II SAB/Gd 82/23

II SAB/Gd 82/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 18 października 2022 r. D. W. (dalej: "Strona", "Skarżący") wystąpił do Prezydenta Miasta Gdyni (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną
w stopniu znacznym matką.
Decyzją z 1 grudnia 2022 r. Prezydent odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Pismem z 7 grudnia 2022 r. Strona wniosła od powyższej decyzji odwołanie, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") w dniu 3 stycznia 2023 r.
Pismem z 6 kwietnia 2023 r. Strona, na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", wniosła do Kolegium ponaglenie na bezczynność w niniejszej sprawie.
W dniu 12 maja 2023 r. Strona złożyła skargę na bezczynność Kolegium wnosząc
o: 1) wyznaczenie Organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie, 2) stwierdzenie,
że Organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz 4) zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania wskazując m.in., że decyzją z 1 grudnia 2022 r. Prezydent odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, które 28 grudnia 2022 r. zostało przekazane do Kolegium.
Skarżący podniósł, że od momentu złożenia odwołania Kolegium nie wykonało żadnych czynności mających na celu załatwienie sprawy, czym dopuściło się naruszenia terminów określonych w art. 35 k.p.a., jak również nie dochowało obowiązków nałożonych na nie przez art. 36 k.p.a., tj. nie poinformowało Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie ani nie wyznaczyło choćby przybliżonego terminu jej załatwienia.
Wskazano, że 6 kwietnia 2023 r. złożono ponaglenie na bezczynność Kolegium, które jednak nie zostało przez ten organ rozpatrzone w 7-dniowym terminie od jego otrzymania, czym Organ dopuścił się naruszenia art. 37 § 5 i 6 k.p.a. W związku z tym została wyczerpana droga administracyjna, a zatem spełniono wskazaną w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "P.p.s.a.", przesłankę wniesienia skargi na bezczynność.
Podsumowując podniesiono, że pomimo pisemnego ponaglenia oraz wielokrotnych prób kontaktu telefonicznego Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie, naruszając przy tym nie tylko szczególne przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw, ale również jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określoną w art. 12 k.p.a., tj. zasadę szybkości i prostoty postępowania. Wskazano, że na dzień złożenia skargi sprawa jest rozpatrywana przez Kolegium ponad 5 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie wskazując, że decyzją
z 10 maja 2023 r. uchyliło w całości decyzję Prezydenta z 1 grudnia 2022 r. i przyznało Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką od 1 października 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w kwocie 2.119 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2023 r. w kwocie 2.458 zł miesięcznie na czas nieokreślony. Tym samym, skarga na bezczynność została złożona po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji, przez co powinna ona podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie
w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego
w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Z przepisów art. 149 § 1 i 1a P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania
w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania
w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Bezczynność organu administracji publicznej została zdefiniowana w art. 37 § 1
pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, lub przepisach szczególnych, ani w terminie wyznaczonym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. A zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób
w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący zwalcza bezczynność Kolegium w rozpoznaniu jego odwołania od decyzji Prezydenta z 1 grudnia 2022 r. odmawiającej mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Jak wynika z przesłanych Sądowi akt sprawy, w dniu 10 maja 2023 r. Kolegium wydało decyzję, którą uchyliło w całości ww. decyzję Prezydenta z 1 grudnia 2022 r.
i przyznało Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną
w stopniu znacznym matką od 1 października 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w kwocie 2.119 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2023 r. w kwocie 2.458 zł miesięcznie na czas nieokreślony.
Z powyższego wynika, że przed wniesieniem skargi (co miało miejsce 12 maja
2023 r.) organ odwoławczy rozpoznał odwołanie Skarżącego z 7 grudnia 2022 r. w jeden
z dopuszczalnych prawem sposobów, tj. wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") podjął uchwałę w sprawie II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020/6/79), w której wskazał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano m.in., że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast
w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny, nie zaś historyczny, z tego względu, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest usunięcie stanu bezczynności. NSA podkreślił również, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność, w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności.
W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi D. W. stanowi bowiem okoliczność wniesienia jej w dniu (12 maja 2023 r.), w którym Kolegium nie pozostawało
w bezczynności, albowiem wcześniej (10 maja 2023 r.) wydało decyzję na podstawie
art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., załatwiając w ten sposób odwołanie Skarżącego od decyzji Prezydenta z 1 grudnia 2022 r.
Należy podkreślić, że zdarzeniem prawnym, które kończy stan bezczynności lub przewlekłości jest załatwienie sprawy przez organ. Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W świetle art. 104 § 1 k.p.a. należy przyjęć, że momentem załatwienia sprawy jest z reguły, w razie braku odmiennych regulacji ustawowych, wydanie decyzji (zob. postanowienie NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1575/22, przywołane
w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że datą wydania decyzji (postanowienia) jest data jej podpisania przez osobę upoważnioną do jej wydania, przy czym w razie wątpliwości datą podpisania jest data umieszczona na decyzji
(zob. wyroki NSA: z 15 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 2051/09 i z 24 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 493/22). W wyroku z 9 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1967/21 NSA stwierdził, że dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej
i podstawy faktycznej decyzji. Data wydania decyzji nie będzie równoważna z tą, od której organ i strony będą związani decyzją. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu. Tak więc dla oceny, czy w dacie wniesienia skargi na bezczynność organ załatwił sprawę, ma znaczenie data wydania decyzji, a nie data jej doręczenia stronie.
Podsumowując: skoro w chwili wniesienia skargi (jej nadania w placówce pocztowej na adres organu), tj. w dniu 12 maja 2023 r., organ odwoławczy załatwił już sprawę administracyjną poprzez wydanie w dniu 10 maja 2023 r. decyzji, to zachodziła pierwotna, bo istniejąca w dniu wniesienia skargi, bezprzedmiotowość postępowania. W dniu wniesienia skargi nie istniał już bowiem przedmiot postępowania, jakim w realiach niniejszej sprawy był stan bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Konsekwentnie, skarga winna podlegać odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn (zob. postanowienie NSA z 4 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 332/21).
Doręczenie decyzji pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 19 maja 2023 r. pozostaje bez wpływu na ocenę skuteczności wydania decyzji w kontekście ustania stanu bezczynności, tym bardziej że wydanie decyzji nastąpiło wcześniej niż data wpływu skargi do organu, co miało miejsce 17 maja 2023 r.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w pkt 1-5a) jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak
w sentencji.