II SAB/Gd 78/25

II SAB/Gd 78/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na bezczynność i przewlekłość postępowania Spółdzielni Mieszkaniowej "Suchanino" z siedzibą w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia wyników kontroli przeprowadzonej w lokalu mieszkalnym postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
B. P. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] (dalej jako: Spółdzielnia) w przedmiocie udostępnienia mu wyników kontroli przeprowadzonej w lokalu mieszkalnym nr [...], położonym w budynku przy ul. C. [...] w G. W skardze strona domagała się:
stwierdzenia bezczynności i przewlekłego prowadzenia sprawy przez Spółdzielnię w zakresie udzielenia merytorycznej odpowiedzi na pismo skarżącego i wniosek z 20 sierpnia 2025 r. oraz udostępnienia wyników kontroli przeprowadzonej w lokalu skarżącego w dniu 26 sierpnia 2025 r.;
zobowiązania Spółdzielni do udzielenia wyczerpującej, rzeczowej odpowiedzi na pytania i żądania z pisma z 20 sierpnia 2025 r. i doręczenia skarżącemu pełnych wyników kontroli wraz z załącznikami w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia,
stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa;
wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej;
zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych;
przyznania prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił chronologię zdarzeń wskazując, że na skutek jego pisma z 20 sierpnia 2025 r. - w dniu 26 sierpnia 2025 r. przeprowadzono kontrolę w lokalu nr [...] budynku przy ul. C. [...] w G. Do końca października 2025 r. strona nie otrzymała odpowiedzi merytorycznej, a w listopadzie 2025 r. Spółdzielnia poinformowała, że skarżący nie jest stroną uprawnioną do pozyskiwania informacji, zaś protokół przekazano "osobom uprawnionym" oraz do organu nadzoru budowlanego. Natomiast ww. wyniki kontroli są stronie potrzebne jako materiał dowodowy do toczącego się postępowania karnego.
Zdaniem strony skarżącej sprawa nie została załatwiona "bez zbędnej zwłoki", ani w terminie 30 dni, co stanowi naruszenie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej "k.p.a.", jak też brak było informacji o nowym terminie i przyczynach zwłoki zgodnie z art. 36 k.p.a. Przesłana w listopadzie 2025 r. odpowiedź Spółdzielni nie stanowi bowiem "załatwienia sprawy" w rozumieniu k.p.a. i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Naruszono także zasady ogólne postępowania – art. 8, art. 10, art. 73 k.p.a., poprzez faktyczne uniemożliwienie zapoznania się stronie z dokumentem pokontrolnym. W tej sytuacji spełnione zostały przesłanki skargi z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że pobiera zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 75 % płacy minimalnej, nie posiada oszczędności ani majątku pozwalających na poniesienie kosztów bez uszczerbku w utrzymaniu. Natomiast sama sprawa ma charakter złożony, wymaga profesjonalnej znajomości k.p.a., p.p.s.a. i ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 558 ze zm.), a samodzielne działanie grozi popełnieniem błędów procesowych.
W odpowiedzi na skargę Spółdzielnia wniosła o jej odrzucenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Spółdzielnia wskazała, że jest podmiotem prawa prywatnego, a nie organem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Nie mają więc w tym przypadku zastosowania postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 k.p.a.). Zapisy art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725) dalej "Prawo budowlane", które stanowiły podstawę działań kontrolnych Spółdzielni, dotyczą obowiązków właścicieli lub zarządców w zakresie przeprowadzania kontroli budynków, jednak właściciel lub zarządca przeprowadzający kontrolę w trybie art. 62 ust. 1 pkt 4a Prawa budowlanego nie jest organem architektoniczno-budowlanym w rozumieniu art. 80 tej ustawy i nie wykonuje zadań takiego organu, ani żadnych innych z zakresu administracji publicznej. Stawianie Spółdzielni jakichkolwiek zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego jest więc nieuprawnione.
Ponadto, stosownie do postanowień art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skarga przysługuje na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z opisanych przywołanymi postanowieniami prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sytuacji. Skarga jest więc niedopuszczalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola sądów administracyjnych polega na sprawdzaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega na orzekaniu w sprawach skarg wniesionych przez uprawnione podmioty w sprawach podlegających właściwości sądów administracyjnych.
Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w przedmiocie udostępnienia wyników kontroli spółdzielczego lokalu mieszkalnego jego byłemu (jak wynika z odpowiedzi na skargę) najemcy.
Wobec tego należy stwierdzić, że spółdzielnia mieszkaniowa nie może być uznana za organ administracji publicznej ani w znaczeniu ustrojowym, ani funkcjonalnym. Spółdzielnie mieszkaniowe działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2024 r., poz. 593 ze zm.) oraz ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
(Dz. U. z 2014 r., poz. 558 ze zm.). Stosownie do art. 1 Prawa spółdzielczego, spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, która w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Spółdzielnia może również prowadzić działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska. W świetle przytoczonego przepisu, spółdzielnie mieszkaniowe nie są organami administracji publicznej. Nie są "władzą publiczną", tj. organami państwowymi lub samorządowymi albo innymi podmiotami sprawującymi w ich imieniu funkcje publiczne.
Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Z art. 1 ust. 3 cyt. ustawy wynika nadto, że spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków.
Wobec tego stosunki prawne między spółdzielnią mieszkaniową i jej członkami mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny. Skoro zaś działalność spółdzielni mieszkaniowych ogranicza się do realizacji podstawowego ich celu, tj. zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków tej spółdzielni i ich rodzin, a zatem ograniczonej liczby osób zrzeszonych w danej spółdzielni, ich działalności nie można utożsamiać z wykonywaniem władzy publicznej i działalność taka (lub jej brak) nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej na mocy art. 1 i art. 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2007 r., sygn. akt IV CSK 342/06, LEX nr 238969).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nie jest organem administracji publicznej, na którym ciążyłby obowiązek wydania aktu (decyzji administracyjnej czy postanowienia) albo podjęcia określonych czynności z zakresu administracji publicznej, w tym także w przedmiocie udostępnienia byłemu najemcy lokalu spółdzielczego wyników kontroli nieuprawnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszeń w tym lokalu. Kontrola ta regulowana jest przepisami Prawa budowlanego, jednak - zlecając taką kontrolę osobom uprawnionym, Spółdzielnia nie działa jako organ administracji, lecz jako właściciel/zarządca obiektu budowlanego, zobowiązany na mocy art. 62 Prawa budowlanego do przeprowadzania kontroli stanu technicznego obiektu: okresowych, czy – jak miało to miejsce w niniejszym przypadku – na żądanie osoby zamieszkującej lokal. Realizacja obowiązków kontrolnych podlega weryfikacji przez organy nadzoru budowlanego.
Skoro więc działanie, bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organy spółdzielni nie stanowią działania lub zaniechania, które podlegałoby kontroli sądu administracyjnego, wniesiona skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
Z kolei w pkt 2 odmówiono przyznania stronie prawa pomocy zgodnie z jej wnioskiem zawartym w skardze, gdyż zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać przyjęta do merytorycznego rozpoznania. W niniejszej sprawie, jak wyjaśniono wyżej, skarżący zaskarżył do tut. Sądu bezczynność podmiotu, którego działania i zaniechania nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, a ocena tej okoliczności nie wymagała przeprowadzenia szczegółowej merytorycznej analizy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. To powoduje, że skarga taka odpowiada wymogowi skargi oczywiście bezzasadnej, określonemu w art. 247 p.p.s.a.