II SAB/Gl 53/25

II SAB/Gl 53/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3  par. 2 pkt 8,  art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35,  art. 36,  art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 54
art. 362,  art. 375
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego w przedmiocie przekroczenia poziomu hałasu związanego z eksploatacją drogi p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. K. R. (dalej: skarżąca) wniosła ponaglenie do Marszałka Województwa Śląskiego w sprawie nałożenia na zarządzającego drogą [...] w trybie art. 362 Prawa ochrony środowiska obowiązku ograniczenia ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko, wynikającego z eksploatacji drogi, poprzez zmniejszenie hałasu poza terenem, do którego zarządzający ma tytuł prawny - do poziomów dopuszczonych przez prawo.
Pismem z dnia 21 lutego 2025 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego we wskazanym wyżej przedmiocie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu.
Pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2024, poz. 572; dalej: K.p.a.). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem terminie sprawy, w której jest właściwy miejscowo i rzeczowo. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności z tym zastrzeżeniem, że rozstrzygnięcie skargi nie może przesądzać o treści tych działań.
Skarżąca wniosła ponaglenie na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego zarzucając m.in. organowi naruszenie art. 362 ustawy Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. 2024, poz. 54 ze zm., dalej: P.o.ś) poprzez nieprzeprowadzenie postępowania i brak wydania decyzji o nałożeniu obowiązku ograniczenia ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko, wynikającego z eksploatacji drogi [...] w sąsiedztwie nieruchomości stanowiącej jej własność, którą zamieszkuje, poprzez zmniejszenie poziomu hałasu emitowanego przez ruch drogowy do poziomów dopuszczonych przez prawo. Ponadto wniosła m.in. o zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z zasadami K.p.a., w szczególności zasadą praworządności oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, w celu ustalenia możliwych i zasadnych działań podmiotu negatywnie oddziałującego na środowisko - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. (dalej: GDDKiA) prowadzących do zmniejszenia hałasu do poziomów dopuszczonych przez prawo na nieruchomości stanowiącej jej własność, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji nakładającej GDDKiA obowiązek ograniczenia tego oddziaływania na jej nieruchomość do poziomów dopuszczonych przez prawo.
Zgodnie z art. 362 P.o.ś., jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek: 1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; 2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Należy wskazać, że w artykułach od 362 do art. 374 P.o.ś uregulowano kwestie wydawania przez organy ochrony środowiska decyzji nakładających obowiązki w sytuacji, gdy podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziaływuje na środowisko. Zgodnie z art. 375 P.o.ś., postępowanie w sprawie wydania decyzji, o której mowa we wcześniejszych przepisach wszczyna się z urzędu. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek. Nie ma tu zatem zastosowania zasada skargowości. Jeżeli bowiem przepis prawa materialnego wprost ustanawia zasadę oficjalności (wszczęcie postępowania z urzędu), zainteresowana osoba nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a następnie zarzucać bezczynności organów. Należy wskazać, że na podstawie art. 323 P.o.ś., indywidualny interes podmiotów narażonych na uciążliwości i naruszenia wymagań ochrony środowiska chroniony jest w zasadzie tylko roszczeniami, które mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi.
W konsekwencji, w postępowaniach z zakresu ochrony środowiska regułą jest, że środki administracyjne jako podejmowane w interesie publicznym stosowane są z urzędu, o czym między innymi stanowi art. 375 P.o.ś. Tak stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 932/23 wskazał, że przepis art. 375 P.o.ś. jednoznacznie wskazuje, iż postępowanie administracyjne w sprawie nakazania osobie fizycznej wykonania czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia albo przywrócenia środowiska do stanu właściwego może być wszczęte wyłącznie z urzędu.
Jeżeli zatem postępowanie określone w tytule VI Dział III P.o.ś. może być wszczęte tylko z urzędu, to ponaglenie skarżącej z dnia 20 stycznia 2025 r. nie wszczęło żadnego postępowania administracyjnego i równocześnie zostało wniesione w sprawie, która nie pozostaje i nie pozostawała w chwili jego wniesienia w toku tj. nie zostało wszczęte postępowanie w tej sprawie. Ponaglenie może zostać wniesione jedynie w sprawie, która pozostaje w toku, tzn. co do której wszczęto postępowanie administracyjne zgodnie z przepisami prawa. W sprawie wydania decyzji w trybie art. 362 ust. 1 P.o.ś., czyli jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek: 1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; 2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
Z akt sprawy wynika, że organ nie wszczął postępowania w sprawie w trybie art. 362 ust. 1 P.o.ś. W związku z tym sprawa ta nie pozostaje w toku, ponieważ nie zostało wszczęte żadne postępowanie zmierzające do jej załatwienia. Natomiast ponaglenie – jak już była o tym mowa - można wnieść, gdy w sprawie wszczęto postępowanie, czyli pozostającej w toku i w której zaczął biec termin do jej załatwienia, przy czym w przedmiotowej sprawie wszczęcie następuje z urzędu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że osoba fizyczna dotknięta hałasem, pyłem, wibracjami, zanieczyszczeniem powietrza ma interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w żądaniu podjęcia przez organ administracji, decyzji zmierzającej do ochrony jej interesów. Nie oznacza to jednak, że dana osoba swoim żądaniem wszczyna postępowanie przed organem. Ponadto należy wskazać, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeśli nie ma takiego organu – do organu rozpatrującego sprawę. Stwierdzić należy, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego nie wystąpiła z ponagleniem do organu wyższego stopnia, ponieważ zostało ono skierowane do Marszałka Województwa Śląskiego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.
O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.