II SAB/Gd 5/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-06-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowanielinia kolejowabezczynność organurażące naruszenie prawaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o transporcie kolejowymWojewoda PomorskiWSA w Gdańsku

WSA w Gdańsku stwierdził rażącą bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję kolejową i zasądził od organu na rzecz skarżących 5000 zł.

Skarżący złożyli skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę linii kolejowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie wydał decyzji odszkodowawczej w ustawowym terminie 60 dni od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji lokalizacyjnej. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania decyzji, przyznał skarżącym 5000 zł tytułem zadośćuczynienia za zwłokę oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę H. S. i P. S. na bezczynność i przewlekłość Wojewody Pomorskiego w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję kolejową. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów Konstytucji RP i domagali się zobowiązania organu do wydania decyzji, stwierdzenia bezczynności, zasądzenia kosztów oraz wypłaty 20 000 zł za przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi. Sąd, analizując przebieg postępowania, stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ nie wydał decyzji odszkodowawczej w terminie 60 dni od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej zobowiązania do wydania decyzji, gdyż decyzja została wydana już po wniesieniu skargi. Na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącym sumę pieniężną w kwocie 5000 zł tytułem zadośćuczynienia za zwłokę oraz zasądził zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie wydał decyzji odszkodowawczej w terminie 60 dni od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji lokalizacyjnej, co stanowiło naruszenie przepisów szczególnych ustawy o transporcie kolejowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (20)

Główne

u.t.k. art. 9y § ust. 2a

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

Pomocnicze

k.p.a. art. 37 § par. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 36 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.k. art. 9s § ust. 9

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności w ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość. Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie dochował 60-dniowego terminu na wydanie decyzji odszkodowawczej po nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji lokalizacyjnej. Organ wszczął postępowanie dopiero po upływie ustawowego terminu. Okres bezczynności był długotrwały (474 dni) i wynikał z zaniedbań organu.

Godne uwagi sformułowania

bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem brak działań monitorujących pracę biegłego zdaniem Sądu nie wskazywał na wolę organu w terminowym załatwieniu sprawy

Skład orzekający

Jakub Chojnacki

sprawozdawca

Jolanta Górska

przewodniczący

Krzysztof Kaszubowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście bezczynności organu w sprawach odszkodowań za wywłaszczenie pod inwestycje celu publicznego, a także stosowanie sankcji pieniężnych za zwłokę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z terminami określonymi w ustawie o transporcie kolejowym dla odszkodowań za nieruchomości przejęte pod linie kolejowe z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwała bezczynność organu administracji może prowadzić do znaczących konsekwencji prawnych i finansowych dla obywatela, a także jak sąd egzekwuje prawa strony w takich sytuacjach.

Rażąca bezczynność Wojewody: 5000 zł zadośćuczynienia za zwłokę w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną działkę.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Gd 5/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Jolanta Górska /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37 par. 3 pkt 1, art. 37 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. i P. S. na przewlekłość i bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę 1. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Pomorskiego do wydania decyzji, 4. przyznaje od Wojewody Pomorskiego solidarnie na rzecz skarżących H. S. i P. S. sumę pieniężną w kwocie 5000 zł (pięć tysięcy złotych), 5. zasądza od Wojewody Pomorskiego solidarnie na rzecz skarżących H. S. i P. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pani H. S. oraz Pan P. S. (Skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego i przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w sprawie o nr NSP-III.7570.330.2024.JB, dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0029 ha, która powstała z podziału działki nr [...], położoną w gminie M. , obręb M. (nr [...]), objętą decyzją Wojewody Pomorskiego z 22 grudnia 2023 r., nr WI-III.747.1.45.2022.NS o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla przedsięwzięcia pn. "Prace na alternatywnym ciągu transportowym B. – T." – Odcinek B: dla linii kolejowa nr [...] od km 172,374 do km 191,629 wraz z trzecim torem (odcinek G1.- G2).
W skardze zarzucono Wojewodzie naruszenie art. 7, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP.
Skarżący domagali się:
zobowiązania organu do wydania decyzji w zakresie udzielenia odszkodowania za przejęte nieruchomości w terminie 30 dni;
stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłości i bezczynności postępowania;
zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania;
wypłacenia odszkodowania za przewlekle prowadzanie postpowania administracyjnego na rzecz Skarżących w kwocie 20.000 zł.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli m.in., że organ nadał decyzji wywłaszczeniowej rygor natychmiastowej wykonalności, dlatego to zgodnie z przepisami prawa miał najwyżej 60 dni na wypłatę odszkodowania, a nie prawie 120 dni na wszczęcie postpowania i wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, ewentualnie umorzenie postępowania oraz o obciążenie Skarżących kosztami postępowania.
W uzasadnieniu stanowiska organ przedstawił następujący przebieg postępowania:
W dniu 22 grudnia 2023 r. Wojewoda wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla przedsięwzięcia pn. "Prace na alternatywnym ciągu transportowym B. – T." - Odcinek B: dla linii kolejowa nr [...] od km 172,374 do km 191,629 wraz z trzecim torem (odcinek G1.- G2.).
Pismem z 10 kwietnia 2024 r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] oraz poinformowano, że przewidywany termin zakończenia sprawy planowany jest do 28 czerwca 2024 r.
Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego, M. S.jako biegłego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
Pismem z 5 czerwca 2024 r. wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do 29 listopada 2024 r.
W dniu 4 lipca 2024 r. biegły M. S. poinformował, iż nie jest w stanie wykonać operatu szacunkowego.
Postanowieniem z 17 września 2024 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego M. K., jako biegłego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie ustalenia odszkodowania.
Pismem z 5 grudnia 2024 r. Skarżący wnieśli do Ministra Rozwoju i Technologii ponaglenie na przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania.
Postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii uznał, iż organ nie dopuścił się przewlekłości w sprawie ustalenia odszkodowania.
Dnia 19 grudnia 2024 r. do organu wpłynął operat szacunkowy.
Rzeczoznawca majątkowy M. K. dnia 10 stycznia 2025 r. przesłał sprostowanie do ww. operatu szacunkowego.
Pismem z 20 stycznia 2025 r. Wojewoda poinformował strony przedmiotowego postępowania o sporządzeniu ww. operatu szacunkowego oraz o zebraniu w sprawie pełnego materiału dowodowego.
Pismem z 10 kwietnia 2025 r. Wojewoda poinformował Sąd, że 10 kwietnia 2025 r. wydał decyzję w sprawie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0029 ha, która powstała z podziału działki nr [...], położoną w gminie M., obręb M. (nr [...]), objętą decyzją Wojewody Pomorskiego z 22 grudnia 2023 r., nr WI-III.747.1.45.2022.NS o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla przedsięwzięcia pn. "Prace na alternatywnym ciągu transportowym B. – T." – Odcinek B: dla linii kolejowa nr [...] od km 172,374 do km 191,629 wraz z trzecim torem (odcinek G1.- G2.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a., czyli w sytuacjach, w których powinno dojść do załatwienia sprawy administracyjnej decyzją administracyjną, postanowieniem w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący spełnili ww. wymóg zwracając się w dniu 5 grudnia 2024 r. za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego do Ministra Rozwoju i Technologii z ponagleniem, a następnie składając skargę do tutejszego Sądu. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Przystępując do merytorycznej oceny skargi, wyjaśnić należy, że w przypadku rozpoznawania skargi na przewlekłość lub bezczynność postępowania, sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji. Wynika to z tego, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, że niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzona bezczynność, czy przewlekłość prawne konsekwencje są takie same oraz z tego, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. (por. wyroki NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; z 17 marca 2020 r., II OSK 3990/19 oraz postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że choć Skarżący zarzucają organowi zarówno bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność Skarbu Państwa w związku z realizacją inwestycji kolejowej, to jednak w sprawie tej organ w istocie dopuścił się bezczynności. Wyjaśnić należy, że bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość obejmuje przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania.
Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22, dostępny jw.).
W konsekwencji stwierdzić należy, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (zob. powołane postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, dostępne jw.).
Z taką właśnie sytuacją, tj. upływem terminów załatwienia sprawy skutkującym bezczynnością organu, mamy zdaniem Sądu do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd stwierdził, że organ ten był bezczynny w ustaleniu odszkodowania za odjęte Skarżącym prawo własności nieruchomości.
W k.p.a. kwestie terminów załatwiania spraw zostały uregulowane w rozdziale 7 działu I. Co istotne, zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a., przepisy szczególne mogą ustalać inne terminy niż ustalone w § 3, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 9y ust. 2a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1786 ze zm.), jeżeli decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 9s ust. 9, ustala wojewoda w drodze decyzji, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia nadania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 22 grudnia 2023 r. Wojewoda wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji, zgodnie z art. 9y ust. 2a ustawy o transporcie kolejowym, termin do załatwienia sprawy wynosił 60 dni licząc od daty 22 grudnia 2023 r., co obligowało Wojewodę do podjęcia czynności w zakresie ustalenia wysokości przysługującego Skarżącym odszkodowania. Tymczasem Wojewoda do upływu 60-dniowego terminu, który przypadał na 20 lutego 2024 r., nie podjął żadnej czynności procesowej. Postępowanie w tej sprawie zostało dopiero wszczęte pismem z 10 kwietnia 2024 r. a zatem już po upływie ustawowego terminu załatwienia sprawy. W sprawie tej organ w sposób oczywisty zignorował swój ustawowy obowiązek wszczęcia postępowania z urzędu. Nie ulega wobec tego wątpliwości, że organ nie dochował terminu załatwienia sprawy odszkodowania za odjęcie prawa własności na podstawie decyzji z 22 grudnia 2023 r., uregulowanego w przepisach szczególnych, tj. nie wydał decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji kolejowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Co więcej, organ nawet nie wszczął postępowania w tym terminie. Powyższe naruszenie terminów jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia pozostawania Wojewody w bezczynności, dla stwierdzenia której nie ma znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu administracji publicznej. Okoliczności te są badane przez Sąd przy ocenie charakteru naruszenia prawa.
Z racji jednakże faktu wydania przez organ decyzji ustalającej odszkodowanie już po wniesieniu skargi do Sądu, należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Pomorskiego do wydania decyzji w określonym czasie (pkt 3. wyroku).
Jednocześnie, na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobligowany był stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 107/20, dostępny jw.), a także, gdy zwłoka jest efektem działań (zaniechań) organu, które można interpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).
Zdaniem Sądu, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W art. 9y ust. 2a ustawy o transporcie kolejowym ustawodawca określił szczególny termin na wydanie decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania w sytuacji, gdy decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja o odszkodowaniu powinna bowiem być wydana w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Niewątpliwie organ nie dopełnił swoich ustawowych obowiązków, postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za odjęte prawo własności wszczynając już po upływie ustawowego terminu przewidzianego na rozstrzygnięcie sprawy. Świadczy to o rażącym lekceważeniu tak przepisów prawa, jak i praw obywatela. Wszystkie czynności podejmowane przez organ po wszczęciu postępowania podejmowane już były w warunkach bezczynności. Sąd uwzględnił też okres bezczynności w wydaniu decyzji załatwiającej sprawę, wynoszący – na dzień wydania decyzji odszkodowawczej – 474 dni. Ponadto na uwadze należało mieć przedmiot postępowania, w którym organ pozostawał bezczynny, a mianowicie postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za odjęte prawo własności. Brak ustalenia w przewidzianym prawem terminie odszkodowania niewątpliwie narusza konstytucyjną zasadę wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP), bowiem organ w sposób nieuzasadniony pozbawił stronę prawa do uzyskania takiego odszkodowania i zrekompensowania jej szkody, jaką poniosła, w jak najszybszym terminie, w szczególności, że termin ten został przez ustawodawcę wyraźnie określony.
Wreszcie, zdaniem Sądu przyczyny bezczynności organu, jakie podaje Wojewoda, również przemawiają za stwierdzeniem rażącego charakteru tej bezczynności. Przede wszystkim bowiem stwierdzić trzeba, że nie istniały żadne prawne i faktyczne przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie, zatem brak wszczęcia tego postępowania po nadaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygoru wykonalności związany był wyłącznie z przyczynami leżącymi po stronie organu. Z kolei w toku wszczętego postępowania niewydanie decyzji w terminach wynikających z art. 35 § 1 -3 k.p.a. miało być związane z brakiem kluczowego dowodu, jakim jest opinia biegłego o wartości nieruchomości, której własność została odjęta obywatelowi oraz poziom skomplikowania niniejszej sprawy. O ile zgodzić się trzeba z faktem, że decyzja odszkodowawcza nie może zostać wydana bez sporządzenia operatu szacunkowego oraz bez zapoznania się z nim przez strony postępowania, to jednak w niniejszej sprawie organ uchybił swoim obowiązkom w zakresie sprawnego prowadzenia postępowania i czuwania nad jego terminowością, w tym dyscyplinowaniu podmiotów, którym zlecił wykonanie dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem zauważyć, że biegły (drugi, bowiem powołanie pierwszego okazało się nieskuteczne) został powołany postanowieniem z 17 września 2024 r., w którym wyznaczono termin 40 dni na wykonanie operatu. Postanowienie zostało odebrane w dniu 18 września 2024 r. r., wobec czego operat należało wykonać do 28 września 2024 r. Termin ten nie został dotrzymany. Operat sporządzono dopiero 19 grudnia 2024 r., a do tego czasu organ nie wyraził żadnego zainteresowania brakiem sporządzenia operatu w wyznaczonym terminie. Brak działań monitorujących pracę biegłego zdaniem Sądu nie wskazywał na wolę organu w terminowym załatwieniu sprawy i przemawia za uznaniem, że bezczynność w wydaniu decyzji miała charakter rażący.
Wobec powyższego Sąd w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Powyższe szczególne okoliczności uzasadniały też, w ocenie Sądu, przyznanie Skarżącym sumy pieniężnej, o czym orzeczono w pkt 4. wyroku. Podstawę prawną stanowił art. 149 § 2 p.p.s.a., w myśl którego sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie okres bezczynności organu jest zawiniony przez organ oraz że ze względu na jej przedmiot organ zobowiązany był do szczególnej staranności w jej jak najszybszym rozstrzygnięciu. Zasadne jest zrekompensowanie Skarżącym negatywnych skutków finansowych związanych z tą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 1322/19).
W ocenie Sądu, suma pieniężna w wysokości 5.000 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy, zaniedbania organu i zrekompensuje negatywne skutki związane z naruszeniem prawa Skarżących do rozpoznania sprawy w terminie. Wprawdzie Skarżący domagali się kwoty 20.000 zł, jednakże nie wyjaśnili, dlaczego akurat taka kwota powinna zostać zasądzona. Przyznawana suma pieniężna spełnia kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 100 zł, uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI