II SAB/Gl 157/25

II SAB/Gl 157/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na bezczynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 100 (słownie: sto złotych ) tytułem zwrot wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 lipca 2025 r. skarżąca E.K. wniosła ponaglenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta T. sprawy związanej z uciążliwością wynikającą z eksploatacji kotła węglowego wykorzystywanego do ogrzewania tuneli foliowych w T. przy ul. [...], tj. w bezpośrednim sąsiedztwie skarżącej.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach umorzyło postępowanie w sprawie powyższego ponaglenia. Jak wynika z akt sprawy oraz z uzasadnienia tego postanowienia, liczne wystąpienia skarżącej od lat zmierzają do wykazania niezgodnej z prawem eksploatacji przedmiotowego kotła (niewłączanie odpylacza i brak filtra na wylocie komina), co narusza dobra skarżącej. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ I instancji zmierzało w kierunku stwierdzenia przesłanek lub ich braku, do wydania decyzji w trybie art. 363 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r., poz. 54), zwanej dalej p.o.ś., tj. nakazania osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do: 1) ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; 2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2025 r., uzupełnionym pismem z dnia 29 września 2025 r., skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie negatywnego oddziaływania na środowisko, przedstawiając przy tym stan faktyczny i swoje stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ uznał skargę za bezzasadną i wyjaśnił, że nie prowadzi postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.
Na wstępie zaznaczyć przyjdzie, że nie budzi wątpliwości, iż żądania skarżącej w istocie zmierzały do wszczęcia postępowania i wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 363 ust. 1 p.o.ś. Należy zatem wskazać, że w przepisach od art. 362 do art. 374 p.o.ś uregulowano kwestie wydawania przez organy ochrony środowiska decyzji nakładających obowiązki w sytuacji, gdy podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziaływuje na to środowisko. Z kolei zgodnie z art. 375 p.o.ś. postępowanie w sprawie wydania decyzji, o których mowa we wcześniejszych przepisach wszczyna się z urzędu. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek. Inaczej mówiąc ustawa nie przewiduje aby z żądaniem wszczęcia postępowania mogły wystąpić inne podmioty, które czują się poszkodowane prowadzoną działalnością. Nie ma tu zatem zastosowania zasada skargowości. Jeżeli bowiem przepis prawa materialnego wprost ustanawia zasadę oficjalności (wszczęcie postępowania z urzędu), zainteresowana osoba nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a następnie zarzucać bezczynności organów. Należy wskazać, że na podstawie art. 323 p.o.ś. indywidualny interes podmiotów narażonych na uciążliwości i naruszenia wymagań ochrony środowiska chroniony jest w zasadzie tylko roszczeniami, które mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi.
W konsekwencji, w postępowaniach z zakresu ochrony środowiska regułą jest, że środki administracyjne jako podejmowane w interesie publicznym stosowane są z urzędu o czym między innymi stanowi art. 375 p.o.ś. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 932/23, wskazał, że przepis art. 375 p.o.ś. jednoznacznie wskazuje, iż postępowanie administracyjne w sprawie nakazania osobie fizycznej wykonania czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia albo przywrócenia środowiska do stanu właściwego może być wszczęte wyłącznie z urzędu. Jeżeli zatem postępowanie określone w tytule VI Dział III p.o.ś. może być wszczęte tylko z urzędu, to ponaglenie skarżącej z dnia 14 lipca 2025 r. nie wszczęło żadnego postępowania administracyjnego i równocześnie zostało wniesione w sprawie, która nie pozostaje i nie pozostawała w chwili jego wniesienia w toku tj. nie zostało wszczęte postępowanie w tej sprawie. Ponaglenie może zostać wniesione jedynie w sprawie, która pozostaje w toku, tzn. co do której wszczęto postępowanie administracyjne zgodnie z przepisami prawa.
W sprawie wydania decyzji w trybie art. 363 ust. 1 p.o.ś. wszczęcie postępowania następuje z urzędu zgodnie z art. 375 p.o.ś. Z akt sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę wynika, że Prezydent Miasta T. z urzędu nie wszczął postępowania w sprawie. W związku z tym sprawa ta nie pozostaje w toku, ponieważ nie zostało wszczęte żadne postępowanie zmierzające do jej załatwienia. Natomiast ponaglenie można wnieść, jak już wyżej zaznaczono, gdy w sprawie wszczęto postępowanie, czyli pozostającej w toku i w której zaczął biec termin do jej załatwienia, przy czym w przedmiotowej sprawie wszczęcie następuje z urzędu. Dlatego też skarżącej nie przysługuje w tym względzie żadna inicjatywa procesowa na gruncie procedury administracyjnej.
Zauważyć też wypadnie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym znaleźć można pogląd, iż osoba fizyczna dotknięta hałasem, pyłem, wibracjami, zanieczyszczeniem powietrza ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu podjęcia przez organ administracji decyzji zmierzającej do ochrony jej interesów. Nie oznacza to jednak, że dana osoba swoim żądaniem wszczyna postępowanie przed organem, ponieważ posiadanie przymiotu strony w postępowaniu wszczętym z urzędu nie jest tożsame z uprawnieniem żądania wszczęcia takiego postępowania. Regułą natomiast jest, że środki administracyjne jako podejmowane w interesie publicznym, są stosowane z urzędu, o czym stanowią powołane przepisy p.o.ś.
Na zakończenie zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25, zgodnie z którym w postępowaniach wszczynanych na zasadzie oficjalności (z urzędu) przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie stwarza podstawy prawnej do wydania postanowienia odmownego z tej przyczyny, że wydając takie postanowienie, organ byłby jedynym jego adresatem. W tym kontekście NSA stwierdził również, że skoro organ nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach wszczynanych wyłącznie z urzędu, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie.
Jakkolwiek powołana uchwała zapadła na gruncie stosowania przepisów prawa budowlanego, to jednak zasada oficjalności jaka towarzyszy postępowaniom z zakresu nadzoru budowlanego jest analogiczna do tej w postępowaniach naprawczych wszczynanych z urzędu na podstawie przepisów p.o.ś.
Mając powyższe na uwadze skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.
Dodać jeszcze wypadnie, że powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl