II SAB/GL 125/25

II SAB/Gl 125/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Edyta Kędzierska /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 79 ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 262 par. 1,  art. 262 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi M. sp. z o. o. w S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej w przedmiocie uzupełnienia orzeczenia organu odwoławczego o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 lipca 2024r. Starosta [...], w związku ze wzrostem wartości nieruchomości gruntowej, wypowiedział użytkownikowi wieczystemu dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w M. (działki o numerach [...] o powierzchni 11040 m2 oraz [...] o powierzchni 6576 m2, objęte księgą wieczystą numer [...]) i dokonał jej aktualizacji, proponując przyjęcie nowej opłaty rocznej.
Użytkownik wieczysty M. Sp. z o.o. w S. (dalej zwana skarżącą spółką) wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2024 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej (dalej w skrócie SKO) o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie jest uzasadniona w wysokości zaproponowanej.
Pismem z dnia 13 listopada 2024 r. skarżąca spółka wystąpiła do SKO o dopuszczenie dowodu w postaci weryfikacji operatu szacunkowego będącego podstawą aktualizacji przez Stowarzyszenie [...]. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. nr [...]r SKO uwzględniło powyższy wniosek dowodowy.
Następnie SKO orzeczeniem z dnia 20 lutego 2025 r. nr [...] ustaliło, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, podając w uzasadnieniu orzeczenia argumentację w tym zakresie. Jednocześnie SKO w uzasadnieniu tym przedstawiło stanowisko odnośnie do wniosku skarżącej spółki co do kosztów postępowania. W sentencji tego orzeczenia nie zostało zawarte rozstrzygniecie o uwzględnieniu albo oddaleniu tego wniosku.
Wnioskiem z dnia 5 marca 2025 r. skarżąca spółka wystąpiła do SKO o uzupełnienie powyższego orzeczenia o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, bez wydawania odrębnego postanowienia. Wskazała na naruszenie art. 107 § 1
pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2024 r. poz. 572, ze zm. – dalej "k.p.a".) w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, ze zm.- dalej w skrócie u.g.n.).
W odpowiedzi na powyższy wniosek SKO w piśmie z dnia 5 maja 2025 r. wyjaśniając, iż strona wnioskująca podważająca operat jest zobowiązana uiścić koszty opinii, brak jest zatem podstaw do uzupełnienia ww. orzeczenia z dnia
20 lutego 2025 r. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Skarżąca spółka pismem z dnia 23 maja 2025 r. złożyła ponaglenie.
W odpowiedzi na to ponaglenie SKO, wskazując na jego niezasadność, nie dokonało uzupełnienia ww. orzeczenia. Ponownie wyjaśniło, że koszty postępowania zostały poniesione na żądanie strony, nie były one niezbędne do załatwienia sprawy i nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
W dniu 4 lipca 2025 r. skarżąca spółka wystąpiła do Sądu ze skargą na bezczynność SKO w przedmiocie uzupełnienia ww. orzeczenia z dnia 20 lutego
2025 r. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, bez wydawania odrębnego postanowienia w sprawie. W skardze ponowione zostały zarzuty prezentowane we wniosku, a ponadto zarzut naruszenia art. 79 ust. 6 i art. 80 u.g.n.
Skarżąca spółka wystąpiła o zobowiązanie SKO do uzupełnienia w określonym terminie ww. orzeczenia o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania stosownie do dyspozycji przepisu art. 79 ust 6 u.g.n. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi wskazano konieczność rozróżnienia kosztów postępowania aktualizacyjnego pomiędzy stronami (użytkownik wieczysty - starosta), które zostały uregulowane w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, przewidujących formę orzeczenia (również w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach), a koszty postępowania administracyjnego, jakie poniósł orzekający organ administracji publicznej prowadząc postępowanie (SKO) i którakolwiek ze stron (użytkownik wieczysty, starosta), do którego znajdują zastosowanie przepisy k.p.a.
W ocenie skarżącej spółki postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest prowadzone przed SKO na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i w takim postępowaniu równorzędnymi stronami są użytkownik wieczysty oraz właściwy organ, czyli w kontrolowanym postępowaniu - Starosta. Wadliwym jest więc rozstrzyganie przez SKO o kosztach pomiędzy stroną skarżącą a Starosta (który był w kontrolowanym postępowaniu stroną, a nie organem administracji publicznej) na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozstrzygniecie to powinno nastąpić na podstawie przepisu art. 79 ust. 3 i 6 u.g.n., w formie orzeczenia (poprzez jego uzupełnienie).
Jeżeli zatem SKO uznało wniosek o aktualizację opłaty za zasadny to powinno w swoim orzeczeniu, na wniosek użytkownika wieczystego, rozstrzygnąć o zwrocie kosztów i opłat od właściwego organu (starosty) na rzecz użytkownika wieczystego (art. 79 usty. 6 u.g.n.). O takiej formie rozstrzygnięcia w kwestii kosztów przesądza również art. 80 u.g.n, przewidujący możliwość wniesienia do sądu powszechnego sprzeciwu od orzeczenia kolegium tylko w części dotyczącej zwrotu kosztów.
Zdaniem skarżącej spółki SKO błędnie zatem nie zawarło w swoim orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach, a następnie wadliwie nie uzupełniło tego orzeczenia, lecz kierowało pisma informujące o motywach merytorycznych swego stanowiska, z powołaniem na przepisy art. 263 § 1 oraz 262 § 1 k.p.a. Tym samym organ ten pozostaje bezczynny w przedmiocie rozstrzygnięcia sprawy w zakresie kosztów.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu.
Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony.
Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W rozpatrywanej sprawie wnioskiem z dnia 5 marca 2025 r. skarżąca Spółka wystąpiła do SKO o uzupełnienie orzeczenia z dnia 20 lutego 2025 r. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, bez wydawania odrębnego postanowienia. Wskazała na naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm. – dalej "k.p.a.") w związku z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, ze zm.- dalej "u.g.n.").
W odpowiedzi na powyższy wniosek SKO w piśmie z dnia 5 maja 2025 r. wyjaśniło, iż strona wnioskująca podważająca operat jest zobowiązana uiścić koszty opinii, brak jest zatem podstaw do uzupełnienia przedmiotowego orzeczenia z dnia 20 lutego 2025 r. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Zgodnie z art. 77 ust. 7 u.g.n. do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach.
Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony (pkt 1) lub zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza m.in. należności świadków i biegłych, zaś § 2 tego artykułu pozwala organowi administracji publicznej zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.
Z treści art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że obciążenie strony kosztami postępowania nie jest uwarunkowane wyłącznie ustaleniem, iż dane koszty zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony. Możliwość zastosowania powyższego przepisu została bowiem dodatkowo ograniczona do takich kosztów, które powstały w wyniku działań organu administracji niemieszczących się w zakresie jego ustawowych obowiązków. To z kolei prowadzi do sformułowania zasady, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ - w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Dopiero uznanie, że dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na podjęcie rozważań, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony postępowania. Wyjaśnić trzeba, że zakres czynności, które powinien podjąć organ administracji w ramach ustawowych obowiązków, określają art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Ustanowiona w tych przepisach zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym kładzie ciężar dowodu na organ administracji publicznej, co oznacza, że kosztami postępowania można obciążyć stronę wyłącznie wtedy, gdyby organ spełnił jej żądanie w sprawie przeprowadzenia dowodu, nie posiadając jednocześnie jakichkolwiek wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i stwierdzając, że przeprowadzenie takiego dowodu jest całkowicie zbędne (zob. G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II). Zatem koszty postępowania, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., będą związane z dodatkowymi czynnościami postępowania dowodowego, gdy np. strona domaga się dodatkowych jeszcze opinii biegłego, ponowienia ekspertyzy lub oględzin, przesłuchania dodatkowych świadków, pomimo wyjaśnienia okoliczności sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 880).
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, iż wyjątku od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez organ administracji, opisanego w art. 262 § 1 k.p.a., nie można traktować rozszerzająco. Zasada ta odnosi się przy tym nie tylko do postępowań wszczynanych z urzędu, ale dotyczy również postępowań wszczętych na żądanie strony, w których poniesienie kosztów postępowania wynikało z obowiązku ustawowego obciążającego organ administracji publicznej.
Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 565/15, na który powołuje się skarżąca spółka.
Zdaniem składu orzekającego w sprawie brak było podstaw do uzupełnienia orzeczenia SKO z dnia 20 lutego 2025 r. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, ponieważ koszty na sporządzenie opinii przez skarżącą spółkę nie były niezbędne do załatwienia sprawy.
Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organ nie dopuścił się w bezczynności. Z tych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako niezasadną.