II SAB/GL 111/22

II SAB/Gl 111/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
II OSK 1100/23 - Wyrok NSA z 2024-03-13
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 par. 1 pkt 1, art. 35, art. 63 par. 2 i 3, art. 64 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a, art. 151, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. H. i M. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta G. w przedmiocie wznowienia postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę 1. stwierdza, że Prezydent Miasta G. w sposób przewlekły prowadził postępowanie administracyjne, 2. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta G. do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, 4. przyznaje od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, 5. w pozostałym zakresie oddala skargę, 6. zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżących kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. H. i M. K. (dalej: "Skarżący" lub "Strony"), reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę z dnia 10 czerwca 2022 r. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta G. (dalej: "organ" lub "Prezydent Miasta") postępowania w sprawie wznowienia postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. W skardze sformułowano żądanie:
1) stwierdzenia przewlekłości i bezczynności organu w prowadzeniu postępowania administracyjnego,
2) stwierdzenia, że przewlekłość i bezczynność w prowadzeniu przedmiotowej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego,
4) zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz Skarżących w kwocie po 1.000 zł.
W motywach skargi wskazano, że wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2022 r. zwrócono się do organu o wznowienie postępowania dotyczącego udzielenia N. Sp. z o.o. Sp.k. pozwolenia na budowę zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi i murami oporowymi w G. na działkach o nr[...], [....],[...]i [...]obręb [...]. W podaniu, jak wskazali Skarżący, szeroko uzasadnili powody, dla których powinni być uznani za stronę tego postępowania. W tej kwestii podnieśli przede wszystkim to, że przymiotem strony dysponowali w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań dla powyższego przedsięwzięcia (zakończonego decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 25 marca 2022 r. nr [...]
W skardze zaznaczono, że przesądzenie o tym, czy w istocie Skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu o udzielenia pozwolenia na budowę powinno nastąpić w drugiej fazie postępowania wznowieniowego, dlatego też zupełnie nieuzasadnioną jest przewlekłość i bezczynność w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, w której ocenie organu podlega jedynie to, czy żądanie pochodzi od strony, zostało złożone w ustawowym terminie i zawierało wskazanie podstawy wznowienia. Mimo to, jak zaznaczono w skardze, postępowanie przed organem trwa już ok. 2 miesięcy bez żadnego merytorycznego skutku. Zasygnalizowano również, że ponaglenie w niniejszej sprawie zostało sformułowane w piśmie z dnia 22 maja 2022 r., jednak nie doprowadziło do przyśpieszenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę z dnia 27 września 2022 r. organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zajętego w sprawie stanowiska podał, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony i podpisany przez radcę prawnego S.Z. w imieniu 21 osób, w tym również Skarżących. Z kolei - jak zaznaczono - z jego treści wynika, że osoby te są reprezentowane przez radcę prawnego D. N.. Organ nie dostrzegł tego od razu, gdyż pełnomocnicy reprezentowali wnioskodawców w innych sprawach zamiennie. Organ zaznaczył ponadto, że radca prawny D. N, działając jako pełnomocnik czterech osób występujących o wznowienie postępowania, wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia 21 lutego 2022 r. o pozwoleniu na budowę, chociaż - jak twierdzi organ - nie dysponowały one interesem prawnym. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w dacie złożenia wniosku nie dysponował aktami sprawy, a tym samym nie mógł podjąć czynności związanych ze wznowieniem postępowania. Ponadto, że oczekiwano na rozstrzygnięcie organu II instancji, aby usunąć wątpliwości co do ostateczności decyzji. W międzyczasie pismem z dnia 12 maja 2022 r. organ wezwał radcę prawnego D.N do jednoznacznego określenia kto reprezentuje wnioskodawców oraz przedłożenia stosownych pełnomocnictw indywidualnie od każdego mocodawcy. Organ wyjaśnił przy tym, że ze względu na fakt, że wniosek o wznowienie złożony został w wersji papierowej, wezwanie do uzupełnienia również wysłane zostało w wersji papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego. Powyższe pismo zostało odebrane przez pełnomocnika Skarżących w dniu 4 czerwca 2022 r. Radca prawny S. Z. w dniu 13 czerwca 2022 r. przedłożył stosowne pełnomocnictwo. Wobec powyższego, w ocenie organu, pełnomocnik swoim działaniem przewleka czas rozpatrzenia prowadzonej z jego inicjatywy sprawy, co do której sam podnosi zarzut przewlekłości. Organ wskazał także, że Skarżący pismem z dnia 22 maja 2022 r. wnieśli ponaglenie, które zostało przekazane do rozpatrzenia przez Wojewodę Śląskiego.
Pismem z dnia 10 listopada 2022 r. Skarżący, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, podtrzymali dotychczas złożone wnioski skargi, oraz że wnieśli o zasądzenie sumy pieniężnej w kwocie po 2.000 zł dla każdego z nich. Nie zgodzili się także z argumentacją organu podniesioną w odpowiedzi na skargę, gdyż to w ich ocenie, organ wykreował błędny układ procesowy, w którym po złożeniu odwołania w terminie do jego złożenia, "uostatecznił" decyzję o pozwoleniu na budowę, czym prokurował złożenie nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci wniosku o wznowienie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w całości.
Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności, jak również przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta G. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi i murami oporowymi w G. na działkach o nr[...], [...],[...]i [...] obręb[...].
Zarysowany powyżej spór był już rozstrzygany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawach o podobnych stanach faktycznych, tj. wyrokach z dnia 5 stycznia 2023 r. (sygn. akt II SAB/Gl 53/22, II SAB/Gl 54/22 oraz II SAB/Gl 55/22). W rozważaniach dotyczących obecnie rozpatrywanej sprawy Sąd posłuży się przedstawioną we wskazanych powyżej orzeczeniach argumentacją.
Przystępując do rozważań należy nade wszystko wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności organu oraz pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei, przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W charakterystyczny sposób bezczynność organu ujął J.P. Tamo stwierdzając, że w przypadku jej wystąpienia i skargi na to zachowanie, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (J.P. Tamo, op. cit., s. 43). W podobny sposób bezczynność zdefiniował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjmując, iż ma ona miejsce w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Łd 9/16).
Z kolei, przewlekłe prowadzenie postępowania wyraża się jego nieefektywnością - polega na wykonywaniu czynności zbędnych, bądź na wykonywaniu czynności pozornych, a także na powstrzymywaniu się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, prowadzi to do nieracjonalnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy (J.P. Tamo, op, cit., s. 44). W podobny sposób przewlekłość zdefiniował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjmując, że ma ona miejsce w sytuacji, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Sz 12/18).
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Z powyższego wynika, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (zob. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18). Dodać trzeba, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem kontroli sądowej nie jest objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie (wydać rozstrzygnięcie kończące postępowanie), w określonym przez prawo terminie.
Przystępując do rozważań podnieść należy, że bezspornym jest, że wniosek w sprawie wznowienia postępowania wpłynął do organu w dniu 13 kwietnia 2022 r. Od daty tej biegną więc terminy załatwienia sprawy administracyjnej, które określone zostały w art. 35 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa winna być załatwiona bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.), a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Podanie (pismo), aby wywoływało skutki prawne z nim związane musi być kompletne, tj. prawidłowe formalnie. Inaczej rzecz ujmując, strona chcąc skutecznie wnieść wniosek musi zadbać o to żeby czynił on zadość wymaganiom stawianym przez art. 63 § 2 i 3 k.p.a., a także przez przepisy szczególne.
Postępowanie nadzwyczajne, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego, odróżnia się od postępowania zwyczajnego tym, że samo wniesienie wniosku o wznowienie postępowania nie wszczyna tego postępowania. Podanie takie uruchamia jedynie fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości złożenia wniosku. Zatem w tej fazie postępowania organ ustala, czy: 1) wniosek pochodzi od strony; 2) wnioskodawca wskazał podstawę prawną swego żądania; 3) wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną; 4) wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), bądź odmową wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Dokonać należy co do tych wymagań zastrzeżenia, że w sytuacji, gdy podanie o wznowienie postępowania jest oparte o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - gdy zdaniem wnioskodawcy przysługiwał mu przymiot strony w postepowaniu, a został w tym postępowaniu pominięty - to weryfikacja tego twierdzenia wnoszącego podanie następuje w następnej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Rolą organu jest poddanie wniosku wstępnej ocenie pod kątem wymagań stawianych prawem. Dostrzeżone niedostatki we wspomnianym zakresie winny być eliminowane w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
W niniejszej sprawie organ dostrzegł dwa braki formalne. Przede wszystkim w badanej sprawie wniosek został podpisany w imieniu 21 osób (w tym w imieniu Skarżących) przez radcę prawnego S. Z., który nie legitymował się pełnomocnictwem do ich reprezentowania. Do takiego stanowiska prowadzi analiza nadesłanych akt, z których wynika, że do podania nie dołączono pełnomocnictw wnioskodawców (w wykazie załączników brak takiej pozycji). Oznacza to, że wniosek dotknięty był brakiem formalnym (zob. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 2556/21, Lex nr 3349529). Zatem już z tego względu podanie w tej formie było bezskuteczne prawnie. Ponadto, zdaniem organu, wystąpiła potrzeba uzupełnienia wniosku o oświadczenia poszczególnych wnioskodawców co do daty powzięcia wiedzy o decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia 12 maja 2022 r. organ wezwał radcę prawnego D. N. do wyjaśnienia, który z pełnomocników reprezentuje wnioskodawców (wymieniony w petitum podania, czy je podpisujący), a także przedłożenia pełnomocnictw dla radcy mającego występować w sprawie. Ponadto, wskazano na potrzebę złożenia oświadczenia przez każdego z wnioskodawców w kwestii określenia daty uzyskania informacji o decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia postępowania. W piśmie tym organ wyznaczył 7-dniowy termin na uzupełnienie powyższych braków formalnych, a także stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. pouczył, że brak reakcji skutkować będzie pozostawieniem podania bez rozpatrzenia.
Pismo opatrzone datą 12 maja 2022 r. wyekspediowano dopiero w dniu 19 maja 2022 r. Wynika to z informacji pozyskanej ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. - śledzenia przesyłki (nr przesyłki [...]). Doręczenie pisma zaś nastąpiło w dniu 4 czerwca 2022 r. (po uprzednim jego awizowaniu w dniu 23 maja 2022 r. - dowód: zwrotne potwierdzenie doręczenia). Powyższe pozwala na stwierdzenie, że skarga na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, została złożona przed uzupełnieniem braków formalnych wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania. Tymczasem - o czym była mowa wcześniej - podanie to nie mogło wywołać skutków prawnych z nim związanych z racji na wspomniane braki formalne.
Nie można jednak pominąć faktu, że wezwanie do ich usunięcia zostało sformułowane po upływie miesiąca. Dlatego też o ile czynności zmierzające do wyeliminowania wspomnianych niedostatków zostały podjęta w okresie przewidzianym dla spraw skomplikowanych (sporządzenie pisma wprawdzie nastąpiło w ostatnim dniu okresu miesięcznego od wpływu wniosku, to jego nadanie miało miejsce 7 dni później), to przez okres miesiąca organ nie przedsięwziął żadnych innych działań. Przede wszystkim nie przeprowadził oceny wniosku pod kątem jego prawidłowości formalnej. Zaniechanie to nie może być usprawiedliwione faktem, że w innych postępowaniach wnioskodawcy byli reprezentowani naprzemiennie przez obu radców prawnych. Podkreślić bowiem należy, że do podania nie załączono pełnomocnictwa dla żadnego z radców prawnych, co już bezwzględnie wymagało reakcji organu.
Koniecznym również jest podkreślenie, że brak akt administracyjnych z uwagi na ich przekazanie wraz z odwołaniem organowi wyższej instancji nie może być traktowane jako przeszkoda w prowadzeniu postępowania i załatwieniu sprawy, gdyż nie występują przeciwwskazania do podjęcia takich działań, by pozyskać wymaganą dokumentację dostępnymi środkami, jak np. wystąpić o nadesłanie akt, sporządzenie kserokopii, odpisów (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt II OSK 387/14). Pewne wątpliwości może budzić to, czy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało prawidłowo skierowane do radcy prawnego D.Z. zamiast do pełnomocnika, który podpisał wniosek, tj. radcy prawnego S.Z. Okoliczność ta jednak wydaje się nieistotna dla sprawy, albowiem analiza pełnomocnictwa przedłożonego wraz ze skargą jednoznacznie wskazuje, że zostało ono udzielone przez Skarżących obu pełnomocnikom i co istotne nastąpiło w dniu 8 kwietnia 2022 r., a więc jeszcze przed sporządzeniem i wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania. Pozwala to na stwierdzenie, że wezwanie z dnia 12 maja 2022 r. było skuteczne niezależnie od tego, do którego z pełnomocników zostało skierowane. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ nie dopuścił się bezczynności. Natomiast uznać należy, że doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania.
Oceniając, czy powyższa przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. wskazać należy, że pojęcie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2171/17).
Mając to na uwadze należy przyjąć, iż stwierdzona przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. Mianowicie należy uwzględnić w tym zakresie fakt brak jakichkolwiek działań zmierzających do pozyskania akt administracyjnych przekazanych organowi odwoławczemu. Ponadto za takim stanowiskiem przemawia również to, że dopiero po upływie miesiąca organ przedsięwziął obligatoryjne czynności wstępnej oceny podania w zakresie jego zgodności z wymaganiami formalnymi. Z kolei, w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Na dzień orzekania przez Sąd, organ wydał postanowienia kończące postępowanie, tj. odmawiające wznowienia postepowania. W rezultacie obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Skarżących w określonym terminie wynikający z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione stało się umorzenie postępowania w tej części.
Rozstrzygnięcie o wniosku o przyznanie sumy pieniężnej powinno być uwarunkowane celem skargi na bezczynność i przewlekłość, którym jest jej zwalczenie oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. W związku z tym stwierdzić należy, że przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny oraz ma służyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Celem tego środka jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ. Jednocześnie zastrzec należy, że przyznanie sumy pieniężnej jako środek dyscyplinująco-represyjny, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1558/20, Lex nr 3094928). Chodzi o takie sytuacje, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą podstawy do tego, aby korzystając z uprawnienia, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. uwzględnić wniosek o przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz Skarżących, choć nie w żądanej wysokości. Mając na uwadze okres całkowitej przewlekłości organu, zważając równocześnie, iż Skarżący nie przedstawili w skardze ani i dalszym piśmie procesowym żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. Wobec zasądzenia na rzecz Skarżących sumy pieniężnej, Sąd doszedł do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny byłoby nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł w pkt 1, 2 i 3 sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. O zasądzeniu od organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości 500 zł orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Natomiast o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie (pkt 5 sentencji) orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania w kwocie 580 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).
Powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.