II SAB/Gl 50/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-05-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuskarga administracyjnacudzoziemcypobyt czasowyponaglenieterminydopuszczalność skargiKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie wniosku o pobyt czasowy, uznając ponaglenie za przedwczesne.

Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o cudzoziemcach. Wojewoda argumentował, że opóźnienie wynika z dużej liczby wniosków i innych czynników. Sąd uznał jednak, że ponaglenie wniesione przez skarżącą było przedwczesne, ponieważ złożono je przed upływem ustawowego terminu na rozpatrzenie wniosku, co skutkowało odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej.

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o cudzoziemcach, wskazując na przekroczenie 60-dniowego terminu na wydanie decyzji. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podniósł, że opóźnienie wynika z dużej liczby napływających wniosków, absencji pracowników oraz innych czynników, a także zakwestionował kompletność wniosku skarżącej. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził niedopuszczalność skargi. Kluczowym argumentem było uznanie ponaglenia wniesionego przez skarżącą za przedwczesne, ponieważ zostało złożone przed upływem terminu określonego w przepisach szczególnych (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie z nowelizacją Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37 § 3a), ponaglenie wniesione przed upływem terminu pozostawia się bez rozpoznania, co skutkuje brakiem wyczerpania środków zaskarżenia. W konsekwencji, skarga na bezczynność organu, oparta na takim ponagleniu, została odrzucona jako niedopuszczalna. Sąd podkreślił, że taka interpretacja przepisów nie narusza prawa strony do sądu, gdyż sąd samodzielnie weryfikuje dopuszczalność skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na bezczynność organu nie jest dopuszczalna, jeśli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w przepisach szczególnych, ponieważ takie ponaglenie jest przedwczesne i nie wywołuje skutków procesowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ponaglenie wniesione przed upływem terminu ustawowego jest przedwczesne i podlega pozostawieniu bez rozpoznania na podstawie art. 37 § 3a KPA. Skoro ponaglenie nie zostało skutecznie wniesione, nie można uznać, że zostały wyczerpane środki zaskarżenia, co jest warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność zgodnie z art. 52 § 1 i art. 53 § 2b p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 37 § § 3a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ponaglenie wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia bez rozpoznania.

u.o.c. art. 112a § ust. 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Decyzję w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę niedopuszczalną z innych przyczyn.

Pomocnicze

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy załatwiania spraw.

p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot wpisu sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponaglenie wniesione przez skarżącą było przedwczesne, gdyż złożono je przed upływem terminu określonego w przepisach szczególnych (art. 112a ust. 1 u.o.c.). Przedwczesne ponaglenie, zgodnie z art. 37 § 3a KPA, podlega pozostawieniu bez rozpoznania i nie stanowi wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Skarga oparta na nieskutecznym ponagleniu jest niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej dotycząca bezczynności organu i naruszenia przepisów materialnoprawnych (nie została merytorycznie rozpatrzona z powodu odrzucenia skargi).

Godne uwagi sformułowania

ponaglenie było ponagleniem ewidentnie przedwczesnym nie może zostać uznane za wniesione skutecznie nie wywołuje skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Dziuk

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności skargi na bezczynność organu w kontekście przedwczesnego ponaglenia, zwłaszcza po nowelizacji KPA wprowadzającej art. 37 § 3a."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych, nie rozstrzyga meritum sprawy dotyczącej zezwolenia na pobyt.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – dopuszczalności skargi na bezczynność organu. Wyjaśnia, kiedy ponaglenie jest skuteczne i jakie są konsekwencje jego przedwczesnego wniesienia, co jest kluczowe dla praktyków.

Uważaj na terminy! Przedwczesne ponaglenie może pogrzebać Twoją skargę na bezczynność organu.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Gl 50/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37 § 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 519
art. 112a ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant referent-stażysta Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi I. D. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o pobyt czasowy p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżącej kwotę uiszczonego wpisu w wysokości 100 (sto) złotych.
Uzasadnienie
Pismem z 24 stycznia 2024 r. obywatelka [...] I. D. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w rozpoznaniu jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucając mu naruszenie art. 8, art.12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej "k.p.a."
W skardze wniosła o:
Zobowiązanie organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
Przyznanie skarżącej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 par. 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a.;
Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Doręczanie pism za pomocą środków elektronicznych w rozumieniu art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 344);
Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że 3 listopada 2023 r. złożyła wniosek o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 23 listopada 2023 r. wniosła ponaglenie, a mimo to organ nie rozpoznał jej wniosku do dnia wniesienia skargi.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że zgodnie z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 519) – dalej: "u.o.c.", decyzję w sprawie zezwolenia na pobyt wydaje się w terminie 60 dni, który w jej przypadku już upłynął. Zaistniała więc bezczynność organu w załatwieniu wniosku. Stwierdziła, że nie ma podstaw do rozciągania ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103) – dalej "u.o.p.o.U.", na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych również te, które dotyczą obywateli innych państw, którzy przybyli do Polski bez związku z wojną na Ukrainie przedstawiła swoja wykładnię przepisów tej ustawy z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącej, przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu i termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony. Stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne, w ocenie skarżącej, przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa. Braki kadrowe nie są przyczynami niezależnymi od organu, gdyż są to okoliczności pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej podniosła, że sytuacja, w której strona tak długo czeka na załatwienie jej sprawy nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Skarżąca nie może też zmienić pracy na lepiej płatną ani wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych.
Wojewoda odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze, wniósł o jej oddalenie.
Potwierdził fakt złożenia wniosku i ponaglenia, które jednak nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia, gdyż możliwość taką przewiduje art. 100d ust. 4 u.o.p.o.U. Wyraził pogląd, że art. 100c i 100d u.o.p.o.U. znajduje zastosowanie do wszystkich cudzoziemców. Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem podniósł, że do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Również stan zagrożenia epidemicznego i epidemii przyczynił się do wydłużenia okresu załatwienia spraw z uwagi na absencję pracowników i pracę zdalną, podobnie jak ich zaangażowanie w obsługę punktów recepcyjnych dla obywateli Ukrainy tuż po wybuchu wojny. Oświadczył, że od dnia 15 lutego 2021 r. w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach funkcjonują wprowadzone jako działania zaradcze - rekomendacje w zakresie usprawnienia prowadzenia postępowań dotyczących wydawania zezwoleń pobytowych, zgodnie z którymi w przypadku złożenia właściwie wypełnionego i podpisanego wniosku, wymaganych zdjęć, kserokopii paszportu, potwierdzenia opłaty skarbowej oraz kompletu wymaganych dokumentów niezbędnych do wydania decyzji pozytywnej, istnieje możliwość wyznaczenia terminu zgłoszenia się w celu uzupełnienia braków formalnych w przyspieszonym trybie. Podjęte przez Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach działania organizacyjne, polegające m.in. na wprowadzeniu usprawnień w postępowaniach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, mają na celu zdecydowane przyspieszenie procedowania nad składanymi wnioskami, a tym samym szybsze wydawanie decyzji. Każdy więc cudzoziemiec, w którego interesie jest szybkie i sprawne wszczęcie oraz zakończenie postępowania, ma możliwość złożenia wniosku w rekomendowany sposób, w szczególności wypełnionego rzetelnie, starannie i kompletnie wraz z dołączonymi do niego wszystkimi określonymi i wymaganymi załącznikami. Natomiast złożony przez skarżącą wniosek nie został wypełniony rzetelnie i kompletnie a także, nie dołączono do niego określonych i wymaganych załączników, w szczególności mogących stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym.
21 marca 2024 r. do tut. Sądu wpłynęła informacja Wojewody wraz z pismem skierowanym do skarżącej o pozostawieniu wniosku jej bez rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu, z uwagi na jej niedopuszczalność, wywołaną przedwczesnym - a przez to nieskutecznym - wystąpieniem do Wojewody z ponagleniem.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1).
Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania złożonej skargi, sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta wyrokiem.
Jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania przez sąd administracyjny jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia. Warunek ten przewidziany został w art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Komplementarny wobec art. 52 § 1 p.p.s.a. przepis art. 52 § 2 p.p.s.a. nakazuje uznawać za wyczerpanie środków zaskarżenia sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Konsekwencją zakwalifikowania przez ustawę procesową ponaglenia jako środka zaskarżenia musi być uznanie, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Uprawnienie procesowe istnieje bowiem zawsze w kształcie nadanym mu przez przepisy prawa i musi być realizowane w określonych warunkach procesowych. Zastosowanie danego środka zaskarżenia (środka prawnego) nie może być rozważane poza formami postępowania, gdyż byłoby to zasadniczo sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, która tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych (zob. postanowienie NSA z 2 września 2020 r., II OSK 3732/18, dostępne w CBOSA).
Instytucja ponaglenia została uregulowana w p.p.s.a. jedynie szczątkowo - w przywołanych wyżej przepisach art. 52 § 2 i art. 53 § 2b. Natomiast trzon tej regulacji znajduje się w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.; w skrócie "k.p.a."), a przede wszystkim w jej art. 37.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sensie formalnym ponaglenie jest "podaniem" w rozumieniu k.p.a. Oznacza to, że aby mogło zostać uznane za skutecznie wniesione, powinno spełniać ogólne wymagania formalne ustanowione dla podań w art. 63 k.p.a. Ponadto - zgodnie art. 63 § 2 in fine k.p.a. - powinno ono "czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych" dla ponagleń.
Bez wątpienia takim szczególnym wymogiem ustanowionym dla ponaglenia jest wskazana w art. 37 § 2 k.p.a. konieczność zawarcia w nim uzasadnienia. W konsekwencji uzasadnienie stanowi dodatkowy składnik podania-ponaglenia, którego ewentualny brak - jako brak podania o charakterze formalnym (por. Z.R. Kmiecik, Oświadczenia procesowe stron w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Lublin 2008, s. 99) - podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pod rygorem pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania (por. P. Kobylski, Instytucja ponaglenia w postępowaniu administracyjnym, Radom 2021, s. 106). Zastosowanie tego rygoru znamionuje sytuację, w której podanie (tu: ponaglenie) z przyczyn formalnych (tu: wskutek nieuzupełnienia braków) nie może wywołać zamierzonego skutku prawnego (por. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2013, uw. 13 do art. 64).
W ocenie Sądu w niniejszym składzie, kolejny wymóg formalny, warunkujący skuteczne wniesienie ponaglenia, został wprowadzony przez ustawodawcę w art. 37 § 3a k.p.a., dodanym z dniem 10 listopada 2022 r. przez art. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 2185; dalej jako "ustawa zmieniająca z 7 października 2022 r."). W myśl tego przepisu: "Jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się." Zastrzeżony w tym przepisie rygor, w postaci pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania - znamionujący sytuacje, w których, jak to już wyżej wskazano, dane podanie nie wywiera skutków procesowych, jakie ustawa normalnie wiąże z jego skutecznym wniesieniem - prowadzi do wniosku, że ponaglenie przedwczesne w świetle art. 37 § 3a k.p.a., nie może zostać uznane za wniesione skutecznie.
Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi poprzedzonej takim (przedwczesnym) ponagleniem.
Wprawdzie w art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono wyraźnie, że wymagane jest wniesienie ponaglenia "skutecznie", ale taki warunek zdaje się być w nim milcząco przyjęty (już jako dający się wyprowadzić z przywołanej wyżej zasady demokratycznego państwa prawnego, która, powtórzmy, tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych).
Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym expressis verbis stwierdza się, że "skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia s k u t e c z n i e wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu" (zob. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2203/20, CBOSA).
Ubocznie wypada zauważyć, że w analizowanym art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono expressis verbis również np. tego, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest wniesienie ponaglenia "w toku postępowania", którego opieszałe prowadzenie kwestionuje się w skardze - co wszakże nie stanęło na przeszkodzie wyinterpretowaniu przez judykaturę obowiązywania takiego warunku w drodze wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej, z szerokim odwołaniem się do przepisów art. 37 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 2 września 2020 r., II OSK 3732/18, CBOSA).
Wszystko to prowadzi do wniosku, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych. Ponaglenie złożone przed upływem ww. terminu - jako przedwczesne, i z tego powodu podlegające pozostawieniu bez rozpoznania - nie wywiera skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21, CBOSA).
W ocenie Sądu w niniejszym składzie, zasadność przedstawionej wyżej interpretacji art. 53 § 2b p.p.s.a., opartej na wykładni językowej oraz systemowej tego przepisu dokonywanej w powiązaniu z unormowaniami art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a., znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej, odwołującej się do ratio legis ustanowienia wymogu (uprzedniego) wniesienia ponaglenia warunkiem dopuszczalności skargi na opieszałość organu do sądu administracyjnego, a także do ratio regulacji szczegółowej zawartej w art. 37 § 3a k.p.a.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji" (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21, CBOSA).
Z kolei cel wprowadzenia regulacji art. 37 § 3a k.p.a. został objaśniony w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej z 7 października 2022 r., w którym czytamy in extenso, że: "Projekt modyfikuje kształt kodeksowej regulacji instytucji ponaglenia. Na mocy dodawanego w art. 37 k.p.a. § 3a organ prowadzący postępowanie będzie pozostawiał bez rozpoznania ponaglenie wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 tej ustawy albo w przepisach szczególnych. W praktyce, w przypadku ponagleń wnoszonych przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy, właściwe organy nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Takie sprawy niepotrzebnie angażują natomiast organy administracji publicznej. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia, wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy, a także ustosunkować się do niego. Z kolei największe zaangażowanie czasowe występuje po stronie organu rozpatrującego ponaglenie. Ponaglenie wnoszone przed terminem przewidzianym na rozpatrzenie sprawy jest działaniem, które nie służy ani obywatelom, ani organom administracji. Warto przy tym wskazać, że zdarzają się przypadki, w których strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem o wydanie danej decyzji albo kilka dni po złożeniu wniosku. Ponadto ponaglenia wnoszone przez niektórych wnioskodawców, dotyczące masowo prowadzonych spraw (np. dotyczące wydania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców), powodują poważne zakłócenia w pracy urzędów i utrudniają załatwianie innych spraw tego samego rodzaju. Projektowane rozwiązanie nie wpływa na prawo strony do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego, ponieważ nie ulega zmianie brzmienie art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (druk nr 2479 Sejmu RP IX kadencji).
Podejmując i rozwijając myśl zawartą w cytowanym uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej regulację art. 37 § 3a k.p.a., wypada zauważyć, że w praktyce zdarzają się przypadki, gdy skarga na opieszałość organu wnoszona jest w tym samym dniu, co ponaglenie (część orzecznictwa taką praktykę wyraźnie akceptuje - por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2020 r., II OSK 2497/19, CBOSA), albo w dniu następnym (dniach następnych). Trzymając się zatem przykładu z ww. uzasadnienia, jeśli strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem o wydanie danej decyzji albo kilka dni po złożeniu wniosku, to praktycznie w tym samym czasie może wnieść też skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. To z kolei oznacza - zwłaszcza w sprawach w których przepis szczególny określa dłuższe od ogólnych terminy ich załatwienia przez organ (np. 3- albo 6-miesięczne) - że sąd z dużym prawdopodobieństwem będzie miał możliwość rozpoznać skargę przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy przez organ. W takich zaś przypadkach sądy - podobnie, jak organy administracji - zwykle nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W konsekwencji takie sprawy niepotrzebnie angażują nie tylko organy administracji, ale i sądy administracyjne wraz z ich całym aparatem urzędniczym.
Ponadto wypada zauważyć, że dopuszczenie możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie ponaglenia złożonego przedwcześnie, tj. przed upływem terminów wskazanych w art. 37 § 3a k.p.a., nie pozwoliłoby osiągnąć w pełni celów tej regulacji, jako że nie wyeliminowałoby (ani nawet nie ograniczyło w stopniu istotnym) praktyki składania takich (przedwczesnych) ponagleń. Wprawdzie zaangażowanie organów byłoby w takich przypadkach mniejsze - bo ograniczałoby się do konieczności wystosowania do strony informacji o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania - ale jednak nadal miało by miejsce, i to obiektywnie niepotrzebnie.
Na zakończenie tych uwag wypada jeszcze podkreślić, że przyjęta przez Sąd w niniejszym składzie interpretacja art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a. nie narusza konstytucyjnego prawa strony do sądu. To bowiem sąd administracyjny nadal samodzielnie weryfikuje dopuszczalność skargi, a w szczególności we własnym zakresie ocenia, czy zaistniały przesłanki do pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. Stanowisko organu administracji w tej mierze nie wiąże sądu - zgodnie z wypracowaną w orzecznictwie i utrwaloną już na gruncie instytucji ponaglenia zasadą, że fakt i sposób ewentualnego rozpoznania bądź nierozpoznania ponaglenia (tu odpowiednio: ewentualnego pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania) przez właściwy organ administracji nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi przez sąd.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 112a ust.1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, z późn. zm.) - dalej "u.o.c.", decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Jest to niewątpliwie "termin określony w przepisach szczególnych", o jakim mowa w art. 37 § 3a k.p.a. Skoro zaś skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 3 listopada 2023 r., to 60 - dniowy termin określony w art. 112a ust.1 u.o.c. mijał dopiero z dniem 3 stycznia 2023 r. Zatem wniesione przez nią w dniu 21 listopada 2023 r. ponaglenie było ponagleniem ewidentnie przedwczesnym, które w świetle regulacji art. 37 § 3a k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów skarga skarżącej podlegała odrzuceniu (pkt 1 sentencji postanowienia), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu tego przepisu.
O zwrocie na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu, w wysokości 100 zł (pkt 2 sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI