II SAB/GL 248/24

II SAB/Gl 248/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Artur Żurawik /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. (M. P.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 grudnia 2024 r. M. P. (dalej: strona, skarżący), powołując się m. in. na treść ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej k.p.a.), wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, zarzucając naruszenie m. in. art. 6 – 9, 12, 35 §1 i 3, 36 §1 k.p.a. i in., poprzez niezałatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Na tej podstawie wniesiono m. in. o:
1) zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania decyzji w terminie 14 dni;
2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3) przyznanie od organu kwoty w wysokości 22.726,24 zł;
4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania;
5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
- wniosku z dnia 21 lipca 2023 roku;
- skargi z dnia 5 sierpnia 2024 roku;
- ponaglenia z dnia 30 października 2024 roku.
W treści uzasadnienia podano, że dnia 21 lipca 2023 r. strona złożyła wniosek do Wojewody Śląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Następnie złożono ponaglenie ze względu na opieszałe prowadzenie postępowania. Organ nie podjął wymaganych czynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że wniosek strony obarczony był brakami formalnymi, które zostały uzupełnione. Wszczęto wymagane czynności. Powołano się także na treść ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 769 ze zm. – dalej: u.o.c.). Wskazano, że w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (obecnie j.t. Dz. U. z 2025 r., poz. 337 – dalej: u.p.o.u.), ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki od terminów załatwiania spraw, stanowiąc m. in., że w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100c i art. 100d u.p.o.u.) uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiących skutek agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników. Tym samym bezzasadny jest sformułowany przez stronę skarżącą zarzut.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest obecnie złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania ww. toku przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowny środek.
Art. 53 § 2b p.p.s.a. stwierdza znowuż, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przesłanka ta została spełniona.
Skarga nie jest zasadna.
Ogólna regulacja dotycząca sprawności postępowania znalazła się w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Pojęcie "przewlekłości postępowania" wprowadzone zostało do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.) i obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. Celem nowelizacji było usprawnienie postępowania administracyjnego poprzez stworzenie możliwości zaskarżenia nie tylko samej czynności organu administracji publicznej, ale również prowadzenia przez te organy postępowania w sposób przewlekły. Przewlekłość postępowania, określona w art. 37 § 1 k.p.a. oraz w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wynika to obecnie z treści art. 37 §1 k.p.a. Z kolei NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, zapadłym jeszcze przed nowelizacją k.p.a. wskazał, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia »bezczynności«, poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie »przewlekłego prowadzenia postępowania« należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (...), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (...). Pojęcie »przewlekłości postępowania« obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (...)." (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2014 r., sygn. VII SAB/Wa 62/14). Z kolei NSA w wyroku z 5 lutego 2015 r., sygn. II GSK 2038/13, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może być spowodowane różnymi okolicznościami. Zaistnieje zarówno w sytuacji, gdy będzie można organowi postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się w rozsądnym terminie, jak również, kiedy będzie można postawić zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania może być także uznana nieporadność organu, kiedy z naruszeniem przepisu art. 12 § 1 k.p.a. nie działa on w sprawie wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Co do zasady orzecznictwo to zachowuje aktualność również obecnie.
Zgodnie z ogólną regułą decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy (art. 223 w zw. z art. 210 ust. 1 u.o.c.). Co więcej, termin ten biegnie dopiero od dnia złożenia wniosku, który nie zawiera żadnych braków formalnych, a jeśli je zawiera – od dnia ich uzupełnienia, a nie od dnia złożenia pisma inicjującego postępowanie (art. 223 w zw. z art. 210 ust. 2 u.o.c.).
W świetle powyższego wskazać należy, że zarzucana w skardze bezczynność organu nie zaistniała.
Strona złożyła wniosek do Wojewody Śląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej dnia 21 lipca 2023 r.
Wojewoda Śląski, po uzupełnieniu braków formalnych wniosku (na wezwanie z 7 sierpnia 2023 r.), pismami z dnia 9 października 2023 r. i 28 listopada 2023 r. zwrócił się do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatury w K., do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. o udzielenie informacji, czy wjazd wnioskodawcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na tym terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa Państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Organ zanim załatwi sprawę powinien mieć odpowiedni czas celem zgromadzenia wymaganej dokumentacji i do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Przy tym w świetle art. 35 § 5 k.p.a. "Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...) oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu."
Organ zatem musiał oczekiwać na informacje od ww. służb, celem prawidłowego rozpoznania wniosku i okres ten nie może być podstawą przypisania mu bezczynności.
Co więcej, skarżący podawał we wniosku, że przebywa na terytorium Polski od kilku lat i otrzymywał już poprzednio m. in. wizy pobytowe oraz kartę pobytu. Zgodnie z art. 42 ust. 8 pkt 1 u.p.o.u. "Jeżeli ostatni dzień okresu ważności kart pobytu wydanych obywatelom Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., ulega on przedłużeniu z mocy prawa do dnia 30 września 2025 r." Przedłużenie okresu ważności dokumentów, o których mowa w ust. 8, nie stanowi podstawy do wydania lub wymiany tych dokumentów (ust. 9 ww. przepisu). Art. 42 u.p.o.u. z mocy prawa daje obywatelom Ukrainy szereg przywilejów pobytowych, zależnych od ich sytuacji faktycznej. Wyżej wskazany termin jeszcze nie minął, zatem skarżący jest objęty ww. udogodnieniem ustawowym.
Pobyt skarżącego w Polsce jest zatem póki co legalny, a zainicjowana procedura wymaga podjęcia wielu czynności, w tym z organami współdziałającymi, jak Policja, Straż Graniczna czy ABW. Bezpieczeństwo Państwa oraz wymagania Unii Europejskiej obligują do dokonania sprawdzenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Obywatele Ukrainy, w przeciwieństwie do innych obcokrajowców (obywateli państw trzecich spoza UE), mają zagwarantowanych w Polsce wiele praw ustawowo, niezależnie od wyniku postępowania przed organem administracji publicznej.
W związku z tym spełnienie tak wygórowanych oczekiwań, jak zostały wyartykułowane w skardze, zwłaszcza finansowych, nie ma żadnych podstaw faktycznych i moralnych. Przeznaczenie dodatkowych, niemałych środków pieniężnych na rzecz skarżącego, jakby tego oczekiwał, nie jest zasadne, przede wszystkim w kontekście tego, że obywatele polscy niejednokrotnie muszą oczekiwać na rozpoznanie ich spraw przed organami administracji publicznej oraz sądami (zwłaszcza powszechnymi i przed NSA) jeszcze dłużej. W dalszym ciągu świadczona jest także systemowa i indywidualna pomoc obywatelom Ukrainy, powodująca bardzo duże obciążenia budżetowe. Wspomagane jest także państwo pochodzenia skarżącego – Ukraina.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.