II SAB/Gl 221/25

II SAB/Gl 221/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w K. na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku 1. zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku strony w terminie 14 dni od daty doręczenia akt , 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 4 lutego 2025 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z.o.o. w K. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") skierowało do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "ŚWIOŚ" lub "Organ") wniosek o udostępnienie informacji o środowisku w trybie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.) – dalej "u.i.o.ś.". Zakres żądania obejmował udzielenie odpowiedzi na szereg pytań oraz udostępnienie dokumentacji w następujących obszarach:
1. udzielenia odpowiedzi na pytanie "Czy Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach w wyniku zgłoszeń mieszkańców o uciążliwościach zapachowych albo w innym trybie z urzędu lub na wniosek, podejmował czynności administracyjne, kontrolne lub interwencyjne (w tym objazdy, wizje lokalne lub oględziny), mające na celu kontrolę emisji złowonnych do powietrza lub powstawania uciążliwości odorowych na wyżej wskazanym terenie lub przez podmioty korzystające ze środowiska na wyżej wskazanym terenie, ustalenie źródeł odorów lub przeciwdziałanie ich występowaniu";
2. wskazania (w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 1), jakie to były czynności, w jakiej lokalizacji oraz ile i w stosunku do jakich podmiotów korzystających ze środowiska;
3. wskazania (w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 1), jakie były wyniki tych czynności, oraz udostępnienie kopii dokumentów potwierdzających wyniki takich czynności, jak postanowienia lub decyzje kończące sprawy; protokoły oględzin, objazdów lub przeprowadzonych kontroli; wystąpień czy zarządzeń pokontrolnych; decyzji o ukaraniu mandatem; zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub wniosków o ukaranie do sądu; postanowień o wszczęciu odrębnych postępowań administracyjnych, w tym postępowań w trybie art. 362 lub art. 364 z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (obecnie t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) albo zawiadomień kierowanych do właściwych innych organów;
4. udzielenia odpowiedzi na pytanie "Czy w ramach lub w wyniku powyższych czynności były prowadzone:
- kontrole przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza;
- kontrole przestrzegania wytycznych najlepszych dostępnych technik (BAT) w zakresie przetwarzania odpadów, w szczególności w zakresie przeciwdziałania uciążliwościom odorowym;
- pomiary emisji do powietrza;
- badania prawidłowości pomiarów i monitoringu emisji do powietrza na emitorach w poszczególnych instalacjach podmiotów korzystających ze środowiska", oraz wskazania (w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 4) jakich przypadków dotyczyły czynności i jakie były wyniki takich kontroli lub działań.
Strona ponadto wniosła o udostępnienie następujących informacji i dokumentów:
5. informacji i dokumentów dotyczących wyniku kontroli prowadzonej w MPGK Sp. z o.o. w S. w październiku 2024., w tym protokołu kontroli i zarządzeń pokontrolnych;
6. informacji o wyniku sprawy i doręczenie dokumentu kończącego postępowanie sądowe w sprawie wniosku o ukaranie Prezesa Spółki F. Sp. z o.o. w S. z 2024 r.;
7. dokumentów z protokołu kontroli interwencyjnej [...] i wydanych w wyniku tej kontroli zarządzeń pokontrolnych dotyczący spółki F. Sp. z o.o. w S.;
8. informacji o wyniku i dokumentów wystąpień z roku 2024/2025 do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Katowicach oraz do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin w Warszawie, dotyczący spółki F. Sp. z o.o. w S.,
9. informacji i dokumentów dotyczących wszczęcia i wyniku postępowania administracyjnego w kierunku nałożenia kar pieniężnych przeciwko F. Sp. z o.o. w S. z 2024 r.;
10. dokumentów z protokołu kontroli interwencyjnej [...] i wydanych w wyniku tej kontroli zarządzeń pokontrolnych dotyczący spółki B. Sp. z o.o. w S.;
11. informacji o wyniku sprawy i dokument kończący postępowanie sądowe w sprawie wniosku o ukaranie przedstawiciela spółki B. Sp. z o.o. w S. z 2024 r.,
12. informacji o wyniku i dokumentów wystąpień do organów administracji rządowej, samorządowej oraz organów ścigania, dotyczący spółki B. Sp. z o.o. w S. z lat 2024/2025;
13. dokumentów z protokołu kontroli interwencyjnej [...] i wydanych w wyniku tej kontroli zarządzeń pokontrolnych, dotyczący spółki K. S.A. [...] w K., a także informacji i dokumentów, w zakresie ad. 1-4 powyżej, dotyczące następujących podmiotów:
- D. Sp. z o.o. w K.
- S. Sp. z o.o. w S.
- B. S.A. w K.
- T. Sp. z o.o. [...] w S.
- C. S.A. w S..
W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia 7 marca 2025 r., Organ poinformował Skarżącą o zakwalifikowaniu żądanych danych jako informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej "u.d.i.p.", wzywając jednocześnie do wykazania interesu publicznego uzasadniającego udostępnienie informacji. Skarżąca, w pismach z dnia 14 marca 2025 r. oraz 26 marca 2025 r., podtrzymała wniosek, wskazując, że podstawą prawną żądania są przepisy u.i.o.ś., które stanowią lex specialis względem u.d.i.p. i nie przewidują instytucji "informacji przetworzonej" uzależnionej od interesu publicznego. Skarżąca z ostrożności procesowej przedstawiła argumentację dotyczącą interesu publicznego, wskazując na potrzebę transparentności działań organów ochrony środowiska wobec problematyki immisji odorowych.
ŚWIOŚ, pismem z dnia 20 marca 2025 r., zawiadomił o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, a następnie pismem z dnia 7 maja 2025 r. ostatecznie poinformował o braku podstaw do udostępnienia informacji. Organ argumentował, że realizacja wniosku wymagałaby stworzenia nowego, przekrojowego zbioru danych, co wykracza poza zakres informacji o środowisku, a sam wniosek stanowi nadużycie prawa, służąc jedynie zabezpieczeniu indywidualnych interesów procesowych Spółki.
Pismem z dnia 27 października 2025 r. Spółka wniosła ponaglenie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który postanowieniem z dnia 12 listopada 2025 r. stwierdził, że ŚWIOŚ nie dopuścił się bezczynności.
W konsekwencji powyższego, Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła Organowi:
1. naruszenie art. 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 13, art. 16 u.i.o.ś. przez nieudostępnienie skarżącemu żądanych informacji o środowisku, pomimo spełnienia ustawowych przesłanek udostępnienia,
2. naruszenie art. 20 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez brak wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia żądanych informacji o środowisku i ograniczenie się jedynie do pisemnego stwierdzenia odmowy ich udostępnienia".
W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o:
1) zobowiązanie organu do udzielenia żądanych informacji o środowisku w terminie 14 dni od daty uprawomocniania się wyroku, na podstawie art. 149 §1 ust. 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143) – dalej "p.p.s.a.",
2) z ostrożności, na wypadek uznania, że w zakresie kognicji Sądu nie mieści się zobowiązanie organu do określonego sposobu rozstrzygnięcia sprawy, o uznanie przez Sąd, że żądane informacje stanowiły informacje o środowisku, oraz o zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, rozstrzygnięcia w przedmiocie ich udostępnienia,
3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 ust. 4 p.p.s.a.,
5) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ŚWIOŚ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie odrzucenie. W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie zostało zakończone udzieleniem odpowiedzi w formie pisemnej, co – w świetle uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19 – czyni skargę na bezczynność niedopuszczalną. W ocenie Organu żądany zbiór informacji nie mieści się w pojęciu informacji o środowisku z art. 9 ust. 1 u.i.o.ś., gdyż wymagałby "istotnego przetworzenia", w tym anonimizacji tysięcy stron dokumentów, do czego nie jest on zobowiązany. Wniosek stanowi nadużycie prawa do informacji, ponieważ ma służyć gromadzeniu dowodów na potrzeby prywatnych sporów sądowych Skarżącej, a nie dobru powszechnemu. Zdaniem Organu brak wydania decyzji administracyjnej był uzasadniony faktem, że żądane dane nie stanowią w ogóle informacji podlegającej reżimowi ustawy.
Pismem procesowym z dnia 26 stycznia 2026 r. Skarżąca odniosła się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę Organu podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4a. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przedmiotem sporu w kontrolowanej sprawie jest wniosek o udostępnienie informacji o środowisku. Sąd podkreśla, że ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku (u.i.o.ś.) implementuje do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy 2003/4/WE. Stanowi ona system odrębny i autonomiczny względem ogólnej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak słusznie wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. IV SAB/Wr 357/23: "skoro (...) ustawa środowiskowa określa zasady i tryb postępowania (...) przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w tym zakresie nie znajdują zastosowania". Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. I OSK 462/15.
W ocenie Sądu po zbadaniu akt sprawy należy stwierdzić, że Organ dopuścił się błędu, stosując na wstępnym etapie kategorię "informacji przetworzonej" z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku nie uzależnia udostępnienia danych od wykazania interesu publicznego, nawet jeśli ich przygotowanie wymaga nakładu pracy.
Zdaniem Sądu żądane przez Skarżącą informacje (protokoły kontroli, wyniki pomiarów emisji, decyzje administracyjne, zawiadomienia o wykroczeniach) wprost mieszczą się w katalogu z art. 9 ust. 1 pkt 1-3 u.i.o.ś. Dotyczą one stanu elementów środowiska (powietrza) oraz środków, takich jak środki administracyjne i działania podejmowane w celu ochrony tych elementów. Twierdzenie ŚWIOŚ, że żądanie stanowi informację "przetworzoną" (rozumianą jako nowa treść intelektualna), jest nieuzasadnione. Selekcja dokumentów, ich skanowanie czy anonimizacja danych osobowych to czynności o charakterze technicznym i kancelaryjnym, które nie zmieniają charakteru informacji z "prostej" na "przetworzoną" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. II SA/Gd 209/18 oraz wyrok WSA w Opolu z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. II SA/Op 334/18). Ewentualna pracochłonność wniosku może uzasadniać jedynie naliczenie opłaty na podstawie art. 26 ust. 2 u.i.o.ś., a nie odmowę udzielenia informacji.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.i.o.ś., odmowa udostępnienia informacji o środowisku następuje w drodze decyzji administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że jeśli organ uważa, iż informacja nie podlega udostępnieniu (np. ze względu na wyłączenia z art. 16 u.i.o.ś. lub twierdzenie o braku posiadania informacji), musi zakończyć sprawę aktem władczym poddającym się kontroli instancyjnej i sądowej. Poprzestanie na zwykłym piśmie informacyjnym z dnia 7 maja 2025 r. nie stanowi "załatwienia sprawy" w rozumieniu przepisów prawa. Skoro Organ nie udostępnił informacji ani nie wydał decyzji o odmowie, pozostaje on w bezczynności. Sąd nie zgadza się z argumentacją Organu opartą na uchwale NSA II OPS 5/19, dotyczy ona bowiem sytuacji, w której organ faktycznie udostępnił informację po terminie, a nie sytuacji, w której organ jedynie wysłał pismo o odmowie udostępnienia informacji w niewłaściwej formie.
Sąd nie podziela opinii, jakoby wniosek stanowił nadużycie prawa. Prawo do informacji o środowisku przysługuje "każdemu" (art. 4 u.i.o.ś.), a cel, dla którego informacja jest pozyskiwana (np. wykorzystanie w procesie sądowym), nie może stanowić podstawy do ograniczenia tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2024 r., sygn. II OSK 1210/23). Nadużycie prawa mogłoby nastąpić jedynie w sytuacjach ekstremalnych, paraliżujących pracę organu złą wolą wnioskodawcy, czego w tej sprawie nie wykazano.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że Organ nie załatwił wniosku Skarżącej w przewidzianej prawem formie, co wypełnia znamiona bezczynności.
Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Organ do merytorycznego rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż była wynikiem błędnej wykładni przepisów, a nie celowego lekceważenia strony. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.