II SAB/Gd 26/25

II SAB/Gd 26/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Wojciech Wycichowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. R. i P. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie słupskim w sprawie budowy obiektu budowlanego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącym I. R. i P. R. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
I. R. i P. R. (dalej: "Skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku") skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie słupskim (dalej: "PINB", "Organ") polegającą na braku wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. R. [...]
w S., gmina R. (na działce nr [...]), przeprowadzonych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że prowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. budynku zainicjowane wnioskiem pełnomocnika Skarżących.
PINB podał, że pełnomocnik Skarżących złożył do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "PWINB") skargę z 5 października 2024 r. na działanie PINB. Po rozpatrzeniu tej skargi PWINB w piśmie z 27 listopada
2024 r. wskazał m.in. na konieczność przeprowadzenia kontroli w terenie. W związku z tym pismem z 3 stycznia 2025 r. poinformowano pełnomocnika Skarżących o planowanej na pierwszy kwartał 2025 r. kontroli obiektu pod kątem wypełnienia przez właściciela przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", a po przeprowadzeniu kontroli Organ miał podjąć decyzję w zakresie podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 66 tej ustawy. PINB podał, że pismem z 21 stycznia 2025 r. poinformowano pełnomocnika Skarżących o planowanej na 6 lutego 2025 r. kontroli w terenie. Podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 4 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarżących poinformował, że nie będzie uczestniczył w kontroli, gdyż jest po zabiegu kolana w W. Ze względu na nieudostępnienie obiektu do kontroli w dniu
6 lutego 2025 r. czynności przeprowadzono jedynie z zewnątrz obiektu.
Organ wskazał, że kolejnym zawiadomieniem z 7 marca 2025 r. poinformowano pełnomocnika Skarżących o planowanej na dzień 27 marca 2025 r. kontroli (w tym samym dniu poinformowano telefonicznie pełnomocnika Skarżących o planowanej kontroli). Pomimo zawiadomienia, w dniu 27 marca 2025 r. na kontrolę nie stawili się ani właściciele obiektu ani ich pełnomocnik, co uniemożliwiło dokonanie kontroli w terenie w zakresie utrzymania obiektu. PINB podał, że pismem z 18 kwietnia 2025 r. ponownie zawiadomił
o kontroli zaplanowanej na 8 maja 2025 r. (zawiadomienie wysłano listem zwykłym), jednakże mimo zawiadomienia pełnomocnik Skarżących nie stawił się na kontrolę.
Mając powyższe na uwadze, tj. brak odbierania przez pełnomocnika Skarżących korespondencji wysyłanej przesyłkami poleconymi, brak reakcji na dodatkowo wysyłane zawiadomienia listami zwykłymi oraz telefoniczne informowanie o kontroli, Organ podniósł, że nie jest możliwe dokonanie skutecznej kontroli obiektu, zaś PINB nie ma możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z 6 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Gd 26/25 WSA w Gdańsku, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", zawiesił postępowanie w sprawie do czasu wyjaśnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zagadnienia prawnego: czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny, a w przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie - czy organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też wystarczającym jest poinformowanie pismem wnioskodawcy o podjętych działaniach?
Z uwagi na to, że w dniu 8 września 2025 r. NSA podjął uchwałę w sprawie II OPS 2/25, postanowieniem z 4 listopada 2025 r. sygn. akt II SAB/Gd 26/25 WSA w Gdańsku, na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a., podjął postępowanie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada, czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego.
Zakres właściwości sądów administracyjnych został uregulowany w art. 3 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1),
a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych
w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane
w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane
w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Z powyższych regulacji wynika, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest terminowość (bezczynność/przewlekłość) działania organów administracji publicznej. Sąd administracyjny nie może jednak weryfikować każdej sfery działań tych organów, ale tylko pewien ich zakres. Z treści przywołanych wyżej przepisów można wywieść generalny wniosek, że bezczynność organów administracji publicznej może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego wówczas, gdy organy te: nie wydają aktów takich jak decyzje, zaskarżalne postanowienia (w sprawach administracyjnych i egzekucyjnych), albo nie wydają innych aktów lub nie podejmują czynności dotyczących praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: "k.p.a.". Z treści tych przepisów wynika,
że organ jest bezczynny, jeśli nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
W rozpatrywanej sprawie Skarżący zarzucili Organowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy
ul. R. [...] w S., gmina R. (działka nr [...]), przeprowadzonych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Z powyższego wynika, że Skarżący domagają się wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w przepisach art. 53a lub art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.).
Zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego postępowania uregulowane
w niniejszym rozdziale (tj. w rozdziale 5b zatytułowanym "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" - przypisek Sądu) wszczyna się z urzędu.
Z kolei art. 72a Prawa budowlanego stanowi, że postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu.
W myśl art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 8 września 2025 r. skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął następującą uchwałę w sprawie II OPS 2/25 (dostępna na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl): z uwagi na treść art. 53a ust. 1
i art. 72a Prawa budowlanego nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania
w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. W uchwale tej NSA wyjaśnił ponadto, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.
W uzasadnieniu ww. uchwały NSA wyjaśnił m.in., że przyznanie jednostce prawa do procesu administracyjnego i prawa do sądu w każdej sytuacji, w której zamierza skorzystać z tego uprawnienia, zatem także w przypadku, gdy przepis materialnoprawny przewiduje wszczęcie postępowania na zasadzie oficjalności, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia prawnego. Podkreślono, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego, niczym nieograniczonego. To prawodawca określa, w jaki sposób w ramach prawnie uregulowanej procedury, może być ono realizowane. Prawo to przysługuje więc jednostce w trybie i na zasadach określonych w przepisach prawa materialnego. Zdaniem NSA przyjęte w przepisach art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego rozwiązania (wszczęcie z urzędu) powinny być interpretowane przy przyjęciu założenia, że właściwy organ nadzoru budowlanego, zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, podejmie niezbędne działania zmierzające do przeciwdziałania zdarzeniom prawnym naruszającym porządek prawny w budownictwie.
W powołanej wyżej uchwale przesądzono, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy,
w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. NSA wyjaśnił, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska
w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Stanowisko zajęte w powyższej uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.
W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym
w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2044/22).
Biorąc pod uwagę treść skargi, treść odpowiedzi na skargę oraz treść pism procesowych składanych w toku postępowania sądowego należy stwierdzić, że Skarżący w istocie domagają się wszczęcia jednego z postępowań uregulowanych w rozdziałach 5b i 6 Prawa budowlanego (dotyczącego wybudowania obiektu budowlanego w sposób mogący zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi), do których to odpowiednio odnoszą się przepisy art. 53a ust. 1 i art. 72a tej ustawy, co czyni złożoną w niniejszej sprawie skargę niedopuszczalną.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi.