II SAB/Gd 69/13

II SAB/Gd 69/13 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2013-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I OSK 2753/13 - Wyrok NSA z 2014-03-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2012 poz 1059
art. 3 pkt 25, art. 9c ust. 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity.
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
art. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 161 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na bezczynność A Spółki akcyjnej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w sprawie bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz skarżącego J. D. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. D. pismem z dnia 26 marca 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność "A" S.A. z siedzibą w G. polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 11 września 2012 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.), przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności "A" S.A. z siedzibą w G. oraz o zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zakresie przedmiotowej skargi skarżący nie jest związany jakimkolwiek terminem do jej wniesienia. Powołał się w tym zakresie na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2009 r. (II FSK 2020/08).
Dalej, wskazując na treść art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej stwierdził, że użycie w tym przepisie terminu "zadania publiczne" eliminuje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań, a dystrybucja energii elektrycznej jest zadaniem publicznym. W świetle tego uznał, że żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy "sprawy publicznej" i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy.
Skarżący nadto wskazał, że skarga na bezczynność zobowiązanego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej.
Dalej wyjaśnił, że w formie pisemnego wezwania z dnia 11 września 2012 r. wystąpił do "A" S.A. Oddział w P. m.in. o udostępnienie kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych.
W odpowiedzi na to pismo Spółka w piśmie z dnia 3 października 2012 r. wskazała, że zgromadzona dla urządzeń elektroenergetycznych dokumentacja oraz wymagany przez przepisy prawa upływ czasu od chwili ich wybudowania, przesądza o tym, że Spółka nabyła tytuł prawny do gruntu w drodze zasiedzenia, co bezzasadnym czyni dokonywanie dodatkowych regulacji w tej sprawie. Podniosła też, iż z uwagi na bieżącą praktykę Spółki w pozyskiwaniu tytułów prawnych poprzez postanowienia sądowe o stwierdzeniu zasiedzenia prawa służebności, a także posiadaną dokumentację potwierdzającą lata budowy popartą zeznaniami świadków, Spółka stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie dość szybko doszłoby do potwierdzenia przez sąd tytułu prawnego wynikającego z zasiedzenia. Przedmiotowe urządzenia zostały wybudowane w drugiej połowie lat 70-tych oraz na przełomie lat 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku. Postanowienie sądu w przedmiocie stwierdzania zasiedzenia prawa służebności mają jedynie znaczenie deklaratoryjne.
Mimo prowadzonej korespondencji, pełnomocnik nie otrzymał aż do dnia sporządzenia skargi do sądu jakichkolwiek wnioskowanych przez niego w imieniu skarżącego dokumentów w żądanej formie, ani też rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego udostępnienia informacji publicznej.
"A" S.A. z siedzibą w G. w odpowiedzi na skargę wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, Spółka zarzuciła, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, gdyż nie wezwał Spółki do usunięcia naruszenia prawa, co winno jego zdaniem uzasadniać odrzucenie skargi.
Natomiast wniosek o oddalenie skargi uzasadniono jej bezzasadnością, gdyż Spółka nie należy do żadnego z podmiotów wymienionych w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako że nie jest organem państwowym lub samorządowym, spółką Skarbu Państwa ani też innym podmiotem sprawującym w ich ramieniu funkcje publiczne. Również nie można jej zaliczyć do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Spółka przyznaje, że realizuje cele użyteczności publicznej poprzez świadczenie usług w zakresie dystrybucji i przesyłania energii elektrycznej, jednak nie przesądza to o zaliczeniu jej do kręgu podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie realizuje zadań państwowych powierzonych przez władzę państwową.
Ponadto w ocenie Spółki, żądanie przez skarżącego udostępnienia dokumentów oraz decyzji administracyjnych dotyczących budowy linii elektroenergetycznych objęte jest tajemnicą przedsiębiorstwa, a zatem ich ujawnienie, w świetle art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, stanowiłoby działanie na szkodę Spółki.
W piśmie z dnia 24 maja 2013 r. stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Spółka bowiem w piśmie z dnia 20 maja 2013 r. skierowała do skarżącego propozycję umożliwienia wglądu do przedmiotowej dokumentacji po uprzednim uzgodnieniu terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) obejmuje również bezczynność organów, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność "A" S.A. z siedzibą w G. polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu J. D., w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.), żądanej przez niego w piśmie z dnia 11 września 2012 r. dokumentacji stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej w miejscowości K. na działkach nr [...][...][...][...][...][...] dla których księgi wieczyste prowadzi Sąd Rejonowy w Dz., w szczególności kserokopii wszelkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na tych działkach.
Skarga J. D. spełnia formalne wymogi jej dopuszczalności, albowiem w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie ma wymogu wyczerpania środków zaskarżenia określony w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej i może być wniesiona bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, teza 1, Lex nr 236545).
Oceniając, czy "A" S.A. z siedzibą w G., pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 września 2012 r., należało ustalić czy jest ona podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a także czy żądane przez skarżącego dokumenty stanowią informacją publiczną.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. Informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, dostępny na stronie internetowej http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 721/08, Lex nr 423325).
Z powyższego wynika, że żądane przez skarżącego dokumenty - decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej, jako stanowiące treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, należą do informacji o danych publicznych i stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1. organy władzy publicznej, 2. organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3. podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Z powołanego przepisu wynika, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne, lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będące organami władzy publicznej.
W świetle art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059), "A" S.A. z siedzibą w G. jako operator systemu dystrybucyjnego, jest przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 wskazał, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych. (OTK-A 2006/7/87, Dz.U.2006/141/1012, Lex nr 198687)
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy. Zawarte w tym przepisie formułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, Lex nr 737513)
Budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 nr 102 poz.651 ze zm.)
A zatem, przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest "A" S.A. z siedzibą w G. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob: wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., I OSK 102/134 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, Lex nr 737513; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Bd 87/12, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Fakt, że "A" S.A. z siedzibą w G. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz fakt, że żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 11 września 2012 r. dokumenty stanowiące podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej stanowią informację publiczną w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej – obligowały "A" S.A. z siedzibą w G. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 11 września 2012 r. w sposób i w formie określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej jest błędne. Wskazać także należy, że w przypadku powołania się przez Spółkę na tajemnicę przedsiębiorstwa koniecznym było wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy). Także argument, że wnioskujący winien uzyskać decyzje administracyjne od organów, które je wydały nie zasługuje na uwzględnienie. Możliwość uzyskania informacji publicznej od innego podmiotu nie stanowi bowiem podstawy do odmowy udzielenia informacji przez podmiot posiadający informację publiczną, który jest obowiązany do jej udzielenia, nawet jeżeli informacja ta nie została przez niego wytworzona.
W ocenie Sądu okoliczność, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowana jest infrastruktura przedsiębiorstwa nie wyłącza jego prawa do żądania udzielenia informacji publicznej. Ustawa nie wprowadza bowiem ograniczenia w prawie do uzyskania informacji publicznej z tego tytułu. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Norma art. 2 ustawy stanowi natomiast, że z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, przysługuje każdemu, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego w uzyskaniu takiej informacji. Fakt posiadania interesu w uzyskaniu informacji związany z prawem własności nieruchomości zabudowanej urządzeniami wykorzystywanymi do realizacji celów publicznych nie wyłącza uprawnień do uzyskania informacji w trybie ustawy.
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Bezczynność organu rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej, występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie rozpoznał złożonego wniosku.
W niniejszej sprawie postępowanie o udzielenie informacji publicznej zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 11 września 2012 r. i "A" S.A. z siedzibą w G. powinna zakończyć to postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić żądanej informacji albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji, albo decyzję o umorzeniu postępowania, bądź zawiadomić wnioskującego, że informacji tej nie posiada. "A" S.A. z siedzibą w G. do momentu wniesienia skargi nie ustosunkowała się w ogóle do wniosku skarżącego. "A" S.A. z siedzibą w G. pozostawała zatem w dacie wniesienia skargi w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 września 2012 r.
Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że zainteresowani uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej mogą zrealizować, udając się do dysponenta informacji w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez zainteresowanego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów. Ostatecznie to bowiem wnioskodawca określa formę, w jakiej podmiot zobowiązany ma mu udostępnić żądaną informację. Jeżeli więc skarżący we wniosku wskazali, że domagają się udostępnienia dokumentacji techniczno-prawnej, a w szczególności przedłożenia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na wskazanych działkach (podtrzymując wskazaną formę udostępnienia informacji również w treści skargi), to podmiot zobowiązany, aby uchronić się przed zarzutem bezczynności w sprawie, powinien udostępnić informację publiczną we wskazanej przez skarżących formie. W ocenie Sądu skarżący określili formę udostępniania żądanej informacji, poprzez wezwanie do przedłożenia żądanej dokumentacji. Przedłożyć to nic innego, jak dać komuś coś do wglądu, rozpatrzenia lub oceny (por. Słownik języka polskiego PWN, dostępny na stronie internetowej www.sjp.pwn.pl).
W przedmiotowej sprawie dopiero po wniesieniu skargi Spółka, kierując się treścią żądania, a w szczególności określoną we wniosku formą udostępnienia informacji, umożliwiła pismem z dnia 24 maja 2013 r. pełnomocnikowi skarżącego wgląd do dokumentów w siedzibie Oddziału w P., i od tego momentu w ocenie Sądu nie można skutecznie zarzucić Spółce bezczynności w udostępnieniu informacji, jako że żądana informacja została pozostawiona do dyspozycji skarżącego poprzez umożliwienie wglądu, zwłaszcza że we wniosku sformułowano żądanie przedłożenia informacji. Strona skarżąca mogła wnosić o udostępnienie informacji publicznej w innej formie, lecz takie żądanie musiałoby być sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości o jaką formę udostępnienia chodzi, np. o doręczenie kserokopii dokumentów. W treści wniosku, jak i skargi w jednoznaczny sposób wskazano, że chodzi o udostępnienie informacji publicznej przez jej przedłożenie a nie o udzielenie jej w innej formie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w toku postępowania sadowoadministracyjnego wniosek skarżącego został rozpoznany. W konsekwencji zaś należało umorzyć postępowania w sprawie bezczynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednakże wydanie przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, nie powoduje, że postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone w oparciu o art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stało się bezprzedmiotowe w całości.
Art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi nie tylko, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie bowiem sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto stosownie do § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Z powyższego wynika, że rozstrzygając skargę na bezczynność sąd może podjąć trzy rozstrzygnięcia – dotyczące zobowiązania organu do dokonania czynności, dotyczące tego czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz dotyczące wymierzenia organowi grzywny. W przypadku bezprzedmiotowości nałożenia na organ zobowiązania do dokonania czynności z uwagi na jej wykonanie, organ winien rozstrzygnąć pozostałe przewidziane w przepisie kwestie - a więc, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz może orzec w przedmiocie o wymierzenie grzywny.
Ustawodawca użył w treści przepisu art. 149 ustawy zwrotu "jednocześnie", co mogłoby wskazywać, że orzekanie o rażącym naruszeniu prawa i grzywnie może nastąpić jedynie w razie zobowiązania organu do dokonania czynności. Takie też stanowisko przyjmowane jest w części orzeczeń sądów administracyjnych. Jednak, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wykładnia językowa w tym przypadku pozostaje w sprzeczności z wykładnią celowościową. Wykładnia art. 149, zgodnie z którą, wydanie przez organ pozostający w bezczynności aktu po wniesieniu skargi wyklucza możliwość orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa przez organ, który dopuścił się bezczynności prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego, za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens zmian wprowadzonych wskazanymi wyżej ustawami. Regulacja ta obowiązuje od 2004 r. i była związana z wejściem w tym czasie w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2004, nr 179, poz. 1843 ze zm.). W art. 16 tej ustawy wskazano, że strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania, zgodnie z art. 5 ust. 1, może dochodzić - na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93, ze zm.) - naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu postępowania co do istoty sprawy. W postępowaniu sądowym nieskorzystanie przez stronę z możliwości złożenia skargi na przewlekłość i domagania się tą drogą przyspieszenia rozpoznania sprawy nie stanowi zatem przeszkody w dochodzeniu, po prawomocnym zakończeniu postępowania, naprawienia szkody spowodowanej przewlekłością. Odmienne jednak zasady obowiązują na gruncie postępowania administracyjnego, gdzie żaden przepis odrębny nie umożliwia stronie dochodzenia odszkodowania za bezczynność organu bez stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem zaniechania organu. Przed wprowadzeniem zmian ustawodawczych w 2010 i 2011 r. uzyskanie w postępowaniu administracyjnym orzeczenia, stanowiącego prejudykat określony w art. 417 1 § 3 kodeksu cywilnego, było możliwe dopiero w razie wniesienia skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, w trybie art. 154 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie § 4 i 5 tego przepisu. Obecnie ustawodawca umożliwił stronie uzyskanie orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa już na etapie orzekania o bezczynności organu. Działanie organu pozostającego w bezczynności, który po wniesieniu skargi wyda dany akt, nie może prowadzić do pozbawienia strony prawa uzyskania wyroku stanowiącego prejudykat w postępowaniu odszkodowawczym. Organ administracji pozostający w długotrwałej bezczynności, po wniesieniu skargi mógłby wydać akt w celu uniknięcia przyszłej odpowiedzialności. Wystąpienie przesłanki tej odpowiedzialności nie może zależeć od woli organu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt II SAB/Gd 108/12, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (dostępnym na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wykładnia i zastosowanie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane ustawami z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.), z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.) oraz z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.). "Ratio legis tych zmian jest rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Wprowadzenie tych zmian pozostaje w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowiek i podstawowych wolności oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Prawidłowa wykładnia art. 149 nie może zostać przeprowadzona w oderwaniu od celów tych zmian."
Dlatego też, zdaniem Sądu, wydanie przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, rozstrzygnięcia merytorycznego, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12 – oba dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że w sprawie upłynął dość długi okres od wniesienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność i w tym czasie "A" S.A. z siedzibą w G. nie odpowiedziała w jakikolwiek sposób na wniosek skarżącego. Dopiero w piśmie z dnia 24 maja 2013 r. stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wskazując, że w piśmie z dnia 20 maja 2013 r. skierowała do skarżącego propozycję umożliwienia wglądu do przedmiotowej dokumentacji po uprzednim uzgodnieniu terminu. Ustawodawca w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazał, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni. Wspomniany termin został wielokrotnie przekroczony w niniejszej sprawie, a Spółka przed wniesieniem skargi nie wyraziła swojego stanowiska. Rażąco długiej bezczynności Spółki nie może w tym wypadku tłumaczyć, iż żądanie udostępnienia informacji publicznej w niniejszej sprawie zostało złożone w związku z wezwaniem spółki do pojęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Powyższe okoliczności spowodowały, że Sąd uznał, iż w niniejszym przypadku miała miejsce bezczynność w udzieleniu informacji publicznej o charakterze kwalifikowanym i dlatego też Sąd w punkcie 2 wyroku stwierdził, że bezczynność "A" S.A. z siedzibą w G., nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. nr 163 poz. 1349).