II SAB/Gd 19/23

II SAB/Gd 19/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 2284/23 - Wyrok NSA z 2024-02-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do rozpoznania odwołania K. K. od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 maja 2022 r. nr GCŚ/DŚO/008962/SP/05/2022, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej K. K. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej K. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 25 lutego 2022 r. K. K. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Gdańska (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Decyzją z 31 maja 2022 r. Prezydent odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Pismem z 20 czerwca 2022 r. Strona wniosła od powyższej decyzji odwołanie, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy", "Organ") w dniu 29 czerwca 2022 r.
Pismem z 10 października 2022 r. Strona, na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) - dalej: "k.p.a.", wniosła do Kolegium ponaglenie na bezczynność w niniejszej sprawie.
W dniu 12 stycznia 2023 r. Strona złożyła skargę na bezczynność Kolegium wnosząc o: 1) wyznaczenie Organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie,
2) stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz 4) zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania wskazując m.in., że decyzją z 31 maja 2022 r. Prezydent odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, które 29 czerwca 2022 r. zostało przekazane do Kolegium.
Skarżąca podniosła, że od momentu złożenia odwołania Kolegium nie wykonało żadnych czynności mających na celu załatwienie sprawy, czym dopuściło się naruszenia terminów określonych w art. 35 k.p.a., jak również nie dochowało obowiązków nałożonych na nie przez art. 36 k.p.a., tj. nie poinformowało Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie ani nie wyznaczyło choćby przybliżonego terminu jej załatwienia.
Wskazano, że 10 października 2022 r. złożono ponaglenie na bezczynność Kolegium, które jednak nie zostało przez ten organ rozpatrzone w 7-dniowym terminie od jego otrzymania, czym Organ dopuścił się naruszenia art. 37 § 5 i 6 k.p.a. W związku z tym została wyczerpana droga administracyjna, a zatem spełniono wskazaną w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", przesłankę wniesienia skargi na bezczynność.
Podsumowując podniesiono, że pomimo pisemnego ponaglenia oraz wielokrotnych prób kontaktu telefonicznego Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie, naruszając przy tym nie tylko szczególne przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw, ale również jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określoną w art. 12 k.p.a., tj. zasadę szybkości i prostoty postępowania. Wskazano, że na dzień złożenia skargi sprawa jest rozpatrywana przez Kolegium ponad 6 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
W uzasadnieniu przyznano, że odwołanie Strony od decyzji Prezydenta z 31 maja 2022 r. wpłynęło do Kolegium 29 czerwca 2022 r., natomiast 14 października 2022 r. wpłynęło ponaglenie na bezczynność. Organ wyjaśnił, że z uwagi na bardzo dużą ilość spraw wpływających do Kolegium (w ubiegłym roku było to ponad 7.000 spraw), w tym spraw dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, nie jest możliwe załatwienie spraw
w terminie ustawowym (art. 35 § 3 k.p.a.).
Kolegium wskazało następnie, że pismem z 9 stycznia 2023 r. wezwało Stronę do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Odpowiedź na wezwanie wraz z dokumentami wpłynęła do Kolegium 24 stycznia 2023 r. Następnie pismem z 30 stycznia 2023 r. Kolegium wezwało Skarżącą do oświadczenia, czy rezygnuje z pobierania emerytury wraz z dowodem wystąpienia do organu emerytalno-rentowego o zawieszenie prawa do emerytury, w świetle bowiem orzecznictwa sądowego osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którego przyznanie wnioskuje, a pobiera emeryturę, może dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego
(w niniejszej sprawie emerytury). W sytuacji złożenia oświadczenia wraz wnioskiem
o zawieszenie emerytury zawiesza się postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do czasu uzyskania decyzji o zawieszeniu emerytury, zaś po otrzymaniu takiej decyzji postępowanie się podejmuje i wydaje decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ wskazał, że 14 lutego 2023 r. Skarżąca przedłożyła wniosek złożony do ZUS o zawieszenie emerytury. Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. Kolegium zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu przesłania przez Stronę decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W tej sytuacji przyczyna braku zakończenia postępowania obecnie jest niezależna od Kolegium. Tym samym, Organ nie pozostaje w bezczynności,
w szczególności nie pozostaje w rażącej bezczynności.
W piśmie procesowym z 22 marca 2023 r. Kolegium wniosło o umorzenie postępowania wskazując, że 21 marca 2023 r. wydało decyzję przyznającą Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w związku z opieką nad mężem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi K. K. zwalcza bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w zakresie rozpatrzenia jej odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 31 maja 2022 r. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że pismem
z 10 października 2022 r. Skarżąca wniosła do Organu ponaglenie na bezczynność
w niniejszej sprawie. Tym samym Skarżąca wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu
w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z czym przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).
Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane
z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3
(§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo
z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy
w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (zob. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, obojętne jest, czy przekroczenie przez organ ustawowego terminu odnoszącego się do podjęcia lub wykonania czynności jest zawinione, czy też niezawinione (zob. wyrok NSA z 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2635/18). Przedmiotem kontroli w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność jest zatem ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.
Należy również podkreślić, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący
w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć,
że do dnia wniesienia skargi odwołanie Skarżącej od decyzji Prezydenta z 31 maja 2022 r. nie zostało rozpoznane, jednakże 21 marca 2023 r. organ odwoławczy wydał decyzję, którą uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem od dnia 1 marca 2023 r. w kwocie 2.458 zł miesięcznie.
Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się więc w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organ odwoławczy wydał decyzję uchylającą w całości decyzję organu pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę, że przed rozpoznaniem skargi Kolegium rozpoznało odwołanie Skarżącej z 20 czerwca 2022 r. w przewidzianej prawem formie, bowiem wydało decyzję, to niniejsze postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Organu do rozpatrzenia odwołania Skarżącej podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/4/63) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem pomimo tego, że w dniu wniesienia skargi Kolegium pozostawało w bezczynności, wobec rozpoznania odwołania Skarżącej przed rozpoznaniem skargi zdezaktualizowała się przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nakazania Organowi rozpoznania odwołania.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł
o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Kolegium do rozpoznania odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta z 31 maja 2022 r. (pkt 1 wyroku).
Niezależnie od powyższego Sąd doszedł do wniosku, że Organ dopuścił się bezczynności. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa zainicjowana odwołaniem Strony z 20 czerwca 2022 r. nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a.
Jak wynika z akt sprawy, odwołanie od decyzji Prezydenta z 31 maja 2022 r. wpłynęło do Kolegium 29 czerwca 2022 r. Od tego momentu Organ miał ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie odwoławcze w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Pierwszą czynność w sprawie odzwierciedloną w aktach organ odwoławczy podjął 30 czerwca 2022 r. rejestrując sprawę i nadając jej numer. Po wpływie do Kolegium ponaglenia Skarżącej (14 października 2022 r.) Organ wydał zarządzenie, w którym podkreślono pkt 13 ("Sprawa PILNA"), a w pkt 16 ("Inne") wpisano: "ponaglenie: najbliższy przydział". Następnie, pismem z 9 stycznia 2023 r. Kolegium wezwało pełnomocnika Skarżącej do złożenia wyjaśnień i dokumentów. Po otrzymaniu odpowiedzi (24 stycznia 2023 r.) Organ, pismem z 30 stycznia 2023 r., poinformował Skarżącą o możliwości wyboru świadczenia zobowiązując Stronę do złożenia w tym zakresie oświadczenia
i dowodu wystąpienia do ZUS z wnioskiem o zawieszenie wypłaty emerytury. Po nadesłaniu przez Skarżącą wniosku o zawieszenie emerytury (14 lutego 2023 r.) Kolegium, postanowieniem z 15 lutego 2023 r., zawiesiło postępowanie w niniejszej sprawie, które podjęło postanowieniem z 20 marca 2023 r. W dniu 21 marca 2023 r., a więc po prawie jedenastu miesiącach od otrzymania odwołania, Kolegium wydało decyzję uchylającą
w całości decyzję Prezydenta z 31 maja 2022 r. Należy zauważyć, że organ odwoławczy nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił Strony o tym, że nie załatwi sprawy
w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Opisana powyżej chronologia poszczególnych czynności prowadzi do wniosku,
że Kolegium dopuściło się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.
Z mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd zobligowany był jednocześnie stwierdzić, czy bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA
w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania oraz podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września
2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 112/20). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić,
że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się,
że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej
i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie
w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że bezczynność Kolegium miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albowiem działania Organu
w sprawie dotyczącej rozpoznania odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta odmawiającej je przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie były podejmowane sprawnie i efektywnie. Należy zauważyć, że przez ponad trzy miesiące od otrzymania odwołania Kolegium nie podjęło żadnej czynności w sprawie (nie licząc wydania zarządzenia
o nadaniu sprawie sygnatury). Również po otrzymaniu ponaglenia Organ przez prawie dwa miesiące ponownie był bierny (wydał jedynie zarządzenie kwalifikujące sprawę jako pilną). Dopiero w styczniu 2023 r. (a więc po ponad siedmiu miesiącach od otrzymania odwołania) Kolegium podjęło pierwszą czynność w sprawie wzywając Skarżącą do złożenia wyjaśnień
i dokumentów. Organ odwoławczy nie wydał decyzji w terminie (wydał ją dopiero po prawie jedenastu miesiącach od otrzymania odwołania), czym naruszył postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Należy również zwrócić uwagę, że Organ nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i ani razu nie zawiadomił Strony
o tym, że nie załatwi sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Takie postępowanie Organu godzi w sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Oceniając prowadzone postępowanie Sąd nie tylko badał przekroczenie terminów ustawowych, lecz rozważył także, czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie i w tym zakresie uznał, że było to w granicach możliwości Organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak punkcie 2 wyroku.
Powyższa ocena skutkowała przyznaniem od Kolegium na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.
Należy zauważyć, że jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 P.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu
i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie popadał w stan bezczynności. Sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.), jakiego skarżący doznał na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt III OSK 1029/21). Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, tj. dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu spełnienie funkcji zarówno odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok NSA
z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 1322/19).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie kwota 1.000 zł stanowić będzie rekompensatę dla Skarżącej za uszczerbek, jakiego doznała na skutek nieefektywnego procedowania przez Kolegium jej sprawy, a przy tym będzie ona spełniać również funkcję represyjno-prewencyjną dla Organu, zapewniając przestrzeganie przez niego zasad postępowania administracyjnego i swoich obowiązków związanych ze sprawnym jego prowadzeniem w przyszłości. W związku z tym, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 3 wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od Kolegium na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu administracji publicznej (art. 119 pkt 4 P.p.s.a.).[pic]