II SAB/Gl 16/25

II SAB/Gl 16/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 162
art. 12 ust. 4b, ust. 4g
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1, pkt 3, par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. stwierdza, że Prezydent Miasta Z. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Prezydenta Miasta Z. do wydania aktu w sprawie w terminie 30 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 3. zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem nadanym dnia 19 listopada 2024 r. B. S. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Z. postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
W uzasadnieniu skargi podała, że mocą decyzji z dnia 30 stycznia 2024 r. Wojewoda Śląski uchylił decyzję Prezydenta Miasta Z. w części dotyczącej wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] o pow. 0,0313 ha położoną w Z., obręb [...]. W dniu 14 października 2024 r. Skarżąca wniosła ponaglenie. Dalej zwróciła uwagę, że organ kierował wielokrotnie do rzeczoznawcy majątkowego zapytania w pewnych odstępach czasu, gdy zasadne zdaniem Skarżącej było zawarcie wszystkich pytań w jednym piśmie, co skróciłoby czas postępowania. Podała też, że nie był sporządzony protokół przekazania działki, mimo to organ zwracał się o jego przekazanie. Zauważyła, że w organ odmawiał Stronie przez miesiąc dostępu do akt sprawy, a niedbałe i nierzetelne prowadzenie postępowań administracyjnych nie buduje dobrego wizerunku władzy państwowej. W ocenie Skarżącej, opóźnianie wydania decyzji ma prowadzić do utraty ważności operatu szacunkowego, który nie jest korzystny dla miasta. Podkreśliła, że postępowanie powinno zostać niezwłocznie zakończone, ponieważ dochodzi do wtórnej utraty majątku, choćby ze względu na inflację.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że postępowanie nie mogło zostać zakończone, z uwagi na trwające czynności wyjaśniające, w szczególności dotyczące powstałych wątpliwości co do treści operatu. Wskazał, że w sprawie został wyznaczony termin zakończenia postępowania na dzień 31 grudnia 2024 r. W ramach czynności wyjaśniających organ występował do rzeczoznawcy majątkowego z wątpliwościami dotyczącymi sporządzonego operatu szacunkowego. Rzeczoznawca w dniu 24 czerwca 2024 r. skorygował operat. Jednak wobec braku dostatecznego wyjaśnienia sposobu wyceny wartości składnika roślinnego oraz utraconych korzyści, organ podjął działania zmierzające do skierowania operatu pod ocenę Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w trybie art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Działania te doprowadziły do zawarcia umowy nr [...] o wykonanie oceny operatu szacunkowego. Tym samym, zdaniem organu, działania organu były istotne i niezbędne celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W dniu 6 lutego 2025 r. do akt sprawy wpłynęło pismo, w treści którego Skarżąca wyraziła niezrozumienie trzykrotnego zwracania się przez organ do biegłego, w sytuacji jednoczesnego twierdzenia przez organ, że jedynym sposobem uznania operatu jako sporządzonego nieprawidłowo było zwrócenie się do Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych. Skarżąca podała też, że w jej posiadaniu pozostaje decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania obarczona brakiem podpisu Prezydenta Miasta Z.. Zdaniem Skarżącej, gdyby decyzja z dnia 31 lipca 2024 r. została zrealizowana, postępowanie zostałoby zakończone, a wszelkie inne czynności służą tylko przedłużaniu sprawy.
W dniu 18 kwietnia 2025 r. do akt wpłynęło pismo organu, w którym organ w powołaniu na wydaną przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych ocenę sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, podkreślił, że wyniki oceny potwierdzają zasadność zastrzeżeń organu, z tego względu zdaniem organu działania zmierzające do wyjaśnienia zastrzeżeń co do jego treści nie mogą zostać uznane za niecelowe lub prowadzące do przedłużenia terminu załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 995 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia został spełniony (pismo z dnia 14 października 2024 r.), skarga jest zatem dopuszczalna. Wspomniane ponaglenie nie zostało uwzględnione przez Wojewodę Śląskiego (postanowienie z dnia 31 października 2024 r., znak [...], karta nr 3 akt sądowych).
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w ar. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, ze organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W obowiązującym stanie prawnym przewlekłość definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem skargą na przewlekłość, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej może nastąpić po bezpośrednim ustaleniu, że w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie podejmuje rozstrzygnięcia, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie bada zgodności z prawem określonego aktu lub czynności organu administracji, lecz poddaje kontroli ich brak sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, a także ocenie, czy działania podejmowane przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania zmierzały do jej merytorycznego załatwienia. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się tu zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., przedłużonym na zasadach określonych w art. 36 tego Kodeksu, ewentualnie w innych, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie, a także czy czynności organu podejmowane w ramach prowadzonego postępowania były zasadne i adekwatne do okoliczności sprawy.
Takim przepisem szczególnym jest art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 162 z późn. zm.), zgodnie z którym decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Decyzja wydana przez organ odwoławczy staje się ostateczna z chwilą jej wydania. Przepisem szczególnym jest również ust. 4g art. 12 specustawy drogowej określający termin wydania decyzji ustającej wysokość odszkodowania na 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. W przedłożonych aktach brak jest jednak dokumentu potwierdzającego nadanie decyzji Nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. rygoru natychmiastowej wykonalności.
Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela utrwalony pogląd judykatury, zgodnie z którym termin do wydania decyzji wskazany w art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej ma charakter procesowy i może podlegać przedłużeniu na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro bowiem postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość kończy się decyzją administracyjną, to jest to niewątpliwie postępowanie administracyjne, a tym samym mają do niego zastosowanie przepisy tego Kodeksu, przy równoczesnym uwzględnieniu szczególnych regulacji zawartych w powołanej ustawie (zob. m.in. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SAB/Łd 76/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/15, także: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2023 r. sygn. akt II SAB/Gl 123/23). Jednocześnie zauważyć należy, że artykuł 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej jest przepisem szczególnym, o którym mowa w przywołanym art. 35 § 4 k.p.a., a to oznacza, że podlega regule wskazanej w art. 36 tego Kodeksu stanowiącej, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
W rozpoznanym przypadku jest poza sporem, że nie doszło do załatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 12 ust. 4b specustawy drogowej. Wszczęcie postępowania w tego rodzaju sprawie następuje z urzędu, co wynika wprost z treści norm zawartych w art. 12 ust. 4a, 4b i 4g specustawy drogowej, zatem bez konieczności zgłaszania wniosku przez strony. Jednocześnie nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, na skutek wniesionej skargi, prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił co następuje.
W rozpoznawanej sprawie, decyzją z dnia 14 grudnia 2021 r. Nr [...] znak [...] Prezydent Miasta Z. zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa dróg od skrzyżowania z ul. [...] do skrzyżowania z ul. [...] w Z. razem z odwodnieniem, oświetleniem i kanałem technologicznym". Decyzja została uchylona w części i zmieniona decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 7 grudnia 2023 r. znak [...]. Inwestycja została przewidziana m.in. na działce o nr [...] stanowiącej własność Skarżącej. Decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia 3 stycznia 2023 r. znak [...] o ustaleniu odszkodowania została uchylona w całości decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 30 stycznia 2024 r. znak [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania (karta nr 2 akt administracyjnych). Akta sprawy zostały zwrócone do organu pierwszej instancji dnia 15 marca 2024 r. (karta nr 13 akt administracyjnych). Pismem z dnia 18 marca 2024 r. organ zawiadomił o ponownym prowadzeniu postępowania w sprawie, poinformował, że organ powoła biegłego rzeczoznawcę majątkowego oraz wskazał termin załatwienia sprawy na 30 czerwca 2024 r. Pouczył również o prawie wniesienia ponaglenia (karta nr 22 akt administracyjnych). W dniu 26 marca 2024 r. pozyskał wypis z rejestru gruntów działki nr [...] ( [...], karta nr 57 akt administracyjnych).
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. organ powołał rzeczoznawcę majątkowego P. J. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość opisaną jako działka nr [...] (karta nr 33 akt administracyjnych). Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. organ zwrócił się do Wydziału Geodezji o sprostowanie błędnych numerów działek [...], [...] i [...] zapisanych w księdze wieczystej nr [...], których właścicielem jest Gmina Miasta Z. (karta nr 53 akt administracyjnych) oraz pismem z dnia 12 kwietnia 2024 r. zawiadomił Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o niezgodności w ww. księdze wieczystej (z nr [...] na [...], z nr [...] na [...], z nr [...] na [...], karta nr 54 akt administracyjnych). W dniu 15 kwietnia 2024 r. złożył wniosek o wpis w księdze wieczystej z żądaniem odłączenia z księgi wieczystej [...] działki nr [...] o pow. 0,0313 h i dołączenie jej do księgi wieczystej [...] wraz z wpisem prawa własności na rzecz Gminy Miasta Z. na podstawie ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wskazując że działka [...] sąsiaduje m.in. z działką nr [...] i razem tworzą gospodarczą całość (karta nr 59 akt administracyjnych).
W dniu 8 maja 2024 r. wpłynął operat szacunkowy z dnia 7 maja 2024 r. określający wartość rynkową części nieruchomości gruntowej oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] (karty nr 74-104 akt administracyjnych). W dniu 22 maja 2024 r. do akt wpłynęło zawiadomienie o zmianach w księgach wieczystych (karty nr 113-118 akt administracyjnych).
Pismem z dnia 12 czerwca 2024 r. organ wezwał rzeczoznawcę do ustosunkowania się do zawartych w piśmie uwag w terminie 14 dni (karta nr 119 akt administracyjnych). W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r. rzeczoznawca przesłał skorygowany operat z dnia 24 czerwca 2024 r. (wpływ do organu 25 czerwca 2024 r., karta nr 126-156 akt administracyjnych). Pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. organ wskazał nowy termin załatwienia sprawy na 30 września 2024 r. z uwagi na konieczność analizy nowego operatu, zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz liczbę prowadzonych tego typu postępowań. Pouczył też o prawie wniesienia ponaglenia (karta nr 157 akt administracyjnych).
W piśmie z dnia 9 lipca 2024 r. w odniesieniu do skorygowanego operatu organ zwrócił się do rzeczoznawcy o wyjaśnienie uwzględnienia szkody i utraconych korzyści (karta nr 164 akt administracyjnych). Odpowiedź wpłynęła do organu w dniu 16 lipca 2024 r. (karta nr 168 akt administracyjnych). Natomiast w dniu 18 lipca 2024 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika Strony, iż nie składa zastrzeżeń do nowego operatu z dnia 24 czerwca 2024 r. i wnosi o szybkie załatwienie sprawy (karta nr 169 akt administracyjnych).
W piśmie z dnia 21 sierpnia 2024 r. organ ponownie zwrócił się do rzeczoznawcy wskazując na uwagi do operatu z dnia 24 czerwca 2024 r. (które nie zostały zauważone przy piśmie z 9 lipca 2024 r., karta nr 200 akt administracyjnych). Odpowiedź wpłynęła do organu w dniu 4 września 2024 r. (karta nr 207 akt administracyjnych).
W dniu 20 sierpnia 2024 r. Skarżąca wniosła skargę na działanie organu do Rady Miasta Z., z prośbą o przyspieszenie zakończenia sprawy i wypłatę odszkodowania zgodnie z wyceną rzeczoznawcy z dnia 7 maja 2024 r. (karta nr 210 akt administracyjnych). Pismem z dnia 23 września 2024 r. organ wskazał nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2024 r., wyjaśniając ponownie, że konieczne jest przeanalizowanie operatu szacunkowego oraz wyjaśnień rzeczoznawcy. Pouczył o prawie wniesienia ponaglenia (karta nr 212 akt administracyjnych). Pismem z dnia 7 października 2024 r. organ zwrócił się o udzielenie informacji czy Wydział Inwestycji Urzędu Miasta Z. jest w posiadaniu protokołu przekazania działki nr [...] (karta nr 219 akt administracyjnych). O braku dokumentów wydania działki poinformowano pismem z dnia 10 października 2024 r. przekazując notatkę służbową wytyczenia granicy oraz korespondencję z inspektorem nadzoru wraz z dokumentacją fotograficzną (karta nr 221 akt administracyjnych). W dniu 14 października 2204 r. wpłynęło w sprawie ponaglenie (karta nr 241 akt administracyjnych). Ustosunkowując się do ponaglenia organ wskazał m.in., że prowadzi 35 postępowań dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowań za nieruchomości przejęte decyzją ZRID i wpłynęło 21 nowych operatów szacunkowych wymagających weryfikacji. Postanowieniem z dnia 31 października 2024 r. znak [...] r. Wojewoda Śląski uznał ponaglenie za nieuzasadnione (karta nr 258 akt administracyjnych).
W korespondencji elektronicznej prowadzonej od 24 października 2024 r. do 4 listopada 2024 r. organ ustalał wysokość wynagrodzenia za sporządzenie oceny operatu przez Śląskie Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w trybie art. 157 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (karta nr 255 i nr 272 akt administracyjnych). Pismem z dnia 8 listopada 2024 r. organ zwrócił się o ocenę sporządzonego w sprawie operatu z dnia 24 czerwca 2024 r. (karta nr 277 akt administracyjnych). W dniu 21 listopada 2024 r. wpłynęło pismo informujące o terminie sporządzenia oceny oraz wysokości wynagrodzenia (karta nr 294 akt administracyjnych). Przy piśmie z dnia 10 grudnia 2024 r. organ przesłał podpisaną umowę o wykonanie oceny operatu (karta nr 295 akt administracyjnych). W dniu 20 grudnia 2024 r. do organu wpłynął podpisany egzemplarz umowy (karta nr 302 akt administracyjnych).
Pismem nadanym dnia 19 listopada 2024 r. Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania organu pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r. organ na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na skierowanie operatu do oceny przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowym (karta nr 319 akt administracyjnych). W dniu 10 marca 2025 r. do akt wpłynęła "Ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego" z dnia 25 lutego 2025 r., z wnioskiem końcowym o naruszeniu art. 4 § 16, art. 135 ust. 6, art. 151 ust. 2 i art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 3 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1, 2 i 3, § 26 ust. 2 i 3, § 49 ust. 1 oraz § 79 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, oraz wskazaniem, że operat zawiera błędy naruszające przepisy obowiązującego prawa wymienione w pkt 4 i 5.2 Oceny, mające wpływ na poziom określonej wartości i nie powinien być wykorzystany dla celu, w jakim został sporządzony. Postanowieniem z dnia 13 marca 2025 r. organ podjął zawieszone postępowanie. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. powołał rzeczoznawcę majątkowego I. M. jako biegłego w prowadzonym postępowaniu celem sporządzenia operatu szacunkowego. W dniu 8 kwietnia 2025 r. do organu wpłynął Operat szacunkowy z dnia 4 kwietnia 2025 r. sporządzony przez I. M..
W świetle przeprowadzonych rozważań niewątpliwie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji. Postępowanie było prowadzone nieefektywnie i jednocześnie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Jak wynika ze szczegółowej analizy przebiegu postępowania, organ wezwał rzeczoznawcę do ustosunkowania się do uwag organu w dniu 12 czerwca 2024 r. w sytuacji, gdy operat wpłynął do organu 8 maja 2024 r. (tj. po upływie 5 tygodni od wpływu operatu), następnie po raz drugi zwrócił się o wyjaśnienie uwag do operatu w dniu 9 lipca 2024, zaś po raz trzeci w dniu 21 sierpnia 2024 r. (tj. po upływie 5 tygodni od wpływu ostatniej odpowiedzi rzeczoznawcy). Nie może przy tym ujść uwadze, że w każdym z kolejnych trzech wystosowanych do rzeczoznawcy wezwań, organ formułował odmienne uwagi, które nie zostały zauważone przy poprzednich pismach organu, jak wynika z ich treści nie były również związane z udzieloną przez rzeczoznawcę odpowiedzią, a strona skarżąca nie wnosiła uwag do operatu. Niewątpliwie po doręczeniu operatu w dniu 8 maja 2024 r. sformułowane zastrzeżenia do treści sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie już przy pierwszym piśmie skierowanym do rzeczoznawcy, na co zasadnie zwrócono uwagę w skardze. Powyższe nie świadczyło o sprawnym prowadzeniu postępowania, zmierzającym do jej merytorycznego załatwienia. Wymiana pisma z rzeczoznawcą trwała bowiem kilka miesięcy - od maja do września 2024 r. Podobnie brak uzasadnienia dla okresu pomiędzy pozyskaniem ostatniej odpowiedzi rzeczoznawcy, z wpływem do organu w dniu 4 września 2024 r. a rozpoczęciem 24 października 2024 r. korespondencji elektronicznej w sprawie ustalenia wysokości wynagrodzenia za sporządzenie Oceny operatu przez Śląskie Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w trybie art. 157 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ powinien mieć na uwadze, że treść art. 12 ust. 5 specustawy drogowej odsyła do regulacji zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, która w art. 130 ust. 2 powierza rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie opinii określającej wartość nieruchomości. Stąd też po zwrocie akt, po rozstrzygnięciu organu odwoławczego, powinien niezwłocznie powołać rzeczoznawcę, nie oczekiwać jak miało to miejsce w niniejszej sprawie ponad 24 dni, w sytuacji gdy termin na rozpoznanie tego rodzaju spraw został określony przez ustawodawcę na 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Nie oceniając natomiast, podniesionej w skardze zasadności zwrócenia się przez organ o protokół przekazania działki, brak było w sprawie przeszkód by czynność ta została dokonana chociażby w okresie oczekiwania na sporządzenie operatu. Nie wpłynęła ona jednak na przedłużenie postępowania, bowiem odpowiedź uzyskano 3 dni po wystosowaniu zapytania.
Choć organ za każdym razem informował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 k.p.a., to w przekonaniu Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji - zobligowany do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja wywłaszczająca stała się ostateczna, podejmuje działania w sposób opieszały, co powoduje, że niewątpliwie prowadzi sprawę dłużej niż było to niezbędne. W kontekście przeprowadzonej analizy, należy pamiętać, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ podejmuje nieefektywne działania, lecz także gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Z tych względów Sąd stwierdził, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, brak było jednak podstaw dla uznania, aby stwierdzona przewlekłość nosiła znamiona rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Dokonując w niniejszej sprawie oceny działań podejmowanych przez organ administracji publicznej nie można tracić z pola widzenia tego, że inwestycja objęta powyższą decyzją z dnia 7 grudnia 2023 r. wiąże się z wywłaszczeniem wielu nieruchomości i prowadzeniem równocześnie kilkudziesięciu postępowań. Należało mieć zatem na względzie skalę nakładu pracy wiążącej się z tymi czynnościami. Ponadto konieczne pozostawało usunięcie wątpliwości powstałych w związku z treścią wydanego w sprawie operatu.
Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał sprawy (w aktach pozostaje jedynie projekt decyzji), co uzasadniało zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do jego rozpatrzenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 2 sentencji wyroku). Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie formułuje dla sądu żadnych wytycznych odnoszących się do sposobu wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy, a zatem jedyną przesłanką jego zastosowania jest okoliczność, aby na dzień wyrokowania sprawa nadal pozostawała zawisła przed organem administracji. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że należało zobowiązać organ do wydania stosownego rozstrzygnięcia w ww. terminie.
W skardze nie wystąpiono o zasądzenie sumy pieniężnej bądź grzywny. Sąd nie znalazł podstaw, aby w tym zakresie działać z urzędu. Zdaniem składu orzekającego zasądzenie takiej kwoty wiązać powinno się ze stwierdzeniem przez oceniający sprawę sąd, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie Sąd takiego rażącego naruszenia prawa się nie dopatrzył.
Na podstawie art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd przyznał od organu na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 100,00 zł (pkt 3 sentencji orzeczenia), na który składa się uiszczony wpis sądowy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.