II SAB/Gd 56/25

II SAB/Gd 56/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie świadczenia "aktywny rodzic" postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pani A. J. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w sprawie świadczenia "aktywny rodzic".
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 1 października 2025 r. Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie aktywny rodzic w pracy na dziecko Z. J. We wniosku wskazała, że dziecko wychowuje wspólnie z mężem.
Decyzją z 5 lutego 2025 r. ZUS odmówiono Skarżącej prawa do świadczenia wskazując, że małżonek skarżącej nie jest aktywny zawodowo w rozumieniu przepisów ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic"
W dniu 17 lutego 2025 r. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji. W treści wskazała, że jej mąż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji - co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 12 czerwca 2024 r. oraz z uwagi na stan zdrowia przebywa w hospicjum. Wskazała, że ze względu na powyższe okoliczności mąż faktycznie nie wychowuje z nią dziecka i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania.
Pismem z 26 sierpnia 2025 r. wnioskodawczyni wniosła skargę na bezczynność Prezesa ZUS w sprawie świadczenia "aktywny rodzic". W skardze wniosła o:
stwierdzenie, że organ dopuścił bezczynności oraz, że bezczynność ta wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa; ewentualnie o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie;
zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w ciągu 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku;
zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych;
zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że zgodnie art. 52 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponaglenie powinno zostać wniesione we właściwej formie, gdyż "niezachowanie wymaganej formy wniesienia żądania pociąga za sobą jego bezwzględną bezskuteczność, gdyż kodeks nie przewiduje możliwości sanacji podania złożonego w nieprzepisowej formie" (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 277). Zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy z dnia 15 maja 2024r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny Rodzic" osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywny rodzic" i osoba otrzymująca świadczenie "aktywny rodzic" doręcza do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W związku z brakiem rozpatrzenia odwołania Skarżąca 5 czerwca 2025 r. kontaktowała się z CKK (Centrum Kontaktu Klientów ZUS). Jednakże nie zostało złożone żadne pismo, które może być uznane za ponaglenie zgodnie z art. 37 § 1 - 3 k.p.a., tj. zawierające co najmniej: oznaczenie organu, który pozostaje w bezczynności, oznaczenie strony postępowania, oznaczenie sprawy, podanie numeru sprawy, oznaczenie organu, do którego wnoszone jest ponaglenie. Ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie oraz powinno być podpisane w sposób przewidziany przepisami prawa. Organ podkreślił, iż ani interwencje telefoniczne, ani ponaglenie nie wysyłane za pośrednictwem ZUS PUE, nie mogą być uznane za skutecznie wniesione ponaglenie w rozumieniu art. 37 kpa. Tym samym, wskazując na treść art. 58 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna być odrzucona bowiem w konkretnym przypadku jest niedopuszczalna.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 4 września 2025 r. uchylił decyzję organu I instancji oraz przyznał Skarżącej od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. prawo do świadczenia "aktywny rodzic" w wysokości 1500 zł miesięcznie.
Pismem z 7 października 2025 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 2 października 2025 r. wezwano Skarżącą do wykazania w terminie 7 dni, czy wystąpiła z ponagleniem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca wskazała, że zwracała się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ponagleniem sporządzonym w formie zwykłej pisemnej nadanej listem poleconym. Skarżąca wycofała również skargę w zakresie punktu drugiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga Pani A. J. na bezczynność Prezesa ZUS w sprawie świadczenia "aktywny rodzic" podlega odrzuceniu z uwagi na niedopuszczalność skargi.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1).
Zgodnie natomiast z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi natomiast, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., stanowi zatem niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej.
W doktrynie oraz orzecznictwie wskazuje się, że ponaglenie, tak jak każde składane w postępowaniu administracyjnym podanie (żądanie) w rozumieniu art. 63 k.p.a., powinno zostać wniesione we właściwej formie, ponieważ "niezachowanie wymaganej formy wniesienia żądania pociąga za sobą jego bezwzględną bezskuteczność, gdyż kodeks nie przewiduje możliwości sanacji podania złożonego w nieprzepisowej formie" (zob. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 277). Na gruncie ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny Rodzic" (Dz. U. poz. 858 ze zm.) wymaganą prawem formę pism normuje art. 35 ust. 8, który stanowi: "Osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywny rodzic" i osoba otrzymująca świadczenie "aktywny rodzic" doręczają do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych."
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony. Z przesłanej do Sądu odpowiedzi na wezwanie wynika, że Skarżąca wniosła ponaglenie drogą pocztową w formie pisemnej. Przepis art. 35 ust. 8 ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny Rodzic" stanowi regulację szczególną w stosunku do uregulowanych w k.p.a. zasad składania pism w postępowaniu administracyjnym i dotyczy także ponagleń. Jak wskazuje się w orzecznictwie, na kanwie analogicznej regulacji zawartej w art. 13a ust. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. 2024, poz. 421), niedochowanie tej formy ponaglenia i wniesienie go w formie papierowej lub za pośrednictwem platformy ePuap pociąga za sobą bezskuteczność takiego ponaglenia. To z kolei implikuje niedopuszczalność skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, poprzedzonej takim nieskutecznie wniesionym ponagleniem (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2024 r., II SAB/Gl 182/23 oraz postanowienia WSA w Poznaniu z 31 stycznia 2024 r., IV SAB/Po 81/23 oraz z 31 stycznia 2024 r., IV SAB/Po 141/23).
W konsekwencji należało uznać, że w sprawie nie zostały wyczerpane przysługujące Skarżącej środki zaskarżenia, a zatem skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.