II SAB/Gl 137/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-01-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuprzewlekłość postępowaniacudzoziemcyzezwolenie na pobyt czasowyKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiUstawa o cudzoziemcachterminy administracyjnezadośćuczynienie

WSA w Gliwicach stwierdził bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku i przyznał skarżącemu zadośćuczynienie.

Skarżący złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie terminów. Wojewoda argumentował, że wniosek był niekompletny i wskazywał na dużą liczbę spraw oraz braki kadrowe. Sąd stwierdził bezczynność organu, uznając, że przez 7 miesięcy nie podjęto żadnych czynności, a organ nie poinformował o przyczynach zwłoki. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 2 miesięcy, przyznał skarżącemu 200 zł zadośćuczynienia, a pozostałą część skargi oddalił.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie terminów postępowania administracyjnego. Wojewoda Śląski w odpowiedzi na skargę argumentował, że wniosek był niekompletny, a opóźnienia wynikały z dużej liczby spraw, braków kadrowych, sytuacji epidemicznej oraz dodatkowych zadań związanych z pomocą uchodźcom z Ukrainy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po analizie akt sprawy, stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ przez 7 miesięcy od wpływu wniosku nie podjął żadnych czynności, a także nie poinformował strony o przyczynach zwłoki. Sąd uznał, że trudności kadrowe i duża liczba spraw nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Sąd zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku w terminie 2 miesięcy od otrzymania akt, przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 200 zł jako zadośćuczynienie za bezczynność, a pozostałą część skargi oddalił. Sąd zasądził również od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ przez 7 miesięcy od wpływu wniosku nie podjął żadnych czynności, nie poinformował strony o przyczynach zwłoki ani o nowym terminie załatwienia sprawy, naruszając tym samym przepisy k.p.a. i ustawy o cudzoziemcach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.c. art. 112a § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 112a § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Pomocnicze

k.p.a. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnymi

u.o.c. art. 105 § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 106 § 2a

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności, ponieważ przez 7 miesięcy od wpływu wniosku nie podjął żadnych czynności. Organ nie poinformował strony o przyczynach zwłoki, nowym terminie załatwienia sprawy ani nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Trudności kadrowe i duża liczba spraw nie usprawiedliwiają bezczynności organu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o niekompletności wniosku i brakach formalnych jako przyczynie opóźnień została odrzucona jako usprawiedliwienie dla 7-miesięcznego braku działania. Argumentacja organu o wpływie sytuacji epidemicznej, konfliktu na Ukrainie i braków kadrowych jako przyczyn niezależnych od organu została uznana za niewystarczającą do usprawiedliwienia bezczynności.

Godne uwagi sformułowania

organ dopuścił się bezczynności bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną oddala skargę w pozostałym zakresie zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę ... tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego przez okres 7 miesięcy, organ nie dokonał w sprawie żadnych czynności organ nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 36 § 1 k.p.a. trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Elżbieta Kaznowska

przewodniczący

Renata Siudyka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezczynności organu, obowiązki organu w przypadku braków formalnych wniosku, wpływ sytuacji kryzysowych na terminy administracyjne, zasądzenie zadośćuczynienia za bezczynność."

Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, w tym specyfika przepisów o cudzoziemcach i wpływ sytuacji kryzysowych, mogą wpływać na zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezczynności organów administracji, zwłaszcza w kontekście spraw cudzoziemców, co jest aktualne i istotne dla wielu osób. Pokazuje, jak sąd ocenia usprawiedliwienia organów i jakie środki ochrony przysługują stronie.

7 miesięcy czekania na decyzję ws. pobytu. Sąd stwierdza bezczynność urzędnika i przyznaje zadośćuczynienie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Gl 137/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37 par. 1 pkt 1, art. 35 par. 1, art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a, par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 112a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 2 miesięcy od otrzymania akt administracyjnych; 4) przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 200,00 (dwieście) złotych; 5) oddala skargę w pozostałym zakresie; 6) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 21 października 2022 r. S. P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: "organ") w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym oraz wnosząc o: 1) zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) przyznanie Skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu Skarżący podał, że złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Pomimo wniesionego ponaglenia organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Skarżący przywołał art. 12, art. 7, art. 77 § 1, art. 35 i art. 36 k.p.a., stanowisko wyrażane w literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych co do rozumienia pojęcia bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania wskazując, iż w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił Strony o zwłoce w załatwieniu sprawy jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Ponadto zwrócił uwagę, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o cudzoziemcach, a zgodnie z art. 112a tej ustawy decyzja winna zostać wydana przez organ w terminie 60 dni. Zdaniem Skarżącego w sprawie zaistniała bezczynność organu administracji publicznej, ponieważ mimo istnienia ustawowego obowiązku organ w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Nadto podkreślił, iż przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony, zatem zaistniałe w sprawie rażące naruszenie prawa nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, którego nie uzasadnia podnoszona przez organ od 2014 r. okoliczność braków kadrowych. Zwrócił uwagę, że zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie do organów administracji publicznej. W ocenie Skarżącego przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, natomiast wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi I instancji powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie, w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż w dniu 21 marca 2022 r. do organu wpłynął wniosek Strony o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wraz z załączonymi dokumentami: załącznikiem nr 1 do wniosku, kopią wybranych stron paszportu, dokumentem pełnomocnictwa udzielonego K. R., kopią pierwszej strony karty pobytu, kopią zezwolenia typ A na pracę, oryginałem umowy - zlecenia, wydrukiem formularza ZUS ZUA, oświadczeniem zleceniodawcy dotyczącym wynagrodzenia. Dalej podał, iż przesłany wniosek został wypełniony w sposób niekompletny i nierzetelny, ponadto jest obarczony brakami formalnymi, tj. nie nastąpiło osobiste stawiennictwo cudzoziemca, cudzoziemiec nie złożył odcisków linii papilarnych, nie przedstawił oryginału dokumentu podróży. Do organu wpłynęły następujące pisma: w dniu 28 czerwca 2022 r. - ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania złożone w imieniu cudzoziemca przez jego pełnomocnika K. R., w dniu 18 sierpnia 2022 r. - pismo profesjonalnego pełnomocnika wraz z załączonymi dokumentami: podaniem zatytułowanym "prośba o przyspieszenie wezwania do złożenia odcisków linii papilarnych", odpisem dokumentu pełnomocnictwa, potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa, natomiast w dniu 21 września 2022 r. - ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Pismem z dnia 19 października 2022 r., z uwagi na braki formalne wniosku, na podstawie art. 105 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 z późn. zm.) cudzoziemiec został wezwany do osobistego stawiennictwa w celu uzupełnienia braków formalnych, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Termin stawiennictwa wyznaczony został na dzień 2 czerwca 2023 r., co wynika z możliwości techniczno-organizacyjnych urzędu obsługującego organ. W dniu 26 października 2022 r. wpłynęła skarga pełnomocnika Strony na bezczynność organu.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 36 § 1 k.p.a. organ podał, że wniosek został zweryfikowany i pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia braków formalnych pismem z dnia 19 października 2022 r. Zaznaczył, że w okresie od 16 marca 2020 r. do 20 maja 2020 r. w związku z ogłoszonym stanem epidemii wizyty w Urzędzie zostały anulowane, zatem po tym okresie w pierwszej kolejności wezwali byli cudzoziemcy, którym termin uzupełnienia braków wypadał w w/w terminie. Pomimo zwieszenia obsługi klientów wnioski cudzoziemców dalej w znacznej ilości wpływały do Wojewody Śląskiego. Z uwagi na ustawowy wymóg osobistego stawiennictwa cudzoziemca postępowania nie mogły zostać wszczęte co spowodowało narastanie zaległości. Terminy do uzupełnienia braków formalnych wniosków wyznaczane są zgodnie z kolejnością wpływu wniosków.
Organ wskazał również na funkcjonujący od 15 lutego 2021 r. tzw. przyspieszony tryb wyznaczenia terminu w celu uzupełnienia braków formalnych w przypadku złożenia właściwie wypełnionego wniosku oraz kompletu wymaganych dokumentów, zauważając jednocześnie, że złożony przez Skarżącego wniosek nie spełniał wymagań umożliwiających szybkie procedowanie. W okresie od 15 lutego 2021 r. do 30 września 2022 r. w tym trybie złożonych zostało 5101 wniosków, a Skarżący reprezentowany przez dwóch pełnomocników, w tym jednego profesjonalnego, z tego trybu nie skorzystał składając wniosek niekompletny.
Organ zauważył również, że od 2014 r. notuje się "lawinowy wzrost" liczby wniosków składanych przez cudzoziemców na terenie Województwa Śląskiego (w 2014 r. – 2409, w 2015 r. – 4046, 2016 – 8706, 2017 r. – 11658, w 2018 r. – 17819, w 2019 r. – 19067, 2020 r. – 27287, 2021 r. – 36968, a do 30 września 2022 r. - 19460). W marcu 2022 r. Oddział do Spraw Cudzoziemców został wzmocniony dodatkowymi 8 etatami, które zostały rozdzielone na stanowiska do bezpośredniej obsługi cudzoziemców i prowadzenia postępowań administracyjnych. Na jednego pracownika na dzień 30 września 2022 r. przypada 1081 spraw. Na zmniejszenie ilości składanych wniosków nie miały także wpływu zapisy art. 15 z1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.). Ponadto część pracowników zostało wyznaczonych w skład międzywydziałowego zespołu do wsparcia działań związanych z udzielaniem pomocy uchodźcom z Ukrainy. Zwrócono również uwagę, że Oddział do Spraw Cudzoziemców od kwietnia 2022 r. podejmuje działania w celu priorytetowego przyjmowania i rozpatrywania wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę pochodzących od obywateli Ukrainy wykonujących pracę w charakterze kierowców w transporcie międzynarodowym, a także działania związane z regulacją art. 42 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583, z późn. zm.), art. 17a ustawy z dnia 23 marca 2022 r. o szczególnych regulacjach w zakresie transportu i gospodarki morskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy (Dz. U. z 2022 r., poz. 684, z późn. zm.), Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyznaczenia wojewody właściwego w zakresie prowadzenia postępowań o przyznanie lub przedłużenie ważności Karty Polaka (Dz. U. z 2022 r., poz. 1498). Organ podkreślił, iż wszystkie wskazane działania, przeorganizowanie pracy, niedobory kadrowe, sytuacja epidemiczna, wybuch wojny, ilość spraw wpływających do organu, a także nowe zadania nakładane na organ bez znacznego wsparcia kadrowego rzutują na terminowość ich wykonania i są niezależne od organu. Tym samym okoliczność ta przemawia za tym, iż nie doszło do przewlekłości w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie organ wskazał, w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, także w tym kontekście, że cudzoziemiec nie odniósł żadnej szkody w świetle art. 15z1 ustawy covidowej, jego pobyt na terytorium RP był legalny, a opóźnienie w wydaniu decyzji nie skutkowało koniecznością opuszczenia kraju, czy też możliwością uznania jego pracy za nielegalną.
Końcowo organ przywołał przepis art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wyjaśniając, iż ponaglenia z dnia 22 czerwca 2022 r. oraz z dnia 16 października 2022 r. nie zostały przekazane do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z uwagi na zawieszenie terminów prowadzonych postępowań, przekazanie ponagleń nastąpi w dniu 1 stycznia 2023 r., jeżeli postępowanie nie zostanie zakończone wydaniem decyzji udzielającej zezwolenia na pobyt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego została poprzedzona ponagleniem. Skarżący wniósł do Szafa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. w dniu 23 czerwca 2022 r. oraz w dniu 19 września 2022 r. (karta nr 25 i 31 akt administracyjnych). Skarga jest zatem dopuszczalna.
Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje również, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.
W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r. I OSK 2567/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. I OSK 2936/16 zgodnie z którymi: "bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu"). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).
Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu na skutek wniesionej skargi na bezczynność Wojewody Śląskiego, a dotycząca zweryfikowania czy organ dokonał czynności w zakreślonych przez przepisy ramach czasowych, prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił następujący tok postępowania. Wniosek Skarżącego o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 21 marca 2022 r. (karta nr 1-15 akt administracyjnych), do którego przedłożono pełnomocnictwo, kserokopie: paszportu, karty pobytu, zezwolenie na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] 2022 r., umowę zlecenia z dnia [...] marca 2022 r., zgłoszenie do ubezpieczeń ZUS ZUA, oświadczenie pracodawcy (karta 16-23 akt administracyjnych). Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) Skarżący reprezentowany przez K. R. wniósł ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. (karta 24-25 akt administracyjnych). Następnie Skarżący udzielił pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi, który pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. (data nadania: 16 sierpnia 2022 r.) wniósł o przyspieszenie wezwania do złożenia odcisków linii papilarnych, przedkładając w załączeniu pełnomocnictwo oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej, powołując w treści pisma stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 maja 2022 r. sygn. IV SAB/Wr 215/22, iż art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie ma zastosowania w tej sprawie (karta 26-29 akt administracyjnych). Następnie pismem z dnia 16 września 2022 r. (data nadania: 19 września 2022 r.) Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (karta nr 30-31 akt administracyjnych). Pismem z dnia 19 października 2022 r. nr [...] organ wezwał Stronę do osobistego stawiennictwa w dniu 2 czerwca 2023 r. w celu pobrania odcisków linii papilarnych, przedstawienia ważnego dokumentu podróży, uzupełnienia wniosku, dostarczenia załącznika nr 1 do wniosku, dostarczenia aktualnej fotografii biometrycznej, okazania oryginałów złożonych w kopii wraz z wnioskiem (karta nr 32 akt administracyjnych). Pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 27 października 2022 r. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącego skierował do organu pismo z dnia 3 listopada 2022 r. wskazując, iż Skarżący zgłosi się niezwłocznie do organu w celu uzupełnienia wskazanych braków podnosząc, że zarówno Kodeks postepowania administracyjnego jak również ustawa o cudzoziemcach nie przewidują możliwości wzywania cudzoziemca do dopełnienia obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych w konkretnym dniu i o konkretnej godzinie (karta nr 34 akt administracyjnych). Skarga na bezczynność Wojewody Śląskiego została nadana w dniu 24 października 2022 r.
Jak wynika z powyższego, wniosek z dnia 18 marca 2022 r. w przedmiocie udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu dnia 21 marca 2022 r., a dopiero pismem z dnia 19 października 2022 r. dokonano pierwszej czynności w sprawie - wezwano Stronę do osobistego stawiennictwa celem pobrania odcisków linii papilarnych. W rezultacie przez okres 7 miesięcy, organ nie dokonał w sprawie żadnych czynności. Ponadto organ nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., zaniechał bowiem zawiadomienia Strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jednocześnie nie zostały wypełnione pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Nie zyskuje akceptacji bierna postawa organu przyjmowana przez kilka miesięcy oraz zaniechanie uczynienia zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, stosownie do którego decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin ten obliczany jest zgodnie z ust. 2 tego przepisu. Cytowany przepis został dodany na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i obowiązuje od dnia 29 stycznia 2022 r. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (art. 112 ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku: dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w myśl art. 106 ust. 2a tej ustawy jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu.
Wskazać należy, że ocena zaistnienia bezczynności organu, wobec regulacji zawartej w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wymaga odniesienia się do zagadnienia momentu wszczęcia postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W przypadku Skarżącego za dzień wszczęcia uważa się dzień 21 marca 2022 r. jako dzień doręczenia żądania do organu.
W przypadku, gdy wniosek zawiera braki organ winien wezwać do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 lipca 2021 r. III SAB/Łd 3/21, M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 września 2008 r. II SAB/Ol 24/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r. VII SA/Wa 1885/20). Przepisem szczególnym jest tutaj przywołany wyżej art. 106 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach (dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2022 r., poz. 91, z mocą obowiązującą od 29 stycznia 2022 r.) oraz art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przypadku określonym w art. 64 § 2, organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku, a jeżeli brak zostanie konwalidowany, przyjmuje się fikcję, że podanie nie było dotknięte brakiem od chwili wniesienia. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (A. Skóra, P. Kardasz w: M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020).
Zagadnienie momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami było już przedmiotem pogłębionej analizy, której wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny uchwale z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13. Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że niekompletny wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej.
W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 marca 2022 r. i od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku.
Wynikającym z art. 64 § 2 k.p.a., art. 106 ust. 2a i art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wymogom organ nie uczynił niezwłocznie zadość, lecz dopiero po wniesieniu przez Skarżącego drugiego ponaglenia w sprawie, tj. po 7 miesiącach. Od dnia wpływu wniosku do organu w dniu 21 marca 2022 r. do dnia pierwszej czynności w dniu 19 października 2022 r. termin załatwienia spraw określony w art. 35 k.p.a. został zatem znacznie przekroczony, uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż choć zastosowanie określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. III SAB/Łd 129/22, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r. IV SAB/Po 86/22 i z dnia 12 kwietnia 2022 r. II SAB/Po 248/21).
Odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ pierwszej instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi pierwszej instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. III SAB/Łd 129/22).
W rozpoznawanej sprawie, wobec długotrwałego braku skierowania do Strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, na dzień wniesienia skargi w sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu termin z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Na skutek wadliwego działania organu Strona nie miała możliwości uzupełnienie braków formalnych wniosku (nie zaistniało zdarzenie z art. 112a ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach).
W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku kierowane jest do Skarżącego kilka miesięcy po wniesieniu podania. Jak wynika bowiem z przywołanych regulacji złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia również w takim czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia standardów obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a.
W kontekście argumentacji organu, warto zaakcentować podzielane przez Sąd orzekający w sprawie, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lipca 2021 r. VII SAB/Wa 41/21, zgodnie z którym dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny nie stanowią też tzw. przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Jak słusznie wskazał Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r. II OSK 1233/19, "braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie". Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2021 r. II SAB/Gl 1/21 podkreślił, iż "problemy kadrowe i napływ wniosków w istotnej liczbie zależne są wyłącznie od sposobu działania instytucji publicznej, która winna podejmować kroki zmierzające do ich usunięcia i zwiększenia obsady stanowisk urzędniczych, jak i podjęcia środków zaradczych wobec wzrastającego wpływu spraw, zwłaszcza, jeżeli okoliczności te są niezmienne od kilku lat". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przywołanych w odpowiedzi na skargę przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.
Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2022 r. I SAB/Wr 134/22). Także panująca pandemia nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej. Terminy przewidziane dla załatwienia sprawy administracyjnej obowiązują i organy administracji publicznej pozostają nimi związane (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r. III SAB/Gd 17/21), tym bardziej, że wniosek Skarżącego został złożony po upływie 2 lat od ogłoszenia stanu epidemii na terytorium kraju, zatem nie była to już sytuacja nowa, od wielu miesięcy podejmowane były wszelkie potrzebne czynności organizacyjne, aby umożliwić prawidłowe i nieprzerwane funkcjonowanie organów.
Mając na względzie opisane wyżej podstawy prawne oraz opisaną postawę organu, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania Strony, bez żadnej wątpliwości dopuścił się bezczynności (pkt 1 sentencji wyroku). Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem w/w wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego, w tym zważył, iż tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy i związanym z tym napływem migrantów oraz dynamiką zmian prawnych. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku stwierdzając, że bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa.
Sąd zważył również, w kontekście przywołanej przez organ w odpowiedzi na skargę treści art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dodanego przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r., Dz. U. z 2022 r. poz. 830, zmieniającej w/w ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r.), iż art. 1 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy ściśle określa zakres przedmiotowy i podmiotowy tego aktu, a jego analiza prowadzi do wniosku, że przepisy te nie maja zastosowania w niniejszej sprawie. Brak było zatem podstaw do ich powoływania w toku kontrolowanego postepowania.
Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku, co uzasadniało, w kontekście wyżej przedstawionych rozważań, zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do jego rozpatrzenia w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania akt administracyjnych (pkt 3 sentencji wyroku). Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie formułuje dla sądu żadnych wytycznych odnoszących się do sposobu wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy, a zatem jedyną przesłanką jego zastosowania jest okoliczność, aby na dzień wyrokowania sprawa nadal pozostawała zawisła przed organem administracji. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że należało zobowiązać organ do wydania stosownego rozstrzygnięcia w w/w terminie.
W odniesieniu natomiast do wniosków skargi w zakresie środków w postaci przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 k.p.a. oraz wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, podkreślenia wymaga, że wymienione środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. Co do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, Sąd zważył, iż w doktrynie podkreśla się, że instytucja ta ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Jej celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21). Przyznanie wspomnianej sumy ma przede wszystkim na celu spełnienie funkcji zarówno odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2021 r. I OSK 1322/19). Przyznanie stronie sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2021 r. I SAB/Wr 425/21). Uwzględniając czas oczekiwania Skarżącego na działanie organu, w tym brak jakiejkolwiek informacji ze strony organu przez 7 miesięcy, zważając równocześnie, iż Skarżący nie przedstawił w skardze żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 200 zł (pkt 4 sentencji). W realiach niniejszej sprawy zawarte w skardze żądanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostawało, w ocenie Sądu, nieuzasadnione.
Natomiast grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny, jej celem jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r. I SAB/Po 29/20). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uwzględniając całokształt sprawy, nie znalazł podstaw do oddziaływania prewencyjno-dyscyplinującego wymienionym środkiem. Stąd też Sąd oddalił skargę w tym zakresie (pkt 5 sentencji wyroku).
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597,00 zł (pkt 6 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100,00 zł, oplata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony będącego radcą prawnym ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.). Sąd, przy uwzględnieniu charakteru i stopnia zawiłości sprawy, nakładu pracy pełnomocnika, jego aktywności w sprawie oraz okoliczności, że rozpoznawana sprawa stanowi jedną z wielu tego rodzaju zawisłych przed tutejszym Sądem, nie znalazł podstaw do zasądzenia zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika w podwójnej wysokości wnioskowanej w skardze.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a, § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę w pozostałym zakresie.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI