urzędu dostatecznych powodów do jej wymierzenia.
Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl