II SAB/Gl 103/21

II SAB/Gl 103/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie wypłaty odsetek od opóźnionej płatności zaliczki na odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do ustalenia i wypłacenia skarżącej odsetek za opóźnienie w wypłacie zaliczki odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; 2. orzeka, że bezczynność i przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f, 4g, 5 oraz art. 18 ust. 1, 1a, 1e, art. 22 i 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski ustalił odszkodowanie na rzecz A.N. (dalej również jako: "skarżąca") w wysokości 503.486,00 zł za nieruchomość położoną w R., obręb [...], oznaczoną jako działka nr 1 oraz zobowiązał Prezydenta Miasta R., jako zarządcę drogi wojewódzkiej w mieście na prawach powiatu do wypłaty ustalonego odszkodowania.
Skarżąca pismem z dnia 25 kwietnia 2017 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w punkcie 1 w zakresie w jakim nie określała ona wysokości odszkodowania ponad kwotę 503.486,00 zł i konsekwentnie w zakresie, w jakim nie ustalała ona kwoty równej 5% wartości nieruchomości na kwotę ponad 25.174,30 zł.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...]r. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r.
Pismem z dnia 5 czerwca 2018 r., skierowanym do Wojewody Śląskiego, skarżąca zażądała wypłaty odsetek za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty zaliczki odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Do przedmiotowego żądania skarżąca załączyła kserokopię pisma skierowanego do Wydziału Infrastruktury Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz złożonego w dniu 5 września 2016 r. w Urzędzie Miasta R., zawierającego oświadczenie o wydaniu nieruchomości oraz wniosek o wypłatę zaliczki na odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu tego pisma skarżąca podała, że zgodnie z art. 4g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zaliczka na odszkodowanie powinna zostać wypłacona w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na inwestycję drogową natychmiastowej wykonalności, co nastąpiło w dniu [...] r.
Wojewoda Śląski pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. poinformował skarżącą o przekazaniu jej żądania zgodnie z właściwością, tj. Prezydentowi Miasta R.. W piśmie tym wskazano, że wypłata zaliczki, jak również wypłata odsetek od "opóźnionej" zaliczki jest czynnością materialno-techniczną, która nie należy do kompetencji Wojewody.
Pismem z dnia 18 września 2018 r. Wojewoda Śląski wystąpił do Prezydenta Miasta R. o wskazanie, kiedy skarżąca złożyła wniosek o wypłatę zaliczki i czy wniosek był ponowiony; kiedy Prezydent wypłacił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość; czy i kiedy Prezydent wypłacił zaliczkę i w jakiej wysokości oraz kiedy strona złożyła wniosek o wypłatę odsetek od zaliczki.
Skarżąca pismem z dnia 10 września 2018 r., skierowanym do Ministra Inwestycji i Rozwoju, złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę Śląskiego. Postanowieniem z dnia [...]r. Minister, działając na podstawie art. 37 § 6 w zw. z art. 123 k.p.a., uznał, że Wojewoda Śląski nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie i odstąpił od wyznaczenia mu terminu do rozpatrzenia sprawy.
Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 61a § 1 i § 2 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wypłaty skarżącej odsetek od opóźnionej wypłaty zaliczki na poczet odszkodowania.
Pismem z dnia 13 listopada 2018 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania "[...] Urzędu Wojewódzkiego w K." w sprawie wydania decyzji w przedmiocie wypłaty odsetek od opóźnionej płatności zaliczki na odszkodowanie za nieruchomość objętą decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wniosła o zobowiązanie organu do wydania w tej sprawie decyzji w terminie miesiąca oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca przytoczyła dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że "Urząd Wojewódzki" do dnia sporządzenia skargi nie wydał decyzji w jej sprawie i przekroczył wszelkie terminy przewidziane kodeksem postępowania administracyjnego, prowadząc nieuzasadnioną i przewlekłą korespondencję z Urzędem Miasta R.. Bezprawnie nie wydał decyzji w sprawie jej wniosku, do czego był zobowiązany i w konsekwencji organ dopuścił się nieuzasadnionej zwłoki w rozpatrywaniu jej wniosku, czym doszło do obrazy art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Zignorował też podstawy prawne uzasadnienia przytoczone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wydanym w sprawie postanowieniu tego organu z dnia [...]r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie wniósł ojej oddalenie.
Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SAB/Gl 63/18),:
- umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do ustalenia i wypłacenia skarżącej odsetek za opóźnienie w wypłacie zaliczki odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość,
- orzekł, że bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- przyznał od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych,
- zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skład orzekający wskazał, że "skoro wniosek skarżącej z dnia 5 czerwca 2018 r. o wypłatę odsetek od spóźnionej wypłaty zaliczki wpłynął do [...] Urzędu Wojewódzkiego dnia 12 czerwca, zaś postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie Wojewoda Śląski wydał [...] r., to niewątpliwie w związku z treścią art. 35 Kpa pozostawał w tej sprawie bezczynny, prowadząc jednocześnie postępowanie przewlekle. Przewlekłość i bezczynność miała przy tym, zdaniem Sądu, rażący charakter w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a., gdy zważy się, że sprawa wymagała praktycznie jedynie ustalenia kiedy zaliczka powinna być i kiedy faktycznie została wypłacona, które to okoliczności mogły być ustalone w oparciu o akta administracyjne. Niewątpliwie zatem, sprawa ta mogła być załatwiona zgodnie z treścią art. 35 § 2 Kpa w ciągu miesiąca, tym bardziej, gdy zdaniem Wojewody, nie podlegała ona w ogóle załatwieniu w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane dopiero po upływie ponad 6 m-cy od wpływu wniosku".
Wskazano jednocześnie, że przyznanie przez Sąd skarżącej z urzędu sumy pieniężnej w kwocie 500 zł powinno spełnić przede wszystkim funkcję dyscyplinującą w stosunku do organu (...).
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Wojewoda Śląski zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
1) art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 12 ust. 5 i 5a, art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg w zw. z art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że roszczenie o odsetki z tytułu opóźnienia w wypłaceniu zaliczki odszkodowania ma charakter administracyjny, podczas gdy jest to roszczenie cywilne i brak jest podstaw do władczego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez organ administracji publicznej,
2) art. 104 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy przepis ten jest podstawą do wydania przez Wojewodę Śląskiego decyzji w przedmiocie odsetek za opóźnienie w zapłacie zaliczki, podczas gdy przepis ten nie jest samodzielną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz brak jakiejkolwiek innej podstawy prawnej do wydania decyzji w tym zakresie, a organy administracji publicznej muszą działać na podstawie i w granicach prawa,
3) art. 12 ust. 4a specustawy drogowej - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż z przepisu tego wynika właściwość Wojewody do rozstrzygania o odsetkach za opóźnienie w wypłacie zaliczki odszkodowania, podczas gdy przepis ten określa właściwość Wojewody do wydania decyzji w przedmiocie samego odszkodowania, a kwestia odsetek jest sprawą cywilną, która dochodzona jest przed sądem powszechnym,
4) art. 12 ust. 4b specustawy drogowej - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż z przepisu tego nie wynika właściwość Wojewody do wydawania jakiejkolwiek decyzji, a jedynie określa on termin wydania decyzji odszkodowawczej, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie,
5) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 9 p.p.s.a. - poprzez stwierdzenie bezczynności i przewlekłości oraz nieodrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną a cywilną, a tylko w przypadku sprawy administracyjnej można mówić o bezczynności lub przewlekłości działania organu administracji publicznej i tylko w takiej sytuacji możliwa jest kontrola sądowoadministracyjna,
6) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. - poprzez stwierdzenie, iż doszło w niniejszej sprawie jednocześnie do przewlekłości jak i bezczynności, podczas gdy są to odrębne instytucje prawa i nie ma możliwości wystąpienia w tym samym stanie faktycznym jednocześnie bezczynności oraz przewlekłości,
7) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 k.p.a. - poprzez przyjęcie że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości podczas, gdy stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje, że organ podejmował wszelkie niezbędne czynności, które mógł wykonać, bez zbędnej zwłoki,
8) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 35 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje, że organ podejmował wszelkie niezbędne czynności, nie opóźniał celowo ich podejmowania, a tym samym nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa;
9) art. 149 § 2 p.p.s.a. - poprzez nieuzasadnione zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności ani przewlekłości, a ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia szkody ani jej zakresu.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2021 r. (sygn. I OSK 3051/19) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Gliwicach i przekazał mu sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. Uznał, że orzeczenie to istotnie narusza art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., choć – na tym etapie sprawy – bez powiązania tych przepisów z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Po myśli natomiast art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazał NSA z powyższych regulacji zatem wynika, wydanie wyroku na podstawie art. 149 § 1p.p.s.a. dotyczy zarówno skargi na bezczynność organu jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. O ile przy tym orzecznictwo zgodnie przyjmuje, że w tego rodzaju sprawach sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną w skardze przez skarżącego i ostateczną decyzję, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy też stan przewlekłości prowadzonego postępowania, podejmuje sąd (vide: postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn.. akt II OSK 1360/12), o tyle inaczej przedstawia się kwestia czy w jednej skardze można domagać się jednocześnie stwierdzenia bezczynności organu, jak i stwierdzenia przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania.
Sąd kasacyjny stwierdził, że w doktrynie i orzecznictwie zgodnie uznaje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia, jeśli organ nie podejmuje nakazanych prawem aktów i czynności w sprawach indywidualnych. Natomiast pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację, w której dane postępowanie jest prowadzone w sposób nieefektywny lub czynności podejmowane są w dużym odstępie czasu a nawet mają jedynie charakter pozorny. Prowadzi to zaś w konsekwencji do tego, że takie procedowanie organu cechuje: opieszałość, niesprawność i nieskuteczność. W związku z tym zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie organem, iż bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania są kategoriami odrębnymi. W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie zatem autor skargi kasacyjnej powołał się w jej uzasadnieniu na orzecznictwo, w którym wyrażono pogląd, że o ile możliwe jest jednocześnie złożenie skargi na bezczynność i przewlekłość, to brak jest możliwości stwierdzenia jednocześnie zaistnienia obu tych stanów. Ich ocena musi bowiem następować w sposób odrębny. Pogląd ten – jak wyżej nadmieniono - w realiach rozpoznawanej sprawy – był zaś szczególnie aktualny.
NSA podkreślił, że uczestniczka postępowania wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania "[...] Urzędu Wojewódzkiego w K." w sprawie wydania decyzji w przedmiocie wypłaty odsetek od opóźnionej płatności zaliczki na odszkodowanie za nieruchomość objętą decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Niesporne zaś przy tym było, że ani w dacie wniesienia skargi, ani w dacie wyrokowania przez Sąd Wojewódzki takie postępowanie nie było wszczęte. W związku z tym, o ile można było w zaistniałej sytuacji oceniać kwestię bezczynności organu, o tyle – co do zasady - nie można było przyjmować, że postępowanie to (już co do zasady) było "prowadzone" i to jeszcze w sposób przewlekły. Tym bardziej też nie można było w tym przypadku mówić, że owa przewlekłość postępowania miała charakter rażący.
Odnosząc się do kwestii bezczynności organu NSA stwierdził, że WSA oparł się jedynie na fakcie, że postanowienie Wojewody Śląskiego odmawiające stronie wszczęcia postępowania zostało wydane dopiero w dniu [...]r. podczas, "gdy sprawa wymagała praktycznie jedynie ustalenia kiedy zaliczka powinna być i kiedy faktycznie została wypłacona, które to okoliczności mogły być ustalone w oparciu o akta administracyjne. Niewątpliwie zatem, sprawa ta mogła być załatwiona zgodnie z treścią art. 35 § 2 k.p.a. w ciągu miesiąca, tym bardziej, gdy zdaniem Wojewody, nie podlegała ona w ogóle załatwieniu w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane dopiero po upływie ponad 6 m-cy od wpływu wniosku". W ocenie sądu kasacyjnego powyższy pogląd cechuje jednak zbyt daleko idące uproszczenie.
W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że zagadnienie charakteru bezczynności organu należy oceniać przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy. Pod pojęciem zaś rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Nie jest zatem wystarczające dla przyjęcia bezczynności o rażącym charakterze samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia. Jak wskazał NSA sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że informacje, dotyczące wypłaty stronie odszkodowania (zaliczki) czy ewentualnych odsetek nie znajdowały się w aktach administracyjnych postępowania prowadzonego przez Wojewodę Śląskiego. Kwestia wypłaty odsetek generalnie leżała w gestii organu zobowiązanego do wypłaty świadczenia głównego, czyli Prezydenta Miasta R.. Dopiero w przypadku sporu w tym zakresie władnym do wydania decyzji ustalającej obowiązek wypłaty odsetek w określonej wysokości był Wojewoda. Dlatego też ustalając czy bezczynność organu miała w tym przypadku charakter rażący, Sąd powinien wziąć pod uwagę również powyższe fakty i ocenić w sposób rzetelny, czy Wojewoda istotnie świadomie i tendencyjnie unikał podjęcia formalnego rozstrzygnięcia.
NSA wskazał również, że w istocie sąd I instancji nie uzasadnił przyznania skarżącej sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - powoływanej jako: p.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a a także przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie.
Należy tu również podkreślić, iż sprawa niniejsza jest rozpatrywana po wyroku NSA z dnia 19 listopada 2021 r. (sygn. I OSK 3051/19). Sąd kasacyjny zwarł w nim wskazania i przedstawił wykładnię przepisów prawa. W świetle zaś art. 190 p.p.s.a. "sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny".
Na początku konieczne jest wyjaśnienie kwestii łącznego rozpatrywania przewlekłości i bezczynności Wojewody Śląskiego w sprawie. Co do zasady należy w tym zakresie zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w wyżej przywoływanym wyroku NSA. Jednakże rozpatrywana sprawa jest szczególna. Nie doszło w niej do formalnego wszczęcia postępowania administracyjnego, tylko do zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 61a k.p.a. Jednakże organ administracji wykonywał określone czynności, łącznie z kierowaniem korespondencji do skarżącej. Czynności te trwały około pół roku. Zatem można przyjąć, że konieczne jest również rozpatrzenie przewlekłości rozpatrywania sprawy.
Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jednocześnie w świetle art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również opóźnień, które nastąpiły z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, iż Wojewoda Śląski w sprawie był bezczynny. Pismo skarżącej zawierające żądanie wypłaty odsetek za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty zaliczki odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (z dnia 5 czerwca 2018 r.) wpłynęło do organu w połowie września 2018 r. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nastąpiła zaś [...]r., czyli po upływie pół roku. Jednakże, co należy podkreślić, Wojewoda Śląski podejmował faktycznie czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy. To rodzi pytanie (choć będące poza zakresem rozpatrywanej sprawy) o prawidłowość rozstrzygnięcia organu. Inaczej mówiąc, czy dopuszczalna była w sprawie odmowa wszczęcia postępowania, czy też bardziej prawidłowe było umorzenie postępowania w sprawie. Niezależnie od powyższego problemu należy stwierdzić, że Wojewoda Śląski podejmował czynności zbędne (np. korespondencję z Prezydentem Miasta R.) – jeśli przyjąć, że postępowanie w ogóle nie powinno być wszczęte.
W pełni akceptując stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 19 listopada 2021 r. skład orzekający w sprawie uznaje, że zwłoka w rozpatrzeniu sprawy (w obydwu wyżej wymienionych zakresach) nie miała charakteru rażącego. Wynika to z dwóch powodów. Przede wszystkim Wojewodzie Śląskiemu nie można zarzucić świadomego i tendencyjnego unikania podjęcia formalnego rozstrzygnięcia. Nie bez znaczenia jest również fakt, że informacje dotyczące wypłaty stronie odszkodowania (zaliczki) czy ewentualnych odsetek nie znajdowały się w aktach administracyjnych postępowania prowadzonego przez Wojewodę.
Biorąc pod uwagę powyższe bezprzedmiotowe jest wymierzanie organowi grzywny, czy też zasądzania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej (o które zresztą nie wnosiła).
Ze względu na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie (czyli formalne jej załatwienie) Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do ustalenia i wypłacenia skarżącej żądanych odsetek.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 149 § pkt 3 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.