II SAB/Gd 86/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-11-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organuświadczenie pielęgnacyjnekodeks postępowania administracyjnegoterminyskarga sądowoadministracyjnaSKOWSApostępowanie administracyjneprawo do świadczeń

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie w sprawie skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzając bezczynność organu, ale bez rażącego naruszenia prawa.

Skarga K.B. dotyczyła bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Po wniesieniu skargi i ponaglenia, organ podjął działania, a następnie wydał decyzję. Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w części zobowiązującej organ do wydania decyzji, stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie nastąpiło rażące naruszenie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę K.B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Gdańsku w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy Gardeja odmawiającej przyznania świadczenia. Po przekazaniu odwołania do SKO, organ nie podjął działań przez kilka miesięcy, co skłoniło skarżącą do złożenia ponaglenia, a następnie skargi na bezczynność. SKO wezwało organ pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego i poinformowało skarżącą o przewidywanym terminie wydania decyzji. Sąd stwierdził, że SKO pozostawało w bezczynności, ponieważ nie załatwiło sprawy w ustawowym terminie. Jednakże, biorąc pod uwagę podjęte przez organ czynności po wniesieniu skargi i czas trwania bezczynności, sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Postępowanie sądowoadministracyjne zostało umorzone w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania decyzji, ponieważ SKO wydało decyzję po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd. Sąd zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawało w bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 KPA, nie podjął żadnych czynności przez blisko dwa miesiące od otrzymania odwołania, a następnie dopiero po otrzymaniu ponaglenia wezwał organ pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8-9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1-2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8-9

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO pozostawało w bezczynności, ponieważ nie załatwiło sprawy w terminie określonym w KPA. Organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, co uzasadnia umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w części zobowiązującej do wydania decyzji.

Odrzucone argumenty

SKO nie pozostawało w bezczynności, albowiem podjęło czynności zmierzające do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Brak podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Godne uwagi sformułowania

bezczynność organu rażące naruszenie prawa umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego zasada szybkości i prostoty postępowania

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Jolanta Górska

członek

Krzysztof Kaszubowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć bezczynności organu i rażącego naruszenia prawa w kontekście KPA oraz procedury sądowoadministracyjnej. Określenie momentu, od którego biegnie termin na rozpoznanie odwołania i kiedy można mówić o bezczynności."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego przypadku świadczenia pielęgnacyjnego i bezczynności SKO, co może ograniczać jej uniwersalne zastosowanie. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze zależna od okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem bezczynności organów administracji publicznej i procedurę skargi do WSA. Jest to istotne dla prawników procesowych i administracyjnych.

Kiedy organ milczy: WSA rozstrzyga o bezczynności SKO w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Gd 86/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Jolanta Górska
Krzysztof Kaszubowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Umorzono postępowanie w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 12, art. 35, art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie z odwołania od decyzji Wójta Gminy Gardeja z dnia 27 grudnia 2022 r., nr GOPS-5231/ŚR/647/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1/ umarza postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zobowiązania Kolegium do rozpoznania odwołania od decyzji Wójta Gminy Gardeja z dnia 27 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 2/ stwierdza, że SKO pozostawało w bezczynności; 3/ stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4/ zasądza od SKO na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
K. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2022 r. K. B., reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, G. B..
Decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. Wójt Gminy G., w imieniu którego działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji skarżąca, w piśmie z dnia 2 stycznia 2023 r., wniosła odwołanie, które zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku przy piśmie z dnia 19 stycznia 2023 r. i wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 24 stycznia 2023 r.
W piśmie z dnia 25 kwietnia 2023 r. (data wpływu do organu 27 kwietnia 2023 r.) wnioskodawczyni zwróciła się Kolegium z ponagleniem na bezczynność organu wskazując, że pomimo upływu 3 miesięcy organ odwoławczy nie podjął żadnych działań w sprawie i nie wyznaczył nawet przybliżonego terminu załatwienia sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, w piśmie z dnia 10 maja 2023 r., wezwało Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie w zakresie wskazanym w jego treści.
Jednocześnie, w piśmie z tej samej daty, poinformowało pełnomocnika wnioskodawczyni, że aktualnie w sprawie toczą się czynności mające na celu wyczerpujące zebranie materiału dowodowego a także, że po jego zebraniu i zapewnieniu stronie czynnego udziału w toku postępowania, zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") zostanie wydany akt administracyjny, wyznaczając datę nie później niż 23 czerwca 2023 r.
W dniu 18 maja 2023 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego w Gdańsku w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniosła o:
- wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie,
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
- stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując m.in.: że decyzją z 27 grudnia 2022 r. Wójt odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, które 19 stycznia 2023 r. zostało przekazane do Kolegium. Od momentu złożenia odwołania Kolegium nie wykonało żadnych czynności mających na celu załatwienie sprawy, czym dopuściło się naruszenia terminów określonych w art. 35 k.p.a., jak również nie dochowało obowiązków nałożonych na nie przez art. 36 k.p.a., tj. nie poinformowało strony o niezałatwieniu sprawy w terminie ani nie wyznaczyło choćby przybliżonego terminu jej załatwienia. Wskazała, że w dniu 25 kwietnia 2023 r. złożyła ponaglenie na bezczynność Kolegium, które jednak nie zostało przez ten organ rozpatrzone w siedmiodniowym terminie od jego otrzymania, czym organ dopuścił się naruszenia art. 37 § 5 i 6 k.p.a. W związku z tym została wyczerpana droga administracyjna, a zatem spełniono wskazaną w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", przesłankę wniesienia skargi na bezczynność.
Podsumowując skarżąca podniosła, że pomimo pisemnego ponaglenia oraz wielokrotnych prób kontaktu telefonicznego Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie, naruszając przy tym nie tylko szczególne przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw, ale również jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określoną w art. 12 k.p.a., tj. zasadę szybkości i prostoty postępowania. Wskazano, że na dzień złożenia skargi sprawa jest rozpatrywana przez Kolegium ponad cztery miesiące.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 10 maja 2023 r. strona została poinformowana, że w sprawie prowadzone są czynności mające na celu wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a niezwłocznie po jego zebraniu i zapewnieniu stronie czynnego udziału w toku postępowania zostanie wydany akt administracyjny, nie później niż 23 czerwca 2023 r. Kolegium wskazało ponadto, że pismem z tego samego dnia wezwało organ pierwszej instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a.
Informację o podjętych przez organ odwoławczy działaniach doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 maja 2023 r., natomiast skarga została sporządzona dzień później. Na dzień sporządzenia skargi strona była powiadomiona o czynnościach realizowanych w sprawie i przewidywanym terminie wydania aktu. W związku z powyższym, w ocenie organu skarga, w której jako zarzut podniesiono okoliczność niewykonywania żadnych czynności mających na celu niezałatwienie sprawy pozostaje nieuzasadniona i tym samym brak jest podstaw do uznania, że bezczynność organu, której faktycznie nie było, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że wnosząc skargę strona nie dokonała jakichkolwiek czynności sprawdzających na jakim etapie znajduje się sprawa.
W piśmie procesowym z dnia 10 lipca 2023 r., stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę, Kolegium wskazało, że wobec uzupełnienia przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, organ odwoławczy w piśmie z dnia 16 czerwca 2023 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o wypożyczenie akt sprawy, celem rozpoznania odwołania. Sąd przesłał żądaną dokumentację w dniu 26 czerwca 2023 r. Decyzją dnia 10 lipca 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi K. B. zwalcza bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w zakresie rozpatrzenia jej odwołania od decyzji Wójta Gminy G. z 27 grudnia 2022 r. odmawiającej jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że w piśmie z 25 kwietnia 2023 r. strona wniosła do organu ponaglenie na bezczynność w niniejszej sprawie. Tym samym skarżąca wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stosownie natomiast do treści art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z czym przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przez przewlekłość postępowania należy natomiast rozumieć stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Natomiast przez "przewlekłe prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; wszystkie powoływane w sprawie orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak już wcześniej wskazano, jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie.
Należy wskazać, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie powyższej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że – zgodnie z powołanym przepisem – niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Organ odwoławczy natomiast powinien załatwić sprawę nie później niż w ciągu miesiąca, od dnia otrzymania odwołania. W myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. Natomiast, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania sprawy administracyjnej. Ocena dochowania terminu jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a. Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny, czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności, dla których postępowanie jest prowadzone, a zmierzające do jej załatwienia. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: NSA z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17 oraz WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18).
Oceniając tok czynności kontrolowanego w niniejszej sprawie organu w kontekście powyższych uwag Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dopuściło się bezczynności.
Na podstawie przesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy Sąd przyjął, że Kolegium zostało zobowiązane do podjęcia władczych działań od 24 stycznia 2023 r. W tym bowiem dniu wpłynęły do organu przekazane przez organ pierwszej instancji akta sprawy wraz z odwołaniem. W myśl zaś powołanego wyżej art. 35 § 3 k.p.a. organ ten powinien był załatwić sprawę nie później niż w ciągu miesiąca, od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie należy przyjąć, że ustawowy termin jej rozpoznania minął 24 lutego 2023 r. Z przedłożonych Sądowi dokumentów wynika jednak, że organ odwoławczy nie podjął w sprawie żadnych czynności aż do dnia 10 maja 2023 r. (blisko dwa tygodnie po otrzymaniu ponaglenia na bezczynność), kiedy to zwrócił się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, na co otrzymał odpowiedź 12 czerwca 2023 r. Zauważyć jednocześnie należy, że organ odwoławczy, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 36 § 1 k.p.a., dopiero w dniu 10 maja 2023 r. zawiadomił skarżąca o niezałatwieniu sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało natomiast, że nie pozostaje w bezczynności, albowiem w dniu 10 maja 2023 r. podjęło czynności zmierzające do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Uwzględnienia jednak wymaga, że postępowanie Kolegium zostało zakończone po wniesieniu skargi a przed jej rozpoznaniem przez Sąd przez wydanie decyzji z 10 lipca 2023 r. (SKO Gd/881/23). Okoliczność, że organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, jednak przed dniem jej rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uzasadnia umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego w części zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym też orzeczono w punkcie 1. wyroku.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały konieczne przesłanki do stwierdzenia bezczynności organu. Na Kolegium ciążył bowiem ustawowy obowiązek wydania aktu, którego organ nie podjął w terminie określonym przepisami postępowania, a jednocześnie dopiero po upływie czterech miesięcy organ wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a., tj. poinformowania stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. Opisana powyżej chronologia poszczególnych czynności prowadzi do wniosku, że Kolegium dopuściło się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 2. wyroku.
Stwierdzona wyżej bezczynność organu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie daje jednak podstaw do stwierdzenia kwalifikowanego charakteru bezczynności, to jest rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym Sąd orzekł w punkcie 3. wyroku. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "bezczynności z rażącym naruszeniem prawa". W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, jednakże dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest jednocześnie efektem działań bądź zaniechań organów spowodowanych przykładowo celowym unikaniem podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyrok NSA z 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15).
W ocenie Sądu należy uznać, że w niniejszej sprawie stan bezczynności nie trwał szczególnie długo, bo około sześć i pól miesiąca. Przy obliczaniu, czy został zachowany termin do załatwienia sprawy, należało bowiem uwzględnić okresy podlegające wyłączeniu na podstawie art. 35 § 5 k.p.a., ponieważ wyznaczony przez ustawodawcę czas dla dokonania danej czynności procesowej, to czas efektywny, jakim powinien dysponować organ załatwiający sprawę. Do terminów nie wlicza się zatem terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a. W rezultacie uwzględnić należało okres od 10 maja 2023 r. do 12 czerwca 2023 r., tj. czas pomiędzy wystosowaniem pisma do organu I instancji a otrzymaniem wyjaśnień. Oznacza to, że efektywna bezczynność w sprawie wyniosła nieco ponad 5 miesięcy, co wyklucza jej rażący charakter.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej (480 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI