II SAB/Gl 19/26

II SAB/Gl 19/26 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-02-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Aneta Majowska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem nadanym dnia 21 września 2025 r. B. P. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – O. W. na rok 2023/2024.
W uzasadnieniu skargi opisała przebieg postępowania od dnia złożenia wniosku 23 kwietnia 2023 r. Podała m.in., że sprawa rozpoznawana jest ponownie, w związku z wyrokiem tut. Sądu z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1544/25 uchylającym decyzję organu odwoławczego z dnia 1 października 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 18 czerwca 224 r. o odmowie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Organ otrzymał odpis wyroku dnia 15 kwietnia 2025 r. W dniu 16 kwietnia 2025 r. Strona nadesłała do akt dodatkowe dokumenty. W dniu 4 maja 2025 r. Strona złożyła ponaglenie. Po otrzymaniu przez organ odpisu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS, organ w dniu 16 czerwca 2025 r. wydał decyzję o odmowie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od tej decyzji zostało nadane w dniu 30 czerwca 2025 r. i do tej pory nie zostało rozpoznane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi, a z ostrożności o stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnił, że wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1544/24 po ponownym rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. ZUS odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, do którego dołączyła oświadczenie małoletniej O., że zamieszkuje wspólnie z matką. Prezes ZUS po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia 23 września 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną.
Sprawa ze skargi Skarżącej na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, została zarejestrowana i toczy się pod sygn. akt II SA/Gl 176/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w ar. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a; 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Należy wskazać, że sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. Zdaniem Sądu w sprawie przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi okoliczność wniesienia jej w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, ponieważ wydał już decyzję dnia 16 czerwca 2025 r. znak [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. na małoletnią córkę O. (karta nr 51-57, tom VI akt administracyjnych).
Kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a
Pogląd sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności.
Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Pogląd przeciwny oznaczałby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu.
Przyjęty w powołanej uchwale pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21).
Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zatem każde merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza badanie przez sąd jej dopuszczalności. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne, została złożona w terminie i należycie opłacona lub z innych przyczyn nie jest niedopuszczalna. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z innych przyczyn.
Reasumując dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, została wniesiona przez Skarżącą w dniu 21 września 2025 r. Natomiast w dniu 16 czerwca 2025 r. organ wydał decyzję w sprawie.
W konsekwencji skarga ta jako wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego była niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zatem w świetle przywołanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesienie skargi po zakończeniu postępowania przed danym organem czyni ją niedopuszczalną.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym zgodnie z treścią art. 58 § 3 p.p.s.a.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.