II SAB/GD 60/25

II SAB/Gd 60/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6 w zw. z art. 58 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. na bezczynność Burmistrza Dzierzgonia w sprawie wykreślenia obiektu z gminnej ewidencji zabytków postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pan Z. M. (Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Burmistrza Dzierzgonia w sprawie wykreślenia nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków.
Skarżący wskazał, że od 25 marca 2024 r. do 22 kwietnia 2025 r. składał wnioski do Burmistrza o wykreślenie budynku mieszkalnego z gminnej ewidencji zabytków. Organ, jednakże pozostawał w bezczynności. Podstawą wniosku z 22 kwietnia 2025 r. był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., P12/18, orzekający o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dalej Skarżący opisał powody, dla których domagał się wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków swojej nieruchomości i opisał przebieg dotychczasowego postępowania. Końcowo Skarżący wniósł o zobowiązanie Burmistrza do rozpatrzenia jego wniosku z 22 kwietnia 2025 r. i zobowiązania organu do podjęcia stosownego aktu w terminie wskazanym przez Sąd. Do skargi dołączono między innymi kserokopię ponaglenia złożonego 25 sierpnia 2025 r.
Burmistrz Dzierzgonia wniósł o oddalenie skargi jako bezpodstawnej. Organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że pismem z 25 kwietnia 2025 r. odmówił Skarżącemu wyłączenia budynku z gminnej ewidencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Podzielić należy pogląd, że organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292) zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i w związku z tym nie wydaje żadnej decyzji administracyjnej. Działanie organu stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") objęta została kognicją sądów administracyjnych. Przyjąć przy tym należy, że również odmowa wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie jest aktem administracyjnym przybierającym postać decyzji, postanowienia bądź zarządzenia. Innymi słowy, w wyniku złożenia wniosku o usunięcie budynku z rejestru organ dokonuje usunięcia budynku z rejestru zabytków lub też informuje wnioskodawcę o odmowie dokonania powyższej czynności. Nie ma zatem potrzeby wydania decyzji administracyjnej, które rozstrzygałaby powyższą kwestię (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 6 maja 2025 r., IV SAB/Wr 148/25, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Ratio legis uregulowania prawnego z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, jest związane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, T. Woś (red.). Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 69 – 70).
W rozpoznanej sprawie Skarżący trzykrotnie zwracał się do Burmistrza Dzierzgonia o wyłączenie nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków. Wniosek z 25 marca 2024 r. został załatwiony odmownie pismem z 29 października 2024 r., wniosek z 8 października 2024 r. został załatwiony pismem z 30 października 2024 r., natomiast będący przedmiotem niniejszej sprawy wniosek z 22 kwietnia 2025 r. został rozpoznany pismem odmownym z 24 kwietnia 2025 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 29 kwietnia 2025 r. Skarga na bezczynność Burmistrza w postępowaniu z wniosku z 25 marca 2025 r. została natomiast wniesiona do Sądu w dniu 8 września 2025 r.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt k.p.a., organ administracji publicznej dopuszcza się bezczynności, gdy nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tejże ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (zob. wyrok NSA z 25 września 2018 r. I OSK 1467/18, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kwestia daty granicznej do której możliwe jest skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podjął w tym zakresie, w dniu 22 czerwca 2022 r., uchwałę (sygn. sprawy II OPS 5/19, dostępna na orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że termin "w każdym czasie" wyrażony w art. 53 § 2b p.p.s.a., należy wykładać w nawiązaniu do trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym skargę można wnieść od zaistnienia stanu bezczynności, po wniesieniu ponaglenia, aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy.
W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być, w dacie wniesienia tej skargi, aktualny nie zaś historyczny. Zasadniczym bowiem celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Z przywołanej wyżej uchwały jednoznacznie wynika, że skarga wniesiona po zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Powyższe stanowisko jest adekwatne również do postępowań administracyjnych, które kończą się innymi niż decyzje lub postanowienia aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej.
Wobec powyższego należało stwierdzić - zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., inną przyczynę niedopuszczalności skargi. Przeszkodą uniemożliwiającą jej rozpoznanie był fakt wniesienia jej w momencie, gdy postępowanie w sprawie było już zakończone pismem Burmistrza z 24 kwietnia 2025 r. informującym Skarżącego o odmowie wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego w B. pod nr [...]. Wyjaśnić przy tym należy, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści czy skutkach tych działań. Dlatego też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie wskazuje się na specyfikę badania skarg na bezczynność, która polega na tym, że sąd ogranicza się do skontrolowania czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli Sądu pozostaje prawna poprawność czynności załatwiających zgłoszone żądanie. Mówiąc inaczej, Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. Wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., I OSK 2114/13, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił.