II SAB/Gl 119/23

II SAB/Gl 119/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1, art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi S. B. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie odwołania od decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania w kwestii pozwolenia na budowę 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu; 4) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5) w pozostałym zakresie skargę oddala.
Uzasadnienie
Pismem złożonym dnia 13 lipca 2023 r. S. B. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego przez niezałatwienie sprawy w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 22 maja 2023 r. w terminie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego. W treści skargi sformułował wnioski o: 1) uwzględnienie skargi i wezwanie organu do podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, 2) dokonanie kontroli przewlekłości działań, których dotyczy skarga, 3) zobowiązanie Wojewody Śląskiego do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego/pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie, 4) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r., Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 p.p.s.a - orzeczenie czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 5) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 6) zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący wskazał, iż w dniu 25 maja 2023 r. złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia 22 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę obiektów na działce 1 w miejscowości S., gmina P. Do dnia 12 lipca 2023 r. zażalenie nie zostało rozpatrzone. Nadto organ nie powiadomił o wydłużonym czasie załatwienia sprawy. W związku z tym Skarżący dnia 12 lipca 2023 r. złożył w tej sprawie ponaglenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu podał, iż w dniu 1 czerwca 2023 r. do organu wpłynęło pismo Starosty [...] przekazujące zażalenie Skarżącego wniesione na postanowienie z dnia 22 maja 2023 r. W dniu 12 lipca 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie Strony, natomiast w dniu 13 lipca 2023 r. skarga na bezczynność w niniejszej sprawie.
W dniu 20 lipca 2023 r. zostało wydane postanowienie Wojewody Śląskiego znak: [...] uchylające zaskarżone postanowienie Starosty [...] z dnia 22 maja 2023 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Odnosząc się do kwestii nierozpatrzenia zażalenia w obowiązującym terminie, Wojewoda wyjaśnił, że wydanie ww. postanowienia po upływie 49 dni od daty przekazania zażalenia tj. od dnia 1 czerwca 2023 r., było spowodowane trudną sytuacją kadrową w Wydziale Infrastruktury, znaczną ilością postępowań administracyjnych oraz dużą liczbą spraw przypadających na jednego pracownika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarżący pismem z dnia 12 lipca 2023 r. wniósł ponaglenie, skarga jest zatem dopuszczalna.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a.
Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Obowiązki określone w art. 36 k.p.a. ciążą także na organie odwoławczym.
Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny wskazane w odpowiedzi na skargę, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r. sygn. I OSK 2567/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. I OSK 2936/16). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).
Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, na skutek wniesionej skargi, prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił co następuje.
Postanowienie Starosty [...] z dnia 22 maja 2023 r. Nr [...] i [...] o odmowie wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Staroty [...]: nr [...] z dnia 5 grudnia 2013 r. oraz nr [...] z dnia 14 kwietnia 2016 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, zostało doręczone Skarżącemu w dniu 24 maja 2023 r. (karta nr 4 akt administracyjnych). Pismem nadanym w dniu 25 maja 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Zażalenie wraz z aktami sprawy zostało przekazane przez organ pierwszej instancji do Wojewody Śląskiego wraz z pismem z dnia 30 maja 2023 r. i doręczone organowi odwoławczemu w dniu 1 czerwca 2023 r.
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 r. nr [...] Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie Starosty [...] z dnia 22 maja 2023 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał przedmiotową sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził bezczynność Wojewody Śląskiego w załatwieniu sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, stwierdził przewlekłość Wojewody Śląskiego w prowadzeniu postępowania, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności i przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności i przewlekłości w przeszłości.
Jak wynika z powyższego, zażalenie wraz z aktami sprawy wpłynęło do organu odwoławczego dnia 1 czerwca 2023 r., natomiast organ wydał postanowienie w dniu 20 lipca 2023 r. W sprawie doszło zatem do przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a.
Organ nie uczynił także zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., zaniechał bowiem zawiadomienia Strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jednocześnie nie zostały wypełnione pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym także w art. 12 § 1 k.p.a.
Dla uznania rażącego naruszenia prawa konieczne jest natomiast stwierdzenie, że bezczynność organu była pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia oraz bez żadnych wątpliwości w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2075/14). Takich okoliczności Sąd w sprawie się nie dopatrzył.
W odniesieniu natomiast do wniosku skargi w zakresie instytucji grzywny, podkreślenia wymaga, że wymieniony środek, podobnie jak instytucja sumy pieniężnej, mają charakter fakultatywny. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny, jej celem jest oddziaływanie mobilizujące, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Sąd uwzględniając całokształt sprawy, nie znalazł podstaw do oddziaływania prewencyjno-dyscyplinującego w rozpoznawanej sprawie. W tym zakresie skargę należało oddalić (pkt 5 sentencji wyroku). W odniesieniu natomiast do instytucji sumy pieniężnej, Sąd nie znalazł podstaw do działania z urzędu w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a.
Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Na dzień orzekania przez tut. Sąd, organ rozpoznał sprawę wydając postanowienie dnia 20 lipca 2023 r. W rezultacie obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania sprawy w określonym terminie wynikający z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione stało się umorzenie postępowania w tej części (pkt 3 sentencji wyroku).
Na podstawie art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd przyznał od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100,00 zł, na które składa się uiszczona opłata sądowa (pkt 4 sentencji orzeczenia).
W pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu (pkt 5 sentencji wyroku).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.