II SAB/GL 154/24

II SAB/Gl 154/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
659
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35 par. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. H., R. H. (H.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy P. w przedmiocie gromadzenia wód gruntowych i opadowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 lipca 2024 r. T. H. i R. H. ("skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy P. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym 1, domagając się zakończenia postępowania i wydania decyzji, gdyż na działce skarżących nadal utrzymuje się wysoki stan wód gruntowych, a ponadto zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli stan faktyczny sprawy. Podali, że
w niniejszej sprawie organ nie zgromadził całego materiału dowodowego dotyczącego sprawy, nie uzupełnił środków dowodowych, a mianowicie pominął projekt przebudowy drogi, pozwolenia wodnoprawne, a ponadto nie zwrócił się do skarżących
o dostarczenie jakichkolwiek dowodów, które są w ich posiadaniu, z kolei na ich pisma nie udzielał odpowiedzi. Tymczasem postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024r. dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu hydrologii.
Zdaniem skarżących takie postępowanie to nic innego jak nadużycie proceduralne. Jedynie w przypadku wyczerpania tradycyjnych oraz powszechnie stosowanych środków dowodowych, takich jak: dowody z dokumentów, dowody z zeznań świadków oraz dowody z oględzin, a także mając na uwadze brak osiągnięcia prawdy materialnej organ pomocniczo może sięgać po szczególne środki dowodowe. Bez wątpienia takim środkiem dowodowym jest dowód z opinii biegłego. Wszystkie czynności podejmowane przez organ od momentu wszczęcia postępowania, tj. 21 kwietnia 2023 r. służą jedynie wydłużaniu postępowania. Nie zmierzają w kierunku przywrócenia stanu sprzed przebudowy rowu, a co za tym idzie obniżenia poziomu wód gruntowych i przywrócenia swobodnego odpływu wód opadowych do rowu. Zawiadomieniem z dnia 26 czerwca 2024 r. wydłużono termin zakończenia postępowania do dnia 2 sierpnia 2024 r. Postępowanie trwa już 15 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy P. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, wskazując co następuje.
Dnia 21 kwietnia 2023r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych na wniosek skarżącego. W dniu 28 kwietnia 2023r. organ zawiadomił strony postępowania tj. skarżących o oględzinach terenu zaplanowanych na dzień 19 kwietnia 2023r.
Następnie w dniu 23 maja 2023r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną ze skarżącym dotyczącą przedstawienia dowodów szkód , które wystąpiły w skutek naruszenia stosunków wodnych na jego działce. Strona oświadczyła, że nie będzie składała wyjaśnień i dowodów w sprawie do momentu rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Gminie P. na wykonanie urządzenia wodnego polegającego na przebudowie rowu w miejscowości K.. Na tą okoliczność została sporządzona notatka służbowa.
W dniu 26 maja 2023 r. Wójt Gminy P. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z prośbą o wyznaczenie organu właściwego do załatwienia sprawy o naruszenie stosunków wodnych, podnosząc, że będąc stroną w postępowaniu mógłby narazić się na zarzut braku bezstronności. Kolegium odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia przedmiotowej sprawy.
W dniu 25 lipca 2023r. skarżący złożył ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zostało rozpatrzone i wskazano w nim, iż Wójt Gminy P. dopuścił się bezczynności i przewlekłości, stwierdzając jednocześnie, że nie miało cech rażącego naruszenia prawa. Zobowiązano organ I instancji do rozpatrzenia sprawy w terminie do 1 września 2023 r. oraz zarządzono wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności i przewlekłości.
W dniu 22 sierpnia 2023r. poinformowano strony postępowania o zebranych dokumentach i materiałach przed wydaniem decyzji oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją i wypowiedzenia się w sprawie. R. H. stawił się w Urzędzie Gminy P. 25 sierpnia 2023 r. w celu zapoznania się z dokumentacją dotyczącą postępowania naruszenia stosunków wodnych.
Decyzją z 1 września 2023r. umorzono postępowanie w przedmiocie gromadzenia się wód opadowych i gruntowych na nieruchomości nr ew. 1 obręb [...] w związku z przebudową rowu na działce nr ew.2 obręb [...]. Następnie dnia 27 września 2023r wydano postanowienie w związku z pismem strony żądającym uzupełnienia poprzez jednoznaczne wskazanie przyczyny umorzenia. W wyniku odwołania decyzją z dnia 6 marca 2024r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło w całości zaskarżoną i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r. Wójt Gminy P. dopuścił w sprawie dowód z opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym wyznaczając w nim termin oględzin terenu. Tego samego dnia zawiadomiono strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy ze względu na czas oczekiwania wykonania opinii hydrogeologicznej.
Oględziny terenu odbyły się 19 kwietnia 2024 r. Przedmiotowa opinia wpłynęła zaś do organu I instancji w dniu 3 czerwca 2024 r. i niezwłocznie, tego samego dnia, została przekazana stronom postępowania, celem zapoznania się i ewentualnego zgłoszenia uwag w terminie 7 dni od dnia otrzymania opinii. Opinia hydrogeologiczna została dostarczona stronom dopiero 13 czerwca 2024r. z powodu utrudnień w funkcjonowaniu Poczty Polskiej. W dniu 3 czerwca 2024r. organ wystąpił z pismem do E. C. o sprecyzowanie swojego stanowiska względem prowadzonego postępowania o naruszenie stosunków wodnych.
W dniu 7 czerwca 2024r. skarżący złożył ponaglenie na bezczynność i przewlekłość w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024r. orzekło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności i przewlekłości w sprawie.
Następnie w dniu 11 czerwca 2024 r. wpłynęły do organu wnioski E. C., A. C. i A.1. C.1. - współwłaścicieli działki nr ewid. 3 obręb [...],
o uznanie ich za strony w postępowaniu administracyjnym. W związku z tym została stronom przekazana opinia hydrogeologiczna w celu zapoznania się i ewentualnego wniesienia uwag.
W związku ze złożonym w dniu 20 czerwca 2024 r. przez skarżących wnioskiem o uzupełnienie opinii, organ w dniu 24 czerwca 2024 r. zwrócił się do geologa o odniesienie się do ww. wniosku.
Dnia 26 czerwca 2024 r. Wójt Gminy P. zawiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 2 sierpnia 2024r. ze względu na utrudnienia związane z funkcjonowaniem Poczty Polskiej, a tym samym brakiem możliwości dostarczenia korespondencji na czas stronom postępowania, jak również koniecznością umożliwienia stronom postępowania zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.
W dniu 1 lipca 2024 r. skarżący został powiadomiony telefonicznie o uzupełnieniu opinii i możliwości zapoznania się z nią w Urzędzie Gminy. Następnego dnia strona zapoznała się z uzupełnieniem opinii oraz odebrała jej kserokopię wraz z powiększoną mapą.
Następnie 11 lipca 2024r. zawiadomiono strony postępowania o zebranym materiale dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie w terminie 7dni.
Decyzja nr [...] w sprawie naruszenia stosunków wodnych w związku z przebudową rowu na działkach nr ewid. 2, 4, 5 obręb [...] w miejscowości K., została wydana dnia 26 lipca 2024 r. i dostarczona stronom 30 lipca 2024 r.
W świetle powyższego brak jest, zdaniem organu, podstaw do uznania skargi za uzasadnioną, ponieważ organ podejmował szereg czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).
W realiach rozpoznawanej sprawy ponaglenie zostało złożone, co wynika z akt administracyjnych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Na gruncie art. 149 p.p.s.a. przez "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron.
Organy zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W realiach rozpoznawanej sprawy decyzją z dnia 6 marca 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło decyzję Wójta Gminy P. z dnia 1 września 2023 r. umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiocie gromadzenia się wód opadowych i gruntowych na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 1 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja ta została doręczona Wójtowi Gminy P. jako organowi I instancji w dniu 8 marca 2024 r. Data tego doręczenia wyznacza początek okresu, w odniesieniu do którego - w związku z wniesioną skargą -tutejszy Sąd może dokonać oceny pod kątem zaistnienia stanu przewlekłości. Przedmiotem takiej oceny nie może być bowiem postępowanie, które w dacie wniesienia skargi zostało zakończone decyzją Wójta z dnia 1 września 2023 r. o umorzeniu postępowania. Nie ma przy tym znaczenia, że decyzja ta została następnie wyeliminowana z obrotu wskazaną powyżej decyzją Kolegium z dnia 6 marca 2024 r.
W odniesieniu do postępowania prowadzonego po dacie doręczenia Wójtowi wskazanej powyżej decyzji Kolegium z dnia 6 marca 2024 r. nr [...], zdaniem Sądu, brak jest podstaw do uznania, że prowadzone ono było w sposób przewlekły. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r. organ dopuścił dowód z opinii biegłego hydrogeologa i jednocześnie wyznaczył w nim termin oględzin terenu. Równolegle zawiadomiono strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy ze względu na czas oczekiwania na sporządzenie opinii hydrogeologicznej. Po przeprowadzeniu oględzin (w dniu 19 kwietnia 2024r.) w dniu 3 czerwca 2024 r. wpłynęła do organu opinia sporządzona przez biegłego. Tego samego dnia opinia została przekazana stronom postępowania, celem zapoznania się i ewentualnego zgłoszenia uwag. W tej samej dacie organ wystąpił z pismem do E. C. o sprecyzowanie swojego stanowiska względem prowadzonego postępowania o naruszenie stosunków wodnych. Natomiast w dniu 11 czerwca 2024r. wpłynęły do organu wnioski E. C., A. C. i A.1. C.1. (współwłaścicieli działki nr ewid. 3 obręb [...]) o uznanie ich za strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, po czym organ przekazał im opinię w celu zapoznania się i ewentualnego wniesienia uwag. Ponadto w związku ze złożonym w dniu 20 czerwca 2024 r. przez skarżących wnioskiem o uzupełnienie opinii, organ w dniu 24 czerwca 2024 r. zwrócił się do hydrogeologa o odniesienie się do tego wniosku. Następnie w dniu 26 czerwca 2024 r. Wójt zawiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 2 sierpnia 2024 r., a to ze względu na utrudnienia związane z funkcjonowaniem Poczty Polskiej, jak również w celu umożliwienia stronom postępowania zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. W dniu 28 czerwca 2024 r. do organu wpłynęła odpowiedź biegłego, w którym odniósł się on do wniosku skarżących z dnia 20 czerwca 2024. Następnie w dniu 10 lipca 2024r. zawiadomiono strony postępowania o zebranym materiale dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie w terminie 7 dni. Natomiast w dniu 19 lipca 2024 r. do organu wpłynęła skierowana do tutejszego Sądu skarga na przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania.
Analiza przebiegu wskazanych powyżej czynności, zdaniem Sądu prowadzi do wniosku, że organowi nie sposób skutecznie zarzucić bierności. Pomiędzy datą doręczenia organowi wskazanej powyżej decyzji Kolegium z dnia 6 marca 2024 r. nr [...] a wydaniem postanowienia z dnia 5 kwietnia 2024 r. o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego nie upłynął miesiąc. W dalszym zaś biegu postępowania daty kolejno podejmowanych czynności organu determinowane były oczekiwaniem na sporządzenie i dostarczenie przez biegłego opinii, a następnie jej uzupełnieniem, a także wynikały z konieczności zapewnienia stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu w sposób respektujący wymagania wynikające z art. 10 § 1 k.p.a. Działania organu były w tym okresie podejmowanie sprawnie, bez zbędnej zwłoki, przy czym organ w prawidłowy sposób zawiadamiał strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, informując o przyczynach tego przedłużenia oraz wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy. Samo przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego było, wbrew opinii skarżących, celowe gdyż służyło wyjaśnieniu kluczowych dla niniejszej sprawy kwestii wymagających sięgnięcia do sfery wiadomości specjalnych. Dowód z opinii biegłego, wbrew temu co podnoszą skarżący, nie ma charakteru wyjątkowego, przy czym znikąd nie wynika, że jego przeprowadzenie powinno zawsze zostać poprzedzone wyczerpaniem możliwości przeprowadzenia innych dowodów.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych m.in. z przyczyn niezależnych od organów, które w realiach rozpoznawanej sprawy niewątpliwie miały miejsce. Dotyczy to zwłaszcza czasu oczekiwania na wydanie opinii biegłego, czasu oczekiwania na dokonanie doręczeń, czy związanego z wyznaczeniem stronom terminu na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co jest niezbędne dla poszanowania zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Ponadto nie sposób pominąć, że pomimo przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz podejmowania innych, licznych czynności organowi udało się zakończyć postępowanie decyzją wydaną w dniu 26 lipca 2024 r. (już po wniesieniu skargi na przewlekłość) tj. w ciągu niespełna pięciu miesięcy od wskazanej wyżej decyzji Kolegium przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.