II SAB/Gl 135/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-11-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniedroga publicznabezczynność organuprzewlekłość postępowaniaWSApostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże uznał, że nie miało to miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a następnie umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Skarga została wniesiona na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą pod inwestycję drogową nieruchomość. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłości, jednakże nie miały one miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W związku z wydaniem decyzji odszkodowawczej przed wydaniem wyroku, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą pod inwestycję drogową nieruchomość. Zarzucił organowi naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji RP, domagając się zobowiązania organu do zakończenia postępowania i stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Wojewoda Śląski w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że postępowanie odszkodowawcze prowadzone jest na podstawie specustawy drogowej, a terminy jego zakończenia są dłuższe niż w standardowym postępowaniu administracyjnym. Podkreślił, że organ podjął szereg czynności, w tym zlecił operat szacunkowy, a priorytetowo traktował nieruchomości zabudowane. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, stwierdził bezczynność i przewlekłość postępowania, jednakże uznał, że nie miały one miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę aktywność organu i charakter sprawy. Ponieważ decyzja odszkodowawcza została wydana przed wydaniem wyroku, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając koszty postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, jednakże nie miało to miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ nie wydał decyzji odszkodowawczej w ustawowym terminie, a zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało sporządzone po jego upływie. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę aktywność organu w toku postępowania oraz charakter sprawy, nie można było uznać naruszenia za rażące.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a, § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

specustawa drogowa art. 12 § ust. 4b i 4g

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1-2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.g.n. art. 130 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 154

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

specustawa drogowa art. 12 § ust. 5

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.g.n. art. 130 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania. Termin na wydanie decyzji odszkodowawczej został przekroczony.

Odrzucone argumenty

Bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy zobowiązać organ do wydania decyzji odszkodowawczej w określonym terminie. Należy przyznać skarżącemu sumę pieniężną.

Godne uwagi sformułowania

Sąd stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

sprawozdawca

Grzegorz Dobrowolski

członek

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawach odszkodowań za wywłaszczenie nieruchomości pod inwestycje drogowe, a także kryteria oceny rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem pod drogi publiczne i terminami wynikającymi ze specustawy drogowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest bezczynność organu administracji publicznej w kontekście odszkodowania za wywłaszczenie. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest ważna dla zrozumienia praw obywateli w takich sytuacjach.

Bezczynność Wojewody w sprawie odszkodowania za wywłaszczenie – kiedy sąd interweniuje?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Gl 135/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a, art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi S. M. (M.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania aktu w określonym terminie, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
S. M. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej: "organ") w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości - działek gruntu o nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (nr księgi wieczystej [...]), położonych w obrębie [...], gmina W., przeznaczonych pod inwestycję drogową: "Budowa drogi [...]" oraz sformułował zarzuty naruszenia przez organ:
- art. 130 ust. 2, art. 134 i art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 344, dalej: "u.g.n.") w zw. z art. 35 § 1-3, art. 36 § 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), poprzez brak podejmowania czynności zmierzających do zakończenia postępowania i ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości;
- art. 8 i art. 12 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia w ustawowym terminie oraz wyznaczeniem niezgodnego z przepisami terminu zakończenia postępowania;
- art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez brak poszanowania prawa skarżącego do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki.
Domagał się o uwzględnienie skargi i zobowiązania organu do zakończenia postępowania oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak i o przyznanie jemu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Sformułował także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w dniu 27 września 2022 r. organ wydał decyzję numer [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie której wywłaszczona została m. in. nieruchomość skarżącego, działki gruntu o nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, położona w miejscowości S., gmina W.. Podał, że w dniu 21 marca 2023 r. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a w dniu 14 kwietnia 2023 r. wniósł ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii. Z kolei, postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. organ wyższego stopnia uznał, że organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zaznaczył, że nie otrzymał żadnej informacji dotyczącej postępowania, jak również nie został sporządzony operat szacunkowy wyceniający wartość wywłaszczonej nieruchomości. Nie został również powiadomiony o przyczynach takiego stanu rzeczy. Przez okres blisko dziesięciu miesięcy od dnia wydania decyzji nie tylko nie została wydana decyzja ustalająca odszkodowanie, ale nie został także sporządzony operat szacunkowy wyceniający wartość nieruchomości. Stąd też, w jego ocenie w sprawie zachodzi zarówno bezczynność organu (brak podjęcia czynności od chwili wszczęcia postępowania) oraz przewlekłość prowadzonego postępowania (gdyż sporadycznie podejmowane czynności są pozorne i nie zawierają żadnego stanowiska merytorycznego w sprawie).
Pismem z dnia 21 sierpnia 2023 r. organ złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił przy tym, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na realizację inwestycji drogowej prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 162, dalej: "specustawa drogowa"). Zgodnie z jej art. 12 ust. 4b, będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 35 k.p.a., decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej: "decyzja z.r.i.d."). Stosownie do art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, jeżeli decyzji z.r.i.d. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, to decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania tego rygoru. Terminy z art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej są terminami prawa procesowego, a nie materialnego. W konsekwencji terminy te mogą być przedłużane według reguł określonych w k.p.a. Nieruchomość skarżącego została objęta decyzją z.r.i.d. z dnia 27 września 2022 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przed sporządzeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania odszkodowawczego podjęto czynności zmierzające do ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości objętych decyzją z.r.i.d., która nie zawiera wszystkich danych niezbędnych do prowadzenia postępowania odszkodowawczego (np. brak numerów ksiąg wieczystych dla poszczególnych działek, aktualnych danych adresowych właścicieli nieruchomości). Zawiadomieniem z dnia 27 marca 2023 r. organ poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego, a także o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Podał, że ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Termin zakończenia postępowania wyznaczono do dnia 30 września 2023 r. Jest on związany z okresem zlecenia wyceny nieruchomości, sporządzenia przez biegłego operatu szacunkowego, sprawdzenia jego poprawności pod względem formalno-prawnym, odbioru przez organ operatu szacunkowego, a także umożliwienia stronom zapoznania się z wyceną nieruchomości i wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Poinformował, że aktualnie organ posiada już sporządzony i skorygowany operat szacunkowy przyjęty protokołem z dnia 11 sierpnia 2023 r., a pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. poinformował strony o zgromadzonym materiale dowodowym. W odniesieniu do zarzutów skargi zaznaczył, że podejmowane przez organ czynności nie są pozorne i celowo nie zmierzają do przewlekania postępowania. Brak przesłania pisma zawiadamiającego o wszczęciu postępowania nie oznacza, iż do dnia jego wysłania organ nie podejmował jakichkolwiek czynności w sprawie, naruszając przez to prawo.
Zdaniem organu w liniach rozgraniczających teren przedmiotowej inwestycji drogowej znajduje się kilkaset działek, w stosunku do których był zobligowany prowadzić postępowania odszkodowawcze. Inwestycja dotycząca odcinka III, jest tylko częścią ogromnej inwestycji budowy drogi ekspresowej [...]. Jednocześnie w tym samym czasie organ prowadzi postępowania odszkodowawcze za nieruchomości, które zostały objęte decyzją nr [...] z dnia 12 września 2022 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, pn.: "Budowa drogi [...]". Stąd też mając na uwadze szczególną sytuację osób, którym w wyniku wyżej wymienionych inwestycji zostały wywłaszczone nieruchomości, a na których znajdowały się domy mieszkalne, gospodarcze i użytkowe, w pierwszej kolejności organ wszczął postępowania w stosunku do 71 nieruchomości zabudowanych. Nieruchomość skarżącego nie jest nieruchomością zabudowaną. W takich przypadkach niezbędna jest gradacja spraw z priorytetowym traktowaniem nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi oraz tych, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Stąd też, w pierwszej kolejności wysiłki organu skoncentrowały się na prowadzeniu postępowań odszkodowawczych dotyczących takich nieruchomości, jednak co wymaga podkreślenia - przy jednoczesnym podejmowaniu czynności niezbędnych do wszczęcia postępowań odszkodowawczych w odniesieniu do nieruchomości niezabudowanych. Brak jest zatem okoliczności potwierdzających wymierzenie grzywny czy też przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Pismem z dnia 25 września 2023 r. organ poinformował, że w tym samym dniu została wydana decyzja odszkodowawcza na rzecz skarżącego o nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.
Niniejsza skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (por. art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).
Zagadnienia bezczynności i przewlekłości postępowania stanowiły przedmiot wielu orzeczeń sądów administracyjnych, w tym także Naczelnego Sądu Administracyjnego, który między innymi podjął dwie uchwały: w dniu 22 czerwca 2020 r., w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, oraz w dniu 7 marca 2022 r., w sprawie o sygn. akt II OPS 1/21, określające warunki dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Zatem stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. w rozpatrywanej sprawie skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia 14 kwietnia 2023 r. skierowanym do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Rozwoju i Technologii. Rozpoznając to ponaglenie Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. uznał je za nieuzasadnione. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki NSA: z dnia 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz z dnia 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; postanowienie NSA z dnia 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18).
W tym miejscu wskazać należy, że pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.
Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1987/18). Natomiast postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19).
Należy zauważyć, że niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzona bezczynność czy przewlekłość, to prawne konsekwencje są takie same. Sąd bowiem, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje zatem tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2021 r., II OSK 1422/21).
Do postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość mają zastosowanie terminy załatwienia sprawy określone w specustawie drogowej. Stosownie do jej art. 12 ust. 4b decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 12 ust. 4g specustawy drogowej). Przywołane przepisy art. 12 ust. 4b i 4g określają dwie odrębne procedury wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania, w zależności od zaistnienia okoliczności w nich opisanych. Przepis art. 12 ust. 4g stanowi przy tym lex specialis wobec art. 12 ust. 4b specustawy drogowej, dlatego nie można art. 12 ust. 4b stosować do odmiennej sytuacji, w której znajduje zastosowanie art. 12 ust. 4g, tylko dlatego, że decyzja, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, stała się następnie ostateczna przed wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3091/15). Wskazane terminy załatwienia sprawy odszkodowawczej mają charakter procesowy i mogą być przedłużane na zasadach wynikających z art. 36 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., I OSK 1621/12).
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że decyzja z.r.i.d. została wydana przez organ w dniu 27 września 2022 r. i nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że organ zobowiązany był do wydania decyzji ustalającej skarżącego wysokość odszkodowania w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji z.r.i.d. rygoru natychmiastowej wykonalności. Ostatni dzień terminu na załatwienie sprawy przypadał zatem na dzień 26 listopada 2022 r. Do tego dnia organ nie wydał stosownej decyzji, ale przedłużył na zasadach ogólnych termin do jej sporządzenia w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a.
Pierwszą czynnością w postępowaniu, o której powiadomiono skarżącego było zawiadomienie z dnia 27 marca 2023 r. o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego. W zawiadomieniu tym organ podał wskazał także przyczyny zwłoki w terminowym załatwieniu sprawy oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2023 r. Przedłużenie terminu załatwienia sprawy nie mogło odnieść zamierzonego skutku, bowiem zawiadomienie z dnia 27 marca 2023 r. zostało sporządzone i doręczone skarżącemu już po upływie terminu przewidzianego na wydanie decyzji. Powyższe okoliczności wypełniają dyspozycję art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, jak również prowadził przewlekle postępowanie, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z dnia 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z dnia 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z dnia 5 września 2018 r., II OSK 272/18). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także całokształt okoliczności sprawy, jej charakter i zakres czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, których przeprowadzenie nie jest zależne wyłącznie od woli i starań organu. Samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 29 maja 2013 r., II SAB/Gd 29/13 oraz z dnia 27 czerwca 2013 r., III SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., II SAB/Łd 124/14).
Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd wziął pod uwagę aktywność organu w toku prowadzonego postępowania oraz charakter postępowania odszkodowawczego (por. art. 12 ust. 5 specustawy drogowej w zw. z art. 130 ust. 2 u.g.n.).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób zatem przyjąć, że bezczynność organu, czy też przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania były oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, nacechowane złą wolą organu lub lekceważącym podejściem do obowiązków procesowych wynikających z przepisów k.p.a. Z tego też względu Sąd uznał, że niezałatwienie sprawy odszkodowawczej w terminie wynikającym z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej pomimo tego, że jest oczywiste, nie mogło być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.
Nadto, z uwagi na fakt, że decyzją z dnia 25 września 2023 r. organ wydał na rzecz skarżącego decyzję ustalająca odszkodowanie, tym samym brak jest podstaw dla wyznaczenia terminu do załatwienia sprawy, dlatego orzeczono jak w punkcie 3 sentencji wyroku.
Powyższe okoliczności przemawiały także za zaniechaniem przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skarga została oddalona.
Zauważyć w tym miejscu należy, że w uzasadnieniu skargi skarżący nie przywołał żadnych szczególnych okoliczności jego dotyczących, które uzasadniałyby przyznanie sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie.
Sąd z urzędu rozważył, że zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny nie jest uprawnione. W orzecznictwie sformułowano pogląd, że środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r., III SAB/Gl 72/19). Taki naganny przypadek zwłoki organu nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a, art. 149 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1-4 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).
W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie także, że tut. Sąd orzekł już w sprawach podobnych do przedmiotowej, a objętych np. sygn. akt: II SAB/Gl 97/23, II SAB/Gl 98/23, II SAB/Gl 99/23, II SAB/Gl 100/23, w których wyroki wydano w dniu 24 sierpnia 2023 r. oraz II SAB/Gl 132/23, w której wyrok wydano w dniu 27 października 2023 r.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI