II SAB/Gd 77/17

II SAB/Gd 77/17 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2018-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Dorota Jadwiszczok /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1764
art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w T. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasadza od Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w T. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 242,20 zł (dwieście czterdzieści dwa złote dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła w dniu 28 września 2017 r. skargę na bezczynność Dyrektora Liceum w udostępnieniu informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej i wnosząc o:
1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł stosownie do przepisu § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, opłaty sadowej od skargi 100 zł, opłaty od pełnomocnictwa 17 zł i kosztów nadania skargi listem poleconym 5,20 zł, razem 602,20 zł.
Jak wynika z uzasadnienia skargi skarżąca w dniu 10 lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną za pomocą platformy ePUAP, w zakresie obejmującym pytanie, czy "organ w latach 2014 – 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej o przesłanie kopii tych umów".
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca wskazała, że doręczenie tą drogą pisma należy uznać za skuteczne. Podkreśliła, że żądana informacja jest informacją publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest zobowiązany do jej udostępnienia, będąc jednostką organizacyjną samorządu, gospodarującą i wydatkującą środki publiczne. Jak wynika z treści skargi organ w terminie 14 dni nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 2 ustawy ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ustawy.
Skarżąca podkreśliła, że wniesienie skargi na bezczynność do sądu administracyjnego w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga wcześniejszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Według skarżącej organ pozostaje bezczynny, co czyni niniejszą skargę zasadną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Liceum wskazał, że z powodów wyłącznie technicznych wiedza organu o skierowanym do niego wniosku o udzielenie informacji publicznej powstała dopiero z chwilą doręczenia skargi. Z powodów technicznych nie doszło do powiadomienia organu o wpływie wniosku skarżącej. Niezwłocznie po otrzymaniu skargi organ pismem z dnia 11 września 2017 r. udzielił skarżącej odpowiedzi, że w latach 2014-2016 nie zawierał umowy na usługi obsługi prawnej.
Organ zwrócił się o umorzenie postępowanie i odstąpienie od zasądzenia jego kosztów, bowiem prowadzi działalność publiczną w zakresie edukacji publicznej, a zwłoka w udzieleniu odpowiedzi na wniosek skarżącej powstała w wyniku niefortunnej sytuacji niezadziałania systemu informatycznego.
Pismem procesowym z dnia 7 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4.
Kontroli sądu w przypadku skarg na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p., jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach.
Kontrolując niniejszą skargę na bezczynność Sąd uznał, że zasługiwała ona na uwzględnienie na dzień jej wniesienia, ale przed wydaniem orzeczenia zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania.
Przedmiotową skargą M. K. zwalczała bezczynność Dyrektora Liceum w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 10 lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlega ocenie z punktu widzenia przesłanek podmiotowych i przedmiotowych. Oznacza to, że udostępnienie informacji objętej wnioskiem może nastąpić wówczas, gdy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej określonych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz, że jest on w posiadaniu informacji, które mają charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Bezspornie Dyrektor Liceum jako organ administracji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a informacja objęta treścią wniosku skarżącej ma taki charakter.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w u.d.i.p. Innymi słowy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych rozumianych jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. W orzecznictwie za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Z przepisów u.i.d.p. wynika także, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony albo poprzez udzielenie informacji w formie czynności materialno – technicznej albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.i.d.p., bądź decyzją o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 u.i.d.p., gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Pismem zawiadamia się wnioskodawcę tylko wówczas, gdyż żądana informacja nie może być udzielona w trybie u.i.d.p.
Z ujawnionych w sprawie bezspornych okoliczności wynika, że wniosek skarżącej w dacie wniesienia skargi nie został załatwiony przez Dyrektora Liceum w sposób i w formie zgodnej z u.d.i.p., jednakże organ administracji po wniesieniu skargi, pismem z dnia 11 września 2017 r., udostępnił żądane we wniosku z 10 lipca 2017 r. informacje, a zatem z tą chwilą ustała jego bezczynność.
W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W niespornych okolicznościach sprawy kwestia zobowiązania do rozpatrzenia wniosku z 10 lipca 2017 r. stała się bezprzedmiotowa przed wydaniem niniejszego wyroku. Oznacza to, że brak było podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i orzekaniu o obowiązku wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. W konsekwencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało umorzyć postępowanie w sprawie bezczynności uznając, że wobec wypełnienia przez stronę przeciwną obowiązku, zaniechania którego dotyczy skarga, orzekanie o zobowiązaniu do jego wykonania jest bezprzedmiotowe.
Natomiast oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. akt II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15 – baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jedynie względy techniczne uniemożliwiły organowi odebranie wniosku wystosowanego drogą elektroniczną, natomiast natychmiast po powzięciu informacji o wniesionej skardze organ udostępnił całość żądanych informacji.
Skoro zatem termin udostępnienia informacji publicznej nie został przekroczony w sposób znaczny, a organ poinformował skarżącą o przyczynach opóźnienia i zrealizował jej wniosek udostępniając w całości wnioskowaną informację, to nie było podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. sąd orzekł o zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, określając je na kwotę 242,20 zł, obejmującą kwotę 100 zł uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, wynagrodzenie adwokackie ustalone w wysokości 120 zł, opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz koszt nadania przesyłki poleconej 5,20 zł.
Obniżenie wysokości wynagrodzenia adwokata ustanowionego w niniejszej sprawie w stosunku do kwoty 480 zł wynikającej z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) Sąd uzasadnia uprawnieniem nadanym przepisem art. 206 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Na podstawie tego przepisu wojewódzki sąd administracyjny działa w ramach uznania, dokonując oceny na tle konkretnych okoliczności, czy występują szczególnie uzasadnione względy przemawiające za odstąpieniem od zasądzenia kosztów postępowania w całości lub w części. "Uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. nie jest ograniczony do przykładowego przypadku określonego drugą częścią cytowanego przepisu, po słowach "w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu", a zatem nie ogranicza się tylko do sytuacji częściowego uwzględnienia skargi. Możliwe jest zastosowanie tego przepisu nawet w sytuacji uwzględnienia skargi w całości, gdyż tak w kontrolowanej sprawie trzeba ocenić uwzględnienie skargi przez organ skutkujące umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Ponieważ art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym mowa w art. 205 p.p.s.a., obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Określając wysokość wynagrodzenia takiego pełnomocnika procesowego sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy adwokata (radcy prawnego), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. W tym kontekście sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych sprawach, w ocenie Sądu uprawnia co najmniej do miarkowania wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Sąd w tym względzie w pełni podziela aktualne stanowisko wypracowane w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych co do wykładni art. 206 p.p.s.a. na tle spraw w przedmiocie bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej (zob. m. in. wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 118/17; WSA w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 30/17; WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt IV SAB/Po 92/16; WSA w Gdańsku z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 70/16).
Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wobec ustalenia przez Sąd z urzędu faktu wnoszenia przez M. K., w imieniu której działa ten sam zawodowy pełnomocnik, adwokat, licznych skarg w takich samych sprawach dotyczących bezczynności różnych organów, na tle tego samego zapytania o udostępnienie informacji publicznej, zawisłych przed różnymi wojewódzkimi sądami administracyjnymi (zob. m.in. wyroki WSA: w Opolu z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 120/17 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 126/17; w Krakowie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 187/17, z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 189/17 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 191/17; w Olsztynie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 82/17; w Kielcach z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 55/17).
Zjawisko to w ocenie Sądu uprawnia do przyjęcia, że sporządzający skargę w niniejszej sprawie adwokat korzysta z szablonu wypracowanego i wielokrotnie wykorzystanego w innych sprawach sądowych. Nie może też umknąć Sądowi konstatacja, że niniejsza sprawa, chociażby z uwagi na swoją powtarzalność, nie należy do zawiłych, a orzecznictwo wypracowane na tle bezczynności w sprawach udostępnienia informacji publicznej przy tego rodzaju zapytaniu jest bogate i w znacznym stopniu utrwalone.
W tej sytuacji Sąd uznał na podstawie art. 206 p.p.s.a., że wystarczające w niniejszej sprawie jest przyznanie w ramach zasądzonych kosztów postępowania wynagrodzenia adwokata w ¼ wynagrodzenia ustalonego w powołanym rozporządzeniu w sprawie ustalenia opłat za czynności adwokackie, natomiast w całości uwzględnił wpis sądowy, opłatę od pełnomocnictwa oraz koszt nadania przesyłki poleconej, gdyż zasadność wniesienia skargi nie mogła zostać podważona.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.