II SAB/Gd 51/25

II SAB/Gd 51/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Generalny Konserwator Zabytków
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność i przewlekłość postępowania Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w sprawie wszczęcia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku do załatwienia sprawy z wniosku M. S. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 lutego 2019 r., nr BMKZ.4125.311.2019.JB; 2. stwierdza, że Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku dopuścił się w sprawie bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku na rzecz skarżącego M. S. sumę pieniężną w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych); 4. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 5. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. S. w skardze sporządzonej 18 listopada 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność i przewlekłość postępowania Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych wniósł o:
stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa,
wymierzenie organowi grzywny w wysokości 60000 zł,
przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 30000 zł,
zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy,
- wymierzenie organowi grzywny w wysokości 60000 zł w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że pismem z dnia 7 września 2019 r. skierowanym zarówno do Miejskiego, jak i Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 27 lutego 2019 r. o sygnaturze BMKZ.4125.311.2019.JB w sprawie wydania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w lokalizacji: G., ul. Z., dz. ewid. nr [...] obręb [...].
Postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku po ponad dwóch latach bezczynności odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia 9 maja 2024 r. uchylił postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 10 maja 2022 r. i zobowiązał go do zajęcia się sprawą.
Skarżący wyjaśnił następnie, że pismem z 11 czerwca 2024 r. wniósł o podjęcie czynności w sprawie oraz poinformowanie go o terminie załatwienia sprawy, jednak do chwili sporządzenia skargi nie otrzymał żadnego stanowiska Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku. Pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. skarżący złożył kolejne ponaglenie, na które nie otrzymał odpowiedzi. Skarżący podkreślił, że na skutek bezczynności i przewlekłości postępowania organu sprawa rozpoznawana jest przez ponad 5 lat, mimo składanych przez niego ponagleń, na które nie było żadnej reakcji. Zdaniem skarżącego wskazana w żądaniach skargi wysokość grzywny oraz sumy pieniężnej, jaka miałaby zostać przyznana na jego rzecz uzasadnione są rażącą bezczynnością i przewlekłością w sprawie skutkującą tym, że przez ponad 5 lat nieskomplikowana sprawa nie została rozpoznana, a w jej przedmiocie w rzeczywistości nie podjęto żadnych czynności.
Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w odpowiedzi na skargę sporządzonej 24 czerwca 2025 r., wskazał, że wraz z nią przekazuje także skargę i akta sprawy, wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o oddalenie zawartych w skardze wniosków. Organ wyjaśnił, że postanowieniem z 10 czerwca 2025 r. wznowił, w związku z wnioskiem skarżącego, postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 27 lutego 2019 r. w sprawie wydania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w lokalizacji: G., ul. Z., dz. ewid. nr [...] obręb [...]. W ocenie organu podejmowane przez niego działania były racjonalne i w pełni uzasadnione, były one podyktowane między innymi koniecznością wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącego argumentów i zarzutów, w tym w szczególności wskazaniem skarżącego, iż organ wcześniej wydawał na tym obszarze zgody na realizację takich samych przedsięwzięć, jak przedsięwzięcie objęte wnioskiem skarżącego, co jak się okazało po dokonaniu kwerendy archiwalnej nie miało jednak miejsca. Organ zatem w niniejszej sprawie nie unikał podejmowania rozstrzygnięcia, bowiem jego działania zmierzały do wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy, w tym okoliczności podnoszonych przez stronę niezbędnych do merytorycznego jej rozstrzygnięcia. W związku z tym organ nie pozostawał w bezczynności, a tym bardziej w rażącej bezczynności. W związku z tym nic nie przemawia za uznaniem za zasadne przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej.
Skarżący w piśmie z 28 sierpnia 2025 r. stwierdził, że w związku z faktem, że Konserwator pomimo wymierzenia mu grzywny w sprawie II SO/Gd 5/25 nadal nie przekazał do Sądu skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania oaz złożył w odpowiedzi z dnia 10 czerwca 2025 r. na wniosek o wymierzenie grzywny nieprawdziwą deklarację, że przekazał akta sprawy wraz z odpowiedzią na skargę, podczas gdy nie przekazał żadnych dokumentów do Sądu, wnosi o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi zgodnie z wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 22 kwietnia 2025 r.
Skarżący stwierdził też, że Konserwator, pomimo zapowiedzi, właściwie nadal nie podjął odpowiednich czynności w sprawie, wymierzona mu przez WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SO/Gd 5/25 grzywna nie doprowadziła do przekazania akt sprawy wraz ze skargą.
Organ w piśmie procesowym z 15 września 2025 r. wyjaśnił, że odpowiedź na skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania została przygotowana przez organ 24 czerwca 2025 r., jednak w wyniku niefortunnego zbiegu okoliczności skarga podpięła się pod inne dokumenty, tj. pod odpowiedź organu na wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny organowi, jako dokumenty wysłane do adresata. W wyniku tego skarga wraz z odpowiedzią na skargę z dnia 24 czerwca 2025 r. nie została przesłana do Sądu. W załączeniu organ przedłożył skargę skarżącego wraz z odpowiedzią na skargę z dnia 24 czerwca 2025 r. oraz uwierzytelnionymi odpisami akt sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że sprawa z wniosku M. S. o wznowienie postępowania została definitywnie zakończona, ponieważ decyzją z dnia 6 sierpnia 2025 r. organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku znak: BMKZ.4125.311.2019.JB. z dnia 27 lutego 2019 r. w sprawie wydania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w lokalizacji: G., ul. Z., dz. ewid. nr [...] obręb [...]. Decyzja została wysłana do skarżącego 28 sierpnia 2025 r. Organ wyjaśnił też, że skarżący 12 maja 2025 r. wniósł wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 27 stycznia 2025 r. wydaną w sprawie ZN.5142.1510.2024.AD, która dotyczyła również zabytku w lokalizacji: G., ul. Z., dz. ewid. nr [...] obręb [...]. Wniosek ten został również rozpatrzony przez organ poprzez wydanie w sprawie decyzji w dniu 6 sierpnia 2025 r., która została wysłana do skarżącego 28 sierpnia 2025 r. Organ podkreślił następnie, że zaistniała bezczynność nie była wyrazem złej woli organu czy jego celowego działania, wniósł w związku z tym o nieuznanie tej bezczynności za rażącą. Problemy organizacyjne, które tę bezczynność spowodowały były od organu niezależne. W ocenie organu za niezasadne należy uznać domaganie się przez skarżącego sumy pieniężnej od organu czy też ukaranie go grzywną, bowiem w okolicznościach sprawy nie jest konieczne dyscyplinowanie organu w przedmiocie terminowego działania.
Skarżący w piśmie procesowym z 15 października 2025 r. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. W jego ocenie wywody Konserwatora potwierdzają tylko, że nie panuje on nad działalnością swojego urzędu, długimi miesiącami, jeżeli nie wręcz latami nie podejmuje czynności w terminach określonych przepisami. Wyjaśnienia Konserwatora nie tłumaczą bałaganu panującego w jego urzędzie. Konserwator albo gubi dokumenty w sprawie, albo "podpinają" mu one się pod inne dokumenty, przez lata lekceważył wniosek o wznowienie postępowania oraz składane w sprawie dalsze pisma, przez blisko 2 lata nie przekazywał do organu II instancji zażalenia, nie przekazywał składanych ponagleń, przez kilkanaście miesięcy w sprawie nie zrobił nadal nic pomimo oczywistych wytycznych wynikających z postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako organu II instancji. W związku z wymierzeniem przez Sąd Konserwatorowi grzywny w sprawie o sygn. akt II SO/Gd 5/25, Konserwator podjął po ponad 5 latach od złożenia wniosku pewne czynności, ale miały one charakter pozorowany - w dniu 24 czerwca 2025 r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, ale już w dniu 6 sierpnia 2025 r. umorzył postępowanie z uwagi na bezprzedmiotowość bez wykonania żadnej czynności w sprawie i bez wykonania wiążących go zaleceń Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przed umorzeniem postępowania Konserwator zignorował art. 10 §1 k.p.a. – nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, przed wydaniem decyzji uniemożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, pominął zupełnie treść pisma z dnia 11 czerwca 2024 r. Samo umorzenie nastąpiło na podstawie art. 105 § 1 i 2 k.p.a. w sytuacji, w której jako wnoszący o wznowienie skarżący nie domagał się umorzenia postępowania. Nadto rozstrzygnięcie postępowania wznowieniowego nastąpiło z naruszeniem art. 149 §2 k.p.a. oraz art. 151 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi M. S. zwalcza bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w zakresie rozpatrzenia jego wniosku z 7 września 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 27 lutego 2019 r. o sygnaturze BMKZ.4125.311.2019.JB w sprawie wydania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w lokalizacji: G., ul. Z., dz. ewid. nr [...] obręb [...].
Skarga została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, tym samym strona wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z czym przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).
Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (zob. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, obojętne jest, czy przekroczenie przez organ ustawowego terminu odnoszącego się do podjęcia lub wykonania czynności jest zawinione, czy też niezawinione (zob. wyrok NSA z 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2635/18). Przedmiotem kontroli w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność jest zatem ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej - czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.
Należy również podkreślić, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że do dnia wniesienia skargi wniosek skarżącego z 7 września 2019 r. nie został rozpoznany, jednakże w dniu 6 sierpnia 2025 r. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej też jako: PZWK, organ) wydał decyzję, którą umorzył postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 lutego 2019 r.
Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się więc w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność (co miało miejsce w dniu 18 listopada 2024 r.) PWKZ wydał decyzję. Biorąc pod uwagę, że przed rozpoznaniem skargi organ rozpoznał wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w przewidzianej prawem formie, bowiem wydał decyzję, to niniejsze postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania PWKZ do rozpatrzenia wniosku skarżącego podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/4/63) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem pomimo tego, że w dniu wniesienia skargi PWKZ pozostawał w bezczynności, wobec rozpoznania wniosku skarżącego przed rozpoznaniem skargi zdezaktualizowała się przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nakazania Organowi rozpoznania wniosku.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania PWKZ do rozpoznania wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 lutego 2019 r. o sygnaturze BMKZ.4125.311.2019.JB (pkt 1 wyroku).
Niezależnie od powyższego Sąd doszedł do wniosku, że organ dopuścił się bezczynności. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa zainicjowana wnioskiem M. S. z dnia 7 września 2019 r., który to wniosek został przekazany Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków zgodnie z właściwością w dniu 12 marca 2020 r., nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Od momentu otrzymania wniosku organ miał ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie w terminie miesiąca lub, uwzględniając nawet skomplikowany charakter sprawy, w terminie dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W terminie tym żadne czynności nie zostały podjęte. Dopiero postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. PWKZ odmówił wszczęcia postępowania. W dniu 24 maja 2022 r. wpłynęło zażalenie skarżącego na to postanowienie, a w dniu 9 maja 2024 r. postanowienie zostało uchylone przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego . Po wpłynięciu do organu akt postępowania PWKZ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Dopiero w dniu 10 czerwca 2025 r. organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, a w dniu 6 sierpnia 2025 r. wydał decyzję kończąca postępowanie.
Opisana powyżej chronologia poszczególnych czynności prowadzi do wniosku, że Organ dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przy czym miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania oraz podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 112/20). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazać bowiem należy, że PWKZ nie tylko nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a., ale wielokrotnie go przekroczył, dodatkowo nie wywiązując się z obowiązku informacyjnego wynikającego z treści art. 36 k.p.a. Co więcej, czynności organu cechowały się trudną do wytłumaczenia zwłoką. Postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania wydane zostało w dniu 10 maja 2022 r., tj. po ponad dwóch latach od otrzymania wniosku strony. Zażalenie skarżącego na to postanowienie wpłynęło do organu w dniu 27 maja 2022 r. i przekazane zostało Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu 6 kwietnia 2023 r., tj. 11 miesięcy po wpłynięciu do organu. Postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylające postanowienie PWKZ z dnia 10 maja 2022 r. wpłynęło do organu w dniu 9 maja 2024 r. Kolejna czynność PWKZ dokonana została dopiero w dniu 10 czerwca 2025 r., ponad rok po wpływie do organu postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a było nią wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Tak długie przerwy pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu nie mogą zostać zakwalifikowane inaczej, jak rażące naruszenie przez organ przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy. Sąd miał na uwadze również fakt, że organ z podobnie trudną do wytłumaczenia opieszałością podejmował czynności na skutek składanych przez skarżącego środków mających na celu zwalczanie bezczynności organu. Skarżący złożył dwa ponaglenia: w dniach 11 czerwca 2024 r. i 12 sierpnia 2024 r. Nie wiadomo, czy ponaglenia te zostały przez organ przekazane Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W dniu 18 listopada 2024 r. skarżący wniósł za pośrednictwem PWKZ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność organu w tej sprawie. Skarga ta nie została Sądowi przekazana w terminie wynikającym z art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. do dnia 23 grudnia 2024 r. Pismem z dnia 29 kwietnia 2025 r. skarżący wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku wynikającego z art. 54 § P.p.s.a. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r. sygn. akt II SO/Gd 5/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wymierzył Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdańsku grzywnę w wysokości 5.000 zł. Pomimo wymierzenia organowi grzywny, organ nadal nie przekazał Sądowi skargi M. S., w związku z czym M. S. pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. wystąpił o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego przez siebie odpisu skargi z dnia 18 listopada 2024 r. Organ przekazał Sądowi skargę wraz z aktami dopiero w dniu 22 września 2025 r.
Organ nie zaoferował przekonującego uzasadnienia dla usprawiedliwienia utrzymującego się stanu bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Usprawiedliwienie nie mogą być trudności kadrowe bądź organizacyjne PWKZ, w tym zwolnienia chorobowe pracowników. Kwestie te stanowią bowiem sprawy wewnętrzne organu i nie mogą mieć wpływu na wykonywanie przez niego obowiązków ustawowych, w szczególności nie mogą ograniczać obywateli w realizacji ich praw podmiotowych. Pracę urzędu obsługującego organ administracji publicznej należy tak organizować, aby nawet w sytuacjach trudności kadrowych zapewnić sprawne i skuteczne załatwianie spraw administracyjnych bez szkody dla obywateli.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że działania organu w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego nie były podejmowane sprawnie i efektywnie. PWKZ nie rozpatrzył wniosku strony w terminie, czym naruszył postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Oceniając prowadzone postępowanie Sąd nie tylko badał przekroczenie terminów ustawowych, lecz rozważył także, czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie i w tym zakresie uznał, że było to w granicach możliwości organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak punkcie 2 wyroku.
Powyższa ocena skutkowała przyznaniem od PWKZ na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.
Należy zauważyć, że jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 P.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie popadał w stan bezczynności. Sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.), jakiego skarżący doznał na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt III OSK 1029/21). Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, tj. dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu spełnienie funkcji zarówno odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 1322/19).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie kwota 3.000 zł będzie stanowić dla skarżącego rekompensatę za uszczerbek, jakiej doznał na skutek nieefektywnego procedowania przez organ jego sprawy, a przy tym będzie ona spełniać również funkcję represyjno-prewencyjną dla organu administracji publicznej, zapewniając przestrzeganie przez niego zasad postępowania administracyjnego i swoich obowiązków związanych ze sprawnym jego prowadzeniem w przyszłości. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 wyroku.
Sąd oddalił skargę w zakresie żądania wymierzenia organowi grzywny uznając, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w sposób wystarczający zdyscyplinuje organ do zasad postępowania administracyjnego i swoich obowiązków związanych ze sprawnym prowadzeniem postępowania w przyszłości.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 5 wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. zasądzając od Organu na rzecz Skarżącego kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.