II SAB/Gd 92/23

II SAB/Gd 92/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. R., A. Ś. i M. L. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do rozpatrzenia odwołania skarżących od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2023 r., nr WG-I.6831.229.2022.RK; 2. stwierdza, że bezczynność, której dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala wniosek o przyznanie sumy pieniężnej; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących D. R., A. Ś. i M. L. kwotę 631 zł (sześćset trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarga D.R., A.Ś. i M.L. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W piśmie z dnia 25 października 2022 r., które wpłynęło do Prezydenta Miasta Gdańska w dniu 4 listopada 2022 r., skarżący złożyli wniosek o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w Gdańsku, w obrębie ewidencyjnym [...].
Prezydent Miasta Gdańska, decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. odmówił zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości.
Od decyzji tej skarżący, w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r., wnieśli odwołanie.
Wniesione przez skarżących odwołanie wraz z aktami sprawy zostało przekazane przez organ I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku przy piśmie z dnia 17 lutego 2023 r. i wpłynęło do Kolegium w dniu 27 lutego 2023 r.
W piśmie z dnia 1 marca 2023 r. Kolegium zwróciło się do organu I instancji z prośbą o nadesłanie informacji o sposobie i dacie złożenia przez skarżących odwołania.
W odpowiedzi, w piśmie z dnia 1 marca 2023 r., które wpłynęło do Kolegium w dniu 7 marca 2023 r., organ I instancji wskazał, że odwołanie skarżących złożone zostało za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu I instancji w dniu 14 lutego 2023 r.
W dniu 19 kwietnia 2023 r. skarżący wnieśli do Kolegium ponaglenie na nierozpatrzenie ich odwołania w terminie.
Pismem z dnia 26 maja 2023 r. Kolegium zwróciło się do organu I instancji o niezwłoczne nadesłanie akt przedmiotowej sprawy.
Następnie, pismem z dnia 29 maja 2023 r. Kolegium zwróciło się do Gdańskich Wód Spółki z o.o. z prośbą o nadesłanie konkretnie określonych informacji, podkreślając, że mają one istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Odpowiedzi na powyższe Spółka udzieliła w piśmie, które wpłynęło do Kolegium w dniu 15 czerwca 2023 r.
Przy piśmie z dnia 5 czerwca 2023 r. organ I instancji przekazał Kolegium oryginał postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska opiniującego wstępny projekt podziału wraz z dokumentacją.
W dniu 7 czerwca 2023 r. skarżący wnieśli skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, polegającą na nierozpatrzeniu wniesionego przez nich odwołania, domagając się: wyznaczenia Kolegium terminu 30 dni, liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku, do wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym; stwierdzenia, że Kolegium dopuściło się bezczynności; stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od Kolegium na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 31 730,75 zł oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego i opłaty skarbowej. Skarżący podkreślili przy tym, że wniesione przez nich odwołanie nie zostało przez Kolegium rozpatrzone w przewidzianym terminie a nadto Kolegium nie podjęło w sprawie żadnych czynności, jak i nie wskazało terminu rozpoznania sprawy, i nie wyjaśniło przyczyn opóźnienia a wniesione przez skarżących ponaglenie pozostawiło bez odpowiedzi. Uzasadniając zaś żądanie przyznania sumy pieniężnej w maksymalnej przewidzianej przepisami prawa wysokości skarżący podkreślili, że postępowanie, w ramach którego Kolegium dopuściło się bezczynności, dotyczy kwestii podziału należącej do nich nieruchomości i bezczynność Kolegium tamuje wszelkie planowane działania skarżących, a tym samym stawia ich w sytuacji niepewności co do dalszych losów należącego do nich i posiadającego znaczną wartość majątku.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o umorzenie postępowania, wskazując, że w dniu 15 czerwca 2023 r., po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżących odwołania, wydało decyzję, mocą której uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2023 r. i umorzyło w całości postępowanie organu I instancji.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) a także na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej wykazała, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna.
W skardze tej skarżący zarzucili Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Gdańsku bezczynność w rozpatrzeniu wniesionego przez nich odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2023 r., mocą której odmówiono skarżącym zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w Gdańsku, obręb [...].
W ocenie Sądu wniesiona skarga spełnia wymogi formalne umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie. Przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpali bowiem przysługujące im środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z ponagleniem na niezałatwienie wniesionego przez nich odwołania w terminie, wypełniając tym samym wymóg wynikający z art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym ponaglenie wnosi się do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Wprawdzie Kolegium, wbrew dyspozycji art. 37 § 5 k.p.a., nie rozpatrzyło wniesionego ponaglenia, jednakże niezależnie od tego, skarżący mogli wnieść skargę na bezczynność organu do sądu administracyjnego. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można bowiem wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wobec powyższego nie jest konieczne do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania oczekiwanie na rozpoznanie przez właściwy organ ponaglenia ani oczekiwanie na upływ czasu jaki przepisy prawa dają organom administracji na przekazanie i rozpoznanie ponaglenia (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 323/18; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 953/19, dostępne na stronie internetowej https://orzczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc zatem do merytorycznej kontroli wniesionej skargi, Sąd miał na uwadze, że bezczynność to, zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Wskazać bowiem należy, że naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a., stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie przy tym z treścią art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). W rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.
Jednocześnie, w myśl art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl) stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Nadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284, ze zm.).
W każdym zaś przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji, mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., mamy do czynienia z bezczynnością organu (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 306/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezczynność, jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten - będąc właściwym w sprawie - nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2348/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym, dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których wymagane prawem czynności lub akt nie zostały podjęte. Wniesienie skargi na bezczynność organu uzasadnia zatem samo niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, na dzień wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie, pozostawało bezczynne w rozpatrzeniu wniesionego przez skarżących odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2023 r.
Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy, odwołanie skarżących wniesione w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. zostało przekazane do Kolegium wraz z aktami sprawy w dniu 27 lutego 2023 r. i nie zostało załatwione w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania, tj. w terminie określonym w art. 36 § 3 k.p.a.
Co więcej, z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w tym okresie wystąpiły sytuacje, które przedłużałyby termin załatwienia sprawy zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. Przepis art. 35 § 5 k.p.a. stanowi bowiem, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Nadto, wbrew wymogowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a., Kolegium nie poinformowało skarżących o niezałatwieniu sprawy w terminie, o przyczynach zwłoki, jak i nie wskazało nowego terminu załatwienia sprawy.
Jednocześnie, Sąd stwierdził, że z zarzutu bezczynności w niniejszej sprawie Kolegium uwolniło się w dniu 15 czerwca 2023 r., kiedy to wydało decyzję, po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżących odwołania. Decyzja ta wydana została jednak dopiero po wniesieniu skargi w przedmiotowej sprawie, co miało miejsce w dniu 7 czerwca 2023 r.
Powyższe, uczyniło bezprzedmiotowym orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu Kolegium, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do wydania aktu lub podjęcia czynności. Z przepisu tego wynika bowiem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy decyzja ta lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Jeżeli do daty orzekania przez Sąd, organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to – mimo pozostawania w zwłoce – przestaje on tkwić w bezczynności a postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, Lex nr 463687), ale tylko i wyłącznie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt III OZ 324/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dlatego też, Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w punkcie 1 wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Kolegium do rozpatrzenia odwołania skarżących od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2023 r.
Kierując się jednocześnie wymogiem art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność, której dopuściło się Kolegium nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2 wyroku.
Sąd uwzględnił przy tym, że dokonując oceny w powyższym zakresie należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się także, że naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O rażącym naruszeniu prawa w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwłoka w wykonaniu obowiązku musi być efektem nacechowanego złą wolą, uporczywego zaniechania, pozbawionego racjonalnego uzasadnienia. Zatem o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 237/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć zaś należy, że odwołanie skarżących od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2023 r. wpłynęło do Kolegium w dniu 27 lutego 2023 r. Niewątpliwie, dopiero po upływie 3 miesięcy, tj. w dniu 26 maja 2023 r., Kolegium wystosowało do organu I instancji wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie a w dniu 29 maja 2023 r. zwróciło się do Gdańskich Wód Spółki z o.o. z prośbą o nadesłanie niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy informacji. Jednakże, po uzyskaniu w dniu 15 czerwca 2023 r. odpowiedzi od Gdańskich Wód Spółki z o.o., jeszcze tego samego dnia, Kolegium wydało decyzję rozpoznającą odwołanie wniesione przez skarżących. Mając powyższe na uwadze a także przedmiot niniejszego postępowania, Sąd uznał, że bezczynność Kolegium nie miała charakteru kwalifikowanego.
Mając również powyższe okoliczności na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej.
Stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Rozstrzygnięcie o zastosowaniu bądź odmowie przyznania sumy pieniężnej należy przy tym do sądu administracyjnego i może być podjęte zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony. Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien zaś przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie pełni ten środek. Suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego, pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla strony za oczekiwanie na zakończenie sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Suma pieniężna nie jest zaś zależna od poniesionej i wykazanej krzywdy czy uszczerbku majątkowego. Co do zasady natomiast można przyjąć, że ma ona funkcję swoistego zadośćuczynienia (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 797/21; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 1915/21; wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II OSK 1051/21 – wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzezcenia.nsa.gov.pl). Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Samo ujęcie wskazanego przepisu jednoznacznie potwierdza, że zasądzanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania ( zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2141/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie zachodzi uzasadniona konieczność zastosowania dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych a także prewencyjnych i dlatego też, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił wniosek skarżących o przyznanie im sumy pieniężnej, o czym orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zaś w punkcie 4 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.