II SAB/Gl 14/26

II SAB/Gl 14/26 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-03-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. w przedmiocie zgłoszonej samowoli budowlanej p o s t a n a w i a odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 12 grudnia 2025 r. T. B. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. (dalej: PINB, organ) w sprawie zgłoszonej przez skarżącego samowoli budowlanej i nieprawidłowości przewodu kominowego na nieruchomości przy ul. [...] w G..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada, czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego.
Zakres właściwości sądów administracyjnych został uregulowany w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg m. in na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (chodzi m. in. o decyzje lub postanowienia).
Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest także terminowość (bezczynność/przewlekłość) działania organów administracji publicznej. Sąd administracyjny nie może jednak weryfikować każdej sfery działań tych organów, ale tylko pewien ich zakres. Z treści przywołanych wyżej przepisów można wywieść generalny wniosek, że bezczynność organów administracji publicznej może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego wówczas, gdy organy te: nie wydają aktów takich jak decyzje, zaskarżalne postanowienia (w sprawach administracyjnych i egzekucyjnych), albo nie wydają innych aktów lub nie podejmują czynności dotyczących praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Z treści tych przepisów wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzucił organowi bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej. Z powyższego wynika, że skarżący domaga się wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w przepisach art. 53a lub art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.; dalej jako: "Prawo budowlane"). Zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego postępowania uregulowane w rozdziale 5b wszczyna się z urzędu. Z kolei art. 72a Prawa budowlanego stanowi, że postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu.
W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 8 września 2025 r. skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął następującą uchwałę w sprawie II OPS 2/25 (dostępna w CBOSA): z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. W uchwale tej NSA wyjaśnił ponadto, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.
W uzasadnieniu ww. uchwały NSA wyjaśnił m.in., że przyznanie jednostce prawa do procesu administracyjnego i prawa do sądu w każdej sytuacji, w której zamierza skorzystać z tego uprawnienia, zatem także w przypadku, gdy przepis materialnoprawny przewiduje wszczęcie postępowania na zasadzie oficjalności, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia prawnego. Podkreślono, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego, niczym nieograniczonego. To prawodawca określa, w jaki sposób w ramach prawnie uregulowanej procedury, może być ono realizowane. Prawo to przysługuje więc jednostce w trybie i na zasadach określonych w przepisach prawa materialnego. Zdaniem NSA przyjęte w przepisach art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego rozwiązania (wszczęcie z urzędu) powinny być interpretowane przy przyjęciu założenia, że właściwy organ nadzoru budowlanego, zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, podejmie niezbędne działania zmierzające do przeciwdziałania zdarzeniom prawnym naruszającym porządek prawny w budownictwie.
W powołanej wyżej uchwale przesądzono, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. NSA wyjaśnił, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Stanowisko zajęte w powyższej uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.
W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2044/22).
Biorąc pod uwagę treść skargi, treść odpowiedzi na skargę należy stwierdzić, że skarżący w istocie domaga się wszczęcia jednego z postępowań uregulowanych w rozdziałach 5b i 6 Prawa budowlanego (dotyczącego rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy), do których to odpowiednio odnoszą się przepisy art. 53a ust. 1 i art. 72a tej ustawy, co czyni złożoną w niniejszej sprawie skargę niedopuszczalną.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.