II SAB/Gd 41/25

II SAB/Gd 41/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania pisma dotyczącego przesłania kopii akt sprawy i sprostowania dat pism w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku do rozpoznania sprawy z wniosku M. T. z dnia 8 kwietnia 2024 r. w przedmiocie przesłania kopii akt sprawy i sprostowania dat pism w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 1 (jednego) miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania pisma dotyczącego przesłania kopii akt sprawy i sprostowania dat pism w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2024 r. M. T. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o:
- wskazanie "z jakich dat są pisma Przychodni Lekarskiej, Ośrodka Pomocy Społecznej, Urzędu Miasta informujące o rzekomych niedogodnościach tej Przychodni, do których nawet nie pozwolono się odnieść przed wydaniem tej wskazującej na to odmownej decyzji z dn. 12.03.2024 r.";
- wskazanie przepisu prawnego, "który by ze względu na takie zgłoszenie uprawniał do odmowy świadczenia pielęgnacyjnego";
- przesłanie "ksera tych pism".
Postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. sygn. akt SKO Gd/2220/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku odmówiło Wnioskodawczyni wydania kopii żądanych pism Przychodni Lekarskiej [...]. dotyczących kontaktu strony z lekarzem prowadzącym leczenie I. T. w sprawach bieżącego leczenia, wypisywania recept, wyników badań, skierowań na rehabilitację lub podjęcia innych działań medycznych.
W uzasadnieniu Kolegium powołało się na art. 73 § 1 k.p.a. i wyjaśniło, że czynności w postaci sporządzania notatek, kopii lub odpisów należą do strony, a sporządzenie kopii na żądanie strony jest możliwe jedynie w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. Kolegium zauważyło, że ustawodawca nie wprowadził do k.p.a. prawa do domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii całości akt sprawy lub wybranych dokumentów z akt sprawy i nie nałożył na organ tego rodzaju obowiązku. Strona w każdym czasie może zapoznać się z aktami sprawy osobiście lub przez upoważnioną osobę w siedzibie organu, jednak już żądanie wydania z akt sprawy uwierzytelnionej dokumentacji akt sprawy uzależnione jest od istnienia ważnego interesu strony. Ponadto z ww. przepisu nie wynika obowiązek sporządzania przez organ kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie. Kolegium zauważyło, że organ ma jedynie umożliwić stronie dokonanie tych czynności.
Następnie Kolegium przypomniało, że w trakcie toczącego się od października 2021 r. postępowania w sprawie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, po przeprowadzeniu w dniu 27 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i jej matki, pracownicy socjalni – na zlecenie Kolegium – podejmowali wielokrotnie próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w celu ustalenia zakresu sprawowania opieki wnioskodawczyni nad matką, co zostało udokumentowane w aktach sprawy. Kolegium wyjaśniło ponadto, że skarżąca kontaktuje się z organami jedynie pisemnie drogą elektroniczną, unikając kontaktu z pracownikiem socjalnym i uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W trakcie toczącego się postępowania skarżąca wystąpiła wcześniej o przesłanie jej kopii całości akt sprawy, przy czym organy dwóch kolejnych instancji uznały, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie uzasadnia wydania jej kopii całości akt, z którymi strona mogła się zapoznać w siedzibie organu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i w siedzibie Kolegium. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości, dotyczącej także pisma Przychodni. W dalszej części uzasadnienia Kolegium odniosło się do treści pism Przychodni, podkreślając, że okoliczności sprawy szczegółowo opisane w decyzji z 12 marca 2024 r. sygn. akt SKO Gd/2679/23 potwierdzają, że zachowanie skarżącej stało na przeszkodzie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżąca występowała natomiast o przesłanie materiału dowodowego w sytuacji, gdy nie było przeciwskazań by zapoznała się z nimi w siedzibie organu pierwszej instancji oraz Kolegium. Pismo Przychodni z 22 lutego 2024 r. potwierdzało przy tym, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest uzasadnione.
Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. o sygn. II SA/Gd 584/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę.
W piśmie z 25 maja 2024 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zwróciła się o całościową realizację swoich próśb zawartych we wniosku z 8 kwietnia 2024 r., tj. o przesłanie kopii pism nie tylko tych dotyczących przychodni, ale także Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. W ocenie Skarżącej Kolegium wydało postanowienie odnoszące się jedynie do pism przychodni, nie rozpatrzyło zaś wniosku odnoszącego się w dalszej jego części do pism OPS-u, Urzędu Miasta w sprawie rzekomych niedogodności przychodni, które Kolegium przedstawiło w uzasadnieniu decyzji z 12 marca 2024 r. o sygn. SKO Gd/2679/23 w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego Skarżąca ponowiła prośbę w sprawie wskazania przepisu prawnego, który ze względu na zgłoszenie o rzekomych niedogodnościach Przychodni Lekarskiej [...], uprawniał organ administracji publicznej do odmowy świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpoznaniu wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowieniem z 12 czerwca 2024 r. sygn. akt SKO Gd/2943/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z 6 maja 2024 r.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w treści zaskarżonego postanowienia rozstrzygającego o odmowie wydania kopii żądanych pism Przychodni Lekarskiej [...], dotyczących kontaktu strony z lekarzem prowadzącym leczenie Pani I. T. w sprawach bieżącego leczenia tj. wypisywanie recept, wyników badań, skierowań na rehabilitację i podejmowania innych działań medycznych, Kolegium w swoim postanowieniu w sposób kompletny przedstawiło motywy podjętego rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniu tegoż postanowienia wyjaśniono stronie, że spełnienie jej żądania odnośnie wydania kopii z akt sprawy nie jest możliwe z uwagi na brak uzasadnionej argumentacji z jej strony, gdyż z żądanymi aktami mogła się swobodnie zapoznać w siedzibie organu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji. Strona z takiej możliwości nie skorzystała, a jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu dotyczyła ona całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym wnioskowanego pisma z przychodni w sprawie kontaktów strony z lekarzem prowadzącym leczenie Pani I. T. na okoliczność postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o które wystąpiła M. T. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Od momentu toczącego się postępowania od października 2021 r., w przedmiocie przyznania Pani M. T. wspomnianego świadczenia pielęgnacyjnego, Skarżąca korespondowała zarówno z organem pierwszej jak i drugiej instancji za pośrednictwem poczty elektronicznej. Pisma przesyłane do siedziby tutejszego organu dotyczyły między innymi przesłania kopii całości akt przedmiotowej sprawy. Z pisma Przychodni wynikało, że podejmowano wielokrotne próby kontaktu telefonicznego w celu umówienia na wizytę osobistą pielęgniarki środowiskowo-rodzinnej i lekarza. Od czerwca 2023 r., nikt z personelu medycznego nie widział matki Skarżącej. E-recepty wystawiane były przez lekarza na podstawie pisemnego zapotrzebowania. W postanowieniu Kolegium wskazało, że zarówno zachowanie jak i postawa Skarżącej dotycząca uniemożliwiania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona jednocześnie występowała o wydanie kopii z akt sprawy, kiedy mogła to zrobić osobiście w siedzibie organu czy to pierwszej czy drugiej instancji.
Natomiast odnosząc się do wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoznanej postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że żądania dotyczące uzyskania kopii z akt sprawy nie mogą zostać zrealizowane zgodnie z wolą wnoszącej, w związku z czym uznać należało, że argumentacja strony wnoszącej o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy pozostaje bez wpływu na jej wynik końcowy. Kolegium w postanowieniu z 6 maja 2024 r. wyjaśniło wnoszącej powody, dla których zgłoszone żądanie nie mogło zostać zrealizowane.
M. T. wniosła w dniu 2 lipca 2024 r. skargę na powyższe postanowienie Kolegium z dnia 12 czerwca 2024 r. oraz skargę na bezczynność Kolegium.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału rozdzielono skargi M.T. w ten sposób, że skargę na ww. postanowienie zarejestrowano pod sygn. II SA/Gd 727/24, a skargę na bezczynność Kolegium zarejestrowano pod sygn. II SAB/Gd 25/24.
Wyrokiem z 13 listopada 2024 r. sygn. II SA/Gd 727/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium z 12 czerwca 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z 6 maja 2024 r.
Natomiast postanowieniem z 13 listopada 2024 r. o sygn. II SAB/Gd 25/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę wyjaśniając, że jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła wniosek z dnia 8 kwietnia 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o przesłanie jej kopii pism Przychodni Lekarskiej powołanych w decyzji Kolegium z dnia 12 marca 2024 r. W dniu 6 maja 2024 r. organ wydał postanowienie o odmowie wydania kopii żądanych pism na podstawie art. 73 § 1 i 2, art. 74 § 2 k.p.a. Natomiast po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 25 maja 2024 r. postanowieniem z 12 czerwca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy swoje postanowienie z 6 maja 2024 r. Skarżąca złożyła skargę za pomocą poczty elektronicznej (ePUAP) na adres organu w dniu 2 lipca 2024 r. Jak zatem bezspornie wynika z opisanych okoliczności skarżąca wniosła skargę w dniu 2 lipca 2024 r., a zatem już po dacie wydania przez Kolegium rozstrzygnięcia w jej sprawie, co ostatecznie nastąpiło w dniu 12 czerwca 2024 r. WSA powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. o sygn. II OPS 5/19, w której NSA wskazał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. WSA uznał więc, że skoro skarga została złożona za pośrednictwem organu już po wydaniu przez ten organ postanowienia załatwiającego sprawę, to skarga taka nie była dopuszczalna. Co istotne, skarżąca nie kwestionuje faktu wydania postanowienia Kolegium z dnia 12 czerwca 2024 r. (skarżąca zaskarżyła je do tutejszego Sądu w sprawie o sygn. II SA/Gd 727/24), a okoliczność ta stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. To z kolei uzasadnia jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej, gdyż celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. Przy tym podkreślić należy, że kwestia prawidłowości podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia nie może mieć w niniejszej sprawie znaczenia i będzie podlegać ocenie w sprawie ze skargi na to rozstrzygniecie, tj. w sprawie o sygn. II SA/Gd 727/24.
Niezależnie od powyższego WSA zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby przed wniesieniem skargi na bezczynność organu skarżąca wystąpiła do Kolegium z ponagleniem, co stanowi wymóg formalny takiej skargi. Co prawda w treści skargi skarżąca stwierdziła, że w piśmie z dnia 25 maja 2024 r. "ponagliła" Kolegium oraz że było to pismo "ponaglające", jednakże pismo to nie zostało zakwalifikowane jako ponaglenie (art. 37 k.p.a.), lecz jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), co umożliwiło kontrolę zakończoną wydaniem przez Kolegium postanowienia z dnia 12 czerwca 2024 r.
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej postanowieniem z 12 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 645/25 NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA o odrzuceniu skargi.
W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, że ocena, iż skarga na bezczynność Kolegium nie została poprzedzona ponagleniem jest nietrafna. Skarżąca kasacyjnie w postępowaniu przed Kolegium złożyła w dniu 25 maja 2024 r. pismo, w którym - między innymi - poprosiła "o realizację moich próśb zawartych we wniosku z dnia 08.04.2024 r., w którym zwróciłam się o wskazanie mi, z jakich dat są pisma Przychodni Lekarskiej, Ośrodka Pomocy Społecznej, Urzędu Miasta, informujące o rzekomych niedogodnościach tej Przychodni..." (k. 2 akt Kolegium Gd/2943/24). Sąd I instancji stwierdził, że pismo to nie zostało zakwalifikowane jako ponaglenie (art. 37 k.p.a.), lecz jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), co umożliwiło kontrolę zakończoną wydaniem przez Kolegium postanowienia z 12 czerwca 2024 r. Niemniej NSA wskazał, że niezależnie od potraktowania pisma skarżącej z 25 maja 2024 r. jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasadne było uznanie, że immanentnie zawarła w treści tego pisma ponaglenie, o którym stanowi art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jest bowiem przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Sądu Najwyższego, że strona w jednym piśmie procesowym może skutecznie złożyć kilka oświadczeń woli. Bez wątpienia z treści pisma skarżącej z 25 maja 2024 r. uprawnionym było odczytanie oświadczenia woli skarżącej co do ponaglenia organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem z 8 kwietnia 2024 r. Tym samym, odpadła przyczyna niedopuszczalności skargi na bezczynność organu w postaci braku ponaglenia.
Ponadto, NSA podzielił zarzut skarżącej kasacyjnie, że postanowienie Kolegium z 12 czerwca 2024 r. nie odnosiło się do całości jej żądań zawartych we wniosku z 8 kwietnia 2024 r. Skarżąca wniosła o całościowe rozpatrzenie jej wniosku, w którym prosiła o przesłanie jej kopii pism nie tylko Przychodni Lekarskiej, lecz także Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. Kolegium wydało natomiast postanowienie odnoszące się wyłącznie do pism Przychodni Lekarskiej, nie rozpatrując wniosku odnoszącego się do Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. Postanowieniem z 12 czerwca 2024 r. SKO Gd/2943/24 Kolegium utrzymało bowiem postanowienie z 6 maja 2024 r., którym Kolegium odmówiło wydania kopii żądanych pism Przychodni Lekarskiej [...] dotyczących kontaktu strony z lekarzem prowadzącym leczenie pani I. T. w sprawach bieżącego leczenia, wypisywania recept, wyników badań, skierowań na rehabilitację lub podjęcia innych działań medycznych. Skarżąca kasacyjnie słusznie zauważyła, że postanowienia Kolegium nie odnosiły się do całości wniosku, zatem sprawa administracyjna w części dotyczącej Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta nie została załatwiona. Co więcej, prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2024 r. sygn. II SA/Gd 727/24 WSA uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 czerwca 2024 r. nr SKO Gd/2943/24 oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 6 maja 2024 r. nr SKO Gd/2220/24 w przedmiocie wydania kopii z akt sprawy dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Po zwrocie akt z NSA sprawa ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Gd 41/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W niniejszej sprawie Skarżąca zwalczała bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania jej wniosku z dnia 8 kwietnia 2024 r. o przesłanie kopii akt sprawy i sprostowanie dat pism w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
Przed przystąpieniem do kontroli merytorycznej Sąd bada wymogi formalne skargi na bezczynność organu/ przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zostały one spełnione, bowiem przed wniesieniem skargi Skarżąca wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność/ przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.). W stanie faktycznym sprawy Skarżąca złożyła w dniu 25 maja 2024 r. pismo, w którym m.in. poprosiła "o realizację moich próśb zawartych we wniosku z dnia 08.04.2024 r., w którym zwróciłam się o wskazanie mi, z jakich dat są pisma Przychodni Lekarskiej, Ośrodka Pomocy Społecznej, Urzędu Miasta, informujące o rzekomych niedogodnościach tej Przychodni." Niezależnie od potraktowania ww. pisma Skarżącej z 25 maja 2024 r. jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasadne było uznanie, że immanentnie zawarła w treści tego pisma ponaglenie, o którym stanowi art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej jako k.p.a. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie strona w jednym piśmie procesowym może skutecznie złożyć kilka oświadczeń woli. Bez wątpienia z treści pisma Skarżącej z 25 maja 2024 r. uprawnione było odczytanie oświadczenia woli Skarżącej co do ponaglenia organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem z 8 kwietnia 2024 r. Stanowisko takie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w toku niniejszej sprawy postanowieniu z 12 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 645/25 i wiąże ono skład orzekający.
W konsekwencji, wobec spełnienia wymogów formalnych skargi, można było przejść do merytorycznej oceny zarzutu bezczynności.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynnością organu jest nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zatem bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja strony i organu administracji publicznej nie są równe. Dlatego też k.p.a. statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a., której służy m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych).
Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie przez ustawodawcę terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy rozpoznania sprawy (§ 4). Zarazem, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. (§ 5).
Należy jednak podkreślić, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. np. wyroki NSA: z 13 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 711/11 oraz z 24 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 3021/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym nie ulega wątpliwości, że nawet w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.).
Analiza czynności podejmowanych przez organ w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącej z dnia 8 kwietnia 2024 r., bowiem ani postanowienie Kolegium z 6 maja 2024 r., ani utrzymujące je w mocy postanowienie tego organu z 12 czerwca 2024 r. nie stanowiło całościowego rozpatrzenie wniosku Skarżącej, w którym prosiła o przesłanie jej kopii pism nie tylko Przychodni Lekarskiej, lecz także Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. Kolegium wydało natomiast postanowienie odnoszące się wyłącznie do pism Przychodni Lekarskiej, nie rozpatrując wniosku odnoszącego się do Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. Skoro zaś postanowienia Kolegium nie odnosiły się do całości wniosku, zatem sprawa administracyjna w części dotyczącej Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta nie została załatwiona.
Ponadto, w kontekście powyższego należy zauważyć, że prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 727/24 uchylono przedmiotowe postanowienia Kolegium z 12 czerwca 2024 r. oraz z 6 maja 2024 r., a więc zostały one pozbawione bytu prawnego i Kolegium ponownie winno pochylić się nad wnioskiem Skarżącej z 8 kwietnia 2024 r. W konsekwencji, wedle wiedzy Sądu na dzień wydania niniejszego wyroku, sprawa pozostaje niezałatwiona w całości, a stanowisko takie przedstawił również Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w toku niniejszej sprawy postanowieniu z 12 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 645/25.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku do rozpoznania sprawy z wniosku M. T. z 8 kwietnia 2024 r.
Ponadto, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując powyższej oceny Sąd uwzględnił, że załatwienie sprawy w odpowiedzi na wniosek Skarżącej z 8 kwietnia 2024 r. nastąpiło w dniu 6 maja 2024 r., tj. niespełna miesiąc po wniesieniu wniosku. Organowi nie można zarzucić więc bierności, a jedynie to, że nieprawidłowo merytorycznie odniósł się do pisma Skarżącej nie ustosunkowując się do wszystkich jego aspektów.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy Sąd nie dostrzegł potrzeby wymierzania organowi grzywny z urzędu lub przyznania na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków. W niniejszej sprawie opisany sposób działania organu nie uzasadniał zastosowania represji w postaci grzywny czy przyznania sumy pieniężnej, bowiem Kolegium nie uchylało się od reagowania na wniosek Skarżącej, a jedynie nie ustosunkowało się do niego w całości.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.