II SAB/Gl 214/25

II SAB/Gl 214/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Artur Żurawik
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35 par. 1,  art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 519
art.112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. A. (M. A.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 5. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 listopada 2025 r. M. A. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (dalej: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wnosząc o:
1. stwierdzenie, że Wojewoda Śląski dopuścił się rażącego naruszenia prawa
w postaci pozostawania w stanie bezczynności,
2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie niezwłocznym,
3. zasądzenie sumy pieniężnej od organu w najwyższej możliwej wysokości (około 37724,9 zł)
4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy został złożony w dniu 27 czerwca 2024 r. W dniu składania wniosku oraz otrzymania stempla, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, skarżący przedłożył wszystkie wymagane dokumenty. Skarżący ograniczony jest przez bezczynność organu, bowiem nie otrzymał zezwolenia na pobyt czasowy, co sprawia, że nie może odwiedzić kraju rodzinnego. Z powodu opieszałości skarżący czuje się źle pod względem psychicznym. W konsekwencji skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez niewydanie decyzji
w terminie 60 dni, a ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 oraz art. 12 § 1 kpa poprzez prowadzenie sprawy przez okres dłuższy niż niezbędny.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, wskazując co następuje. W dniu 2 listopada 2024 r. do Wojewody Śląskiego wpłynął, przekazany od Wojewody [...] w dniu 22 listopada 2024 r. wniosek o udzielenie obywatelowi [...], A. M., zezwolenia na pobyt czasowy. Przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 27 czerwca 2024r. do Wojewody [...]. Braki formalne w przedmiotowym wniosku zostały uzupełnione w dniu 22 października 2024 r.
W dniu 31 października 2025r. do organu wpłynęło ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody Śląskiego. Ponaglenie zostało złożone przez L. M., który nie wykazał pełnomocnictwa do działania w sprawie cudzoziemca. W dniu 4 grudnia 2025 r. organ wezwał pełnomocnika cudzoziemca do nadesłania pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie. Sprawa pozostaje w toku.
Na podstawie art. 37 § 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2024 poz. 572, dalej: k.p.a.), w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j. Dz. U. 2025 r., poz. 1079, dalej: u.o.c.) i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm., dalej: u.o p.o.U.) ponaglenia nie zostały przekazane do organu wyższego stopnia.
Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z art. 112a u.o.c. decyzję w przedmiotowej sprawie wydaje się w terminie 60 dni od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w tym przepisie zdarzeń. Ustawodawca ustanowił wyjątki od powyższego w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, tj. zawieszony został bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie, i wprowadzone zostało wyłączenie stosowania, w określonym w tym przepisie czasie, przepisów o bezczynności. Tym samym, zdaniem Wojewody, chybione są zarzuty skargi oraz żądanie przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej.
Wyjaśniając przyczynę przedłużonego procedowania organ zwrócił uwagę na: powiększającą się od kilku lat liczbę wpływających wniosków pobytowych powodujących znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników, okres wprowadzonego stanu epidemii przekładający się na wzrost absencji chorobowej pracowników oraz zawieszenie bezpośredniej obsługi petentów, a także na rozpoczęcie w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy, które spowodowały przydzielenie dodatkowych zadań służbowych pracownikom w ramach punktów informacyjno-doradczych oraz rozszerzenie obowiązków w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Wskazał, iż w związku z zaistniałą sytuacją, w dniu 15 kwietnia 2022 r. do porządku prawnego wprowadzono art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów na okres do 31 grudnia 2022 r., a następnie w dniu 28 stycznia 2023 r. art. 100d tej ustawy zawieszający bieg ww. terminów na okres do 24 sierpnia 2023 r. oraz w dniu 27 czerwca 2023 r. na okres 4 marca 2024 r.
Następnie w dniu 22 lutego 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. poz. 232), na mocy której (art. 1 pkt 1) użyte w art. 100d u.o p.o.U. do określenia zawieszenia biegu terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów wyrazy "4 marca 2024r." zastąpiono wyrazami "30 czerwca 2Q24 r." Dalej w dniu 1 lipca 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy p pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 854), na mocy której w art. 100dd w ust. 1 u.o.p.o.U. wyrazy "do dnia 30 czerwca 2024 r." zastąpiono wyrazami "do dnia 30 września 2025 r.". W dalszej kolejności w dniu
1 października 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, na mocy której w art. 100d w ust. 1 u.o.p.o.U. wyrazy "do dnia 30 września 2025 r." zastąpiono wyrazami "do dnia 4 marca 2026 r." (Dz.U. 2025 poz. 1301).
Zdaniem organu regulacja wyżej powołana, mająca w tej sprawie zastosowanie, zakresem obowiązywania obejmuje nie tylko sprawy dotyczące obywateli Ukrainy, ale w ogóle - cudzoziemców. Taka wykładnia art. 100c i 100d ww. ustawy jest zgodna z interpretacją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych. Ponadto podkreślił, że wnioski są realizowane zgodnie z kolejnością ich wpływu.
W konsekwencji organ uznał, że skarga podlega oddaleniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. szczególnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania jest poprzedzenie skargi ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Skarżący ponaglenie takie wniosła.
Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym zadaniem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze zwłoka Wojewody w załatwieniu sprawy rzeczywiście istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to jaki miała charakter.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której w art. 1 pkt 44 dodano do ustawy specjalnej przepis art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."
Następnie cytowana treść art. 100c ustawy specjalnej została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13.01.2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Następnie kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do 4 marca 2026 r. (zob. art. 10 pkt 1 ustawy z 12.09.2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Dz.U. z 2025 r., poz. 1301).
Sąd podziela przy tym stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym, ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo oraz na datę przybycia na terytorium Polski. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. np. wyrok NSA z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2316/24).
W tym kontekście należy przypomnieć, że w analizowanych przepisach art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro ustawa specjalna nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy specjalnej, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego.
W dalszej kolejności wskazać należy, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przedstawione inne, zmodyfikowane poglądy dotyczące stosowania przepisów art. 100d ustawy specjalnej po dniu 30 czerwca 2024 r.
Otóż wcześniej, w utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmowano, że przepisy art. 100c i 100d ustawy specjalnej nie naruszają Konstytucji oraz prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C. z 2007 r. nr 303, poz. 1; dalej też: "KPP"), jak również art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284; dalej: "EKPC") (zob. np. wyrok NSA z 23.10.2024 r., sygn. akt II OSK 801/24).
Natomiast aktualnie, poczynając od wyroków z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i II OSK 2926/24, NSA zwrócił uwagę, że przepisy art. 100c i 100d ustawy specjalnej mają charakter epizodyczny (czasowy), a ich wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Podkreślono przy tym, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24.02.2022 r. NSA w powołanym orzecznictwie wskazał, że przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów. Tak samo należy traktować również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Jak zaznaczono, ponad dwuletni okres – od 15.04.2022 r. do 30.06.2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy specjalnej). Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych – w ocenie NSA – może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne", dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu.
W konsekwencji NSA stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy specjalnej po dniu 30 czerwca 2024 r. Tym samym wskazano, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy specjalnej, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d ustawy specjalnej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy specjalnej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości -bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Zdaniem NSA, należało zatem odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15.05.2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 854; dalej: ustawa zmieniająca) – w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy specjalnej – jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zaprezentowany wyżej pogląd NSA, bowiem pozwala on na urzeczywistnienie zasad konstytucyjnych w ramach wymiaru sprawiedliwości, w tym prawa do sądu.
W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego. Naruszenie to nie miało przy tym charakteru rażącego w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Organ zobowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organowi wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Terminy te jednak mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.).
Ustawa o cudzoziemcach zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a.
Stosownie do art. 112a ust. 1 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2).
Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 27 czerwca 2024 r. do Wojewody [...]. Następnie w dniu 22 listopada 2024 r. wniosek ten został przekazany do Wojewody Śląskiego (wpływ w dniu 2 listopada 2024 r.). Braki formalne wniosku został uzupełnione w dniu 22 października 2024 r.
W dniu 31 października 2025r. do organu wpłynęło ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody Śląskiego. Ponaglenie zostało złożone przez pełnomocnika skarżącego, który nie wykazał pełnomocnictwa do działania w sprawie. W dniu 4 grudnia 202 r. organ wezwał pełnomocnika cudzoziemca do nadesłania pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie. Sprawa pozostaje w toku.
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności świadczą o bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego, która nie miała jednak charakteru rażącego. Organ zobowiązany był do załatwienia sprawy (wydanie decyzji pozytywnej bądź odmownej) w terminie 60 dni od dnia złożenia przez skarżącego kompletnego i formalnie pełnego wniosku. Tymczasem organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Z pism skarżącego, jak również z pisma organu stanowiącego odpowiedź na skargę wynika, że wniosek skarżącego oczekuje w kolejce na rozpoznanie. Do dnia wydania wyroku organ nie przedstawił Sądowi żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że załatwił wniosek skarżącego.
W konsekwencji Sąd w niniejszej sprawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie do 60 dni, mając na względzie charakter sprawy oraz czas, jaki już upłynął od dnia złożenia wniosku, o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jak wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17.05.2019 r., I OSK 2171/17).
W kontrolowanej sprawie opieszałość nie miała wyżej określonego charakteru (pkt 2 sentencji wyroku). Należał bowiem uwzględnić, że organ pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów prawa powszechnie obowiązującego wprowadzała zawieszenie biegu terminów załatwienia spraw cudzoziemców. Wojewoda jest przy tym organem administracji publicznej i w myśl art. 6 k.p.a. zobowiązany jest do działania na podstawie i w granicach prawa. Organ respektował więc przywołane przepisy ustawy specjalnej, co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w zwłoce w załatwieniu sprawy, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać organowi lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. W rezultacie nie można przyjąć, ażeby stwierdzona bezczynność przybierała postać kwalifikowaną. Ponadto przyjmuje się, że dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (wyroki NSA: z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22, z 12 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2064/24, z 18.11.2024 r., sygn. akt II OSK 718/24).
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz strony sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18.10.2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23.05.2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego.
W ocenie Sądu niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ani też wymierzenia organowi grzywny.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku), a na ich wysokość składa się wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).