II SAB/GL 65/25

II SAB/Gl 65/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 519
art. 210, art. 223
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8, art. 12, art. 35, art. 36, art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi I. M. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z 26 lutego 2025 r. I. M. (dalej "Skarżący"), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej "Wojewoda" lub "Organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Skarżący zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 oraz art. 37 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Powołując się na powyższe wniósł o: 1) zobowiązanie Organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt Organowi; 2) dokonanie kontroli bezczynności Wojewody w kontekście postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga; 3) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34 poz. 173) w związku z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o orzeczenie, czy bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez Organ po wniesieniu skargi do sądu; 4) wymierzenie Organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w połowicznej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a; 5) zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości 10 000 zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie; 6) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że 28 maja 2024 r. złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W dniu 4 lipca 2024 r. Skarżący zwrócił się do Organu z prośbą o wyznaczenie terminu umożliwiającego uzupełnienie braków formalnych, a 21 sierpnia 2024 r. braki formalne zostały uzupełnione. Następnie 4 listopada 2024 r. Skarżący za pośrednictwem fachowego pełnomocnika wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców. Ponaglenie pozostało bez rozpoznania. Do dnia wniesienia skargi Wojewoda nie rozpoznał wniosku Skarżącego. Skarżący podniósł, że w toku postępowania Wojewoda nie dopełnił obowiązku z art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił go o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek Skarżącego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wpłynął do Organu 31 maja 2024 r. W dniu 19 listopada 2024 r. do Organu wpłynęło ponaglenie adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Ponaglenie nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia w związku z regulacjami art. 37 § 3a k.p.a., art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm.; dalej "u.o.c.") oraz art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 167 z póżn. zm., dalej "u.o.p.o.U."). Pismem z 18 lipca 2024 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku, braki zostały uzupełnione 21 sierpnia 2024 r. i z tym dniem doszło do wszczęcia postępowania. Zdaniem Wojewody wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a. jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a. Terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania.
W dalszej części odpowiedzi na skargę Wojewoda przywołał przepisy art. 210a u.o.c. oraz art. 100d u.o.p.o.U. Podkreślił, że skoro z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw określonych w art. 100d u.o.p.o.U. oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w określonym czasie przepisów o bezczynności to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez Skarżącego zarzut bezczynności, a w szczególności bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezzasadne jest także żądanie przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej.
Wojewoda odwołał się do problemów kadrowych i trudności związanych z ogromnym napływem wniosków. Wskazał, że nastąpił lawinowy wzrost liczby wniosków cudzoziemców składanych na terenie województwa śląskiego. Następnie podkreślił, że wejście w życie przepisów u.o.p.o.U. dodatkowo obciążyło pracowników urzędu. Dodatkowe zadania pracowników związane były m. in. z przedłużeniem ważności wiz krajowych dla obywateli Ukrainy oraz Białorusi. Ponadto z wydawaniem, przedłużaniem ważności, wydawaniem duplikatu lub wymianą Karty Polaka dla obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca.
Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym zapadłe w ostatnim czasie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz mając na uwadze wzgląd na wartości wynikające z jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego, organ wniósł o oddalenie skargi zgodnie z przepisami art. 100c i 100d u.o.p.o.U. i ich literalnym brzmieniem, które znajdują zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną. W tej sytuacji, zdaniem Organu, należy uznać, że do Skarżącego, w związku z jego wnioskiem złożonym 31 maja 2024 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP, ma zastosowanie regulacja zawarta w art. 100c i 100d u.o.p.o.U.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia.
Stosownie do art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia rozumieć należy sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi zaś, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Z kolei w myśl art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572.; dalej "k.p.a.") stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) (pkt 1) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Ponaglenie wnosi się: do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie bądź do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się (art. 37 § 3a k.p.a.).
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Organu w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych. Zastrzeżony w art. 37 § 3a k.p.a. rygor, w postaci pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania prowadzi do wniosku, że ponaglenie przedwczesne w świetle art. 37 § 3a k.p.a., nie może zostać uznane za wniesione skutecznie. Ponaglenie złożone przed upływem terminu na załatwienie sprawy - jako przedwczesne, i z tego powodu podlegające pozostawieniu bez rozpoznania - nie wywiera skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji skarga na bezczynność wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2203/20; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r., IV SAB/Po 89/23 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Przy czym sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w k.p.a. Taką szczególną normę stanowi art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.o.c., który na moment składania przez Skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stanowił, że decyzję w ww. sprawie wydaje się w terminie 6 miesięcy. Stosownie do ust. 2 tego przepisu termin 6 miesięcy, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Zauważyć należy, że regulacja art. 210 ust. 1 i ust. 2 u.o.c. nie modyfikuje ogólnej reguły wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a., tj. że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jednakże przepis art. 210 ust. 1 i ust. 2 u.o.c. określa termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oraz dzień, od którego on biegnie. Dopiero od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin załatwienia sprawy wskazany w art. 210 ust. 1 u.o.c. Taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku przez cudzoziemca (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 210 ust. 2 u.o.c. organ nie musi podejmować żadnych czynności. Jednakże brak podejmowania takich działań przez organ mógłby być oceniany nie przez pryzmat bezczynności, lecz przewlekłości.
Przypomnieć trzeba, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, opubl. w CBOSA). Bezczynność odnosi się zatem do terminu załatwienia sprawy.
Wobec powyższego, skoro Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu 31 maja 2024 r., braki formalne zostały uzupełnione w dniu 21 sierpnia 2024 r. to 6-miesięczny termin na załatwienie sprawy, określony w art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.o.c., mijał z dniem 21 lutego 2025 r. Zatem wniesione przez niego 21 listopada 2024 r. ponaglenie było ponagleniem przedwczesnym, które w świetle regulacji art. 37 § 3a k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie na rzecz Skarżącego uiszczonego wpisu, w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.